II SA/Lu 771/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 lutego 2025 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 30 lipca 2024 r., znak: SKO.41/1151/OS/2024 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. M. S. (dalej jako "strona", "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 30 lipca 2024 r., znak: SKO.41/1151/OS/2024 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia 31 stycznia 2023 r. Nr OPS/8123-1/000578/23/1/556 Prezydent Miasta Puławy odmówił przyznana skarżącemu zasiłku okresowego w miesiącu styczniu 2023 r. Orzeczenie zawierało pouczenie o sposobie i terminie zaskarżenia. Po dwukrotnym awizowaniu w dniu 7 lutego 2023 r. i 15 lutego 2023 r. korespondencja przesłana na adres skarżącego w dniu 2 marca 2023 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji - k. 40 akt adm.). W związku z powyższym decyzja została uznana za doręczoną w trybie art. 44 k.p.a. tj. z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od daty pierwszego awizo, tj. w 7 lutego 2023 r. Termin do wniesienia odwołania rozpoczął swój bieg od dnia 22 lutego 2023 r. W dniu 14 lutego 2024 r. wpłynął do organu I instancji wniosek M. S. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 31 stycznia 2023 r. Nr OPS/8123-1/000578/23/1/556 wraz z odwołaniem od ww. decyzji. Skarżący podniósł, że nie miał wiedzy o wydanej decyzji i nie znalazł w skrzynce pocztowej awiza potwierdzającego wydanie decyzji. Wyjaśnił, że w miejscu jego zamieszkania klucz do skrzynki na listy posiada ojciec. Prawdopodobnie to on odebrał skierowaną do niego korespondencję. Sporządzenie odwołań było możliwie dopiero w dniu 5 lutego 2024 r. po doręczeniu decyzji. W tych okolicznościach powołanym na wstępie postanowieniem z dnia 30 lipca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie odmówiło skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia 31 stycznia 2023 r. W ocenie Kolegium strona nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w rozumieniu art. 58 k.p.a. w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania informując, że przyczyną niedotrzymania terminu był prawdopodobnie fakt, iż to ojciec odebrał skierowaną do niego korespondencję, ponieważ posiada klucz do skrzynki na listy. Podkreślono, że odwołanie od decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu strona złożyła dopiero po roku od daty jej wydania. W tych okolicznościach brak podstaw, aby przyjąć, że składając wniosek w dniu 2 stycznia 2023 r. o udzielenie wsparcia, strona do lutego 2024 r. nie interesowała się w jaki sposób wniosek został rozpatrzony i nie miała wiedzy o wydanych decyzjach. Zdaniem Kolegium bezpodstawne jest twierdzenie, że dopiero w dniu 5 lutego 2024 r. a więc po roku otrzymał decyzję, a w związku z tym w tej dacie ustąpiły przeszkody do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 31 stycznia 2023 r. W skardze do tut. Sądu skarżący zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: - przepisów prawa poprzez brak rozpoznania odwołania z dnia 12 lutego 2024 r.; - art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebrane rozpatrzenie materiału dowodowego oraz błędną jego ocenę, nieuwzględnienie wniosków i zaświadczeń lekarskich składanych wraz z wnioskiem o świadczenia z pomocy społecznej oraz faktu, że leczy się na alergię i astmę oraz dokumentów dotyczących jego osoby wskazujących na trudną sytuację zdrowotną; - art. 11 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędną ocenę całokształtu materiału dowodowego; - prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w zw. z art. 3 ust. 3 i ust. 4 ustawy, poprzez ich niewłaściwą interpretację. Skarżący wniósł o zmianę postanowienia poprzez przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz przyznanie świadczeń z pomocy społecznej w miesiącu styczniu 2023 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest wyłącznie postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji odmawiającej skarżącemu przyznania zasiłku okresowego w miesiącu styczniu 2023 r. Jest ono postanowieniem formalnym co oznacza, że ocena jego legalności ogranicza się wyłącznie do badania poprawności zastosowania przepisów postępowania administracyjnego dotyczących przywracania terminów do dokonania czynności procesowej (w tym wypadku do złożenia środka zaskarżenia). W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że decyzja z dnia 31 stycznia 2023 r. wydana z up. Prezydenta Miasta Puławy została doręczona w trybie art. 44 k.p.a. Z aktach postępowania administracyjnego wynika, że decyzja organu I instancji skierowania została na właściwy adres skarżącego, a przesyłka pocztowa zawierająca decyzję była prawidłowo dwukrotnie awizowana przez doręczyciela. Daty pierwszego i drugiego awiza, jak również data zwrotu przesyłki do nadawcy wobec jej nie odebrania w terminie, widnieją na przesyłce pocztowej (k. 40 akt administracyjnych). Zawarta jest również adnotacja o pozostawieniu awizowanej przesyłki w placówce pocztowej. Zarówno daty jak i adnotacje opatrzone są własnoręcznymi podpisami. Zatem zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie należało uznać za skutecznie dokonane z upływem czternastego dnia liczonego od daty pierwszego awiza – tj. od 7 lutego 2023 r., który to termin upłynął 22 lutego 2023r. Decyzję zatem uznać należy za skutecznie doręczoną w dniu 22 lutego 2023 r., zaś termin do skutecznego złożenia odwołania od tej decyzji upłynął w dniu 7 marca 2023 r. Natomiast odwołanie od ww. decyzji sporządzone w dniu 12 lutego 2024 r. złożone zostało w siedzibie organu pierwszej instancji w dniu 14 lutego 2024 r. Wraz z odwołaniem złożony został wniosek o przywrócenie terminu. Wyjaśnić należy, że przesłanki przywrócenia terminu zostały określone w art. 58 k.p.a. i są to cztery warunki, które muszą zostać spełnione łącznie. Pierwszą przesłanką jest uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy w uchybieniu terminu, drugą – wniesienie prośby o przywrócenie terminu, trzecią - konieczność dochowania 7 – dniowego terminu do wniesienia prośby o przywrócenie terminu liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminy, zaś czwartą - dopełnienie czynności, dla której określony był termin. Jak podkreśla się w orzecznictwie, stwierdzenie braku winy na gruncie art. 58 § 1 k.p.a. uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona zawiniła uchybienie terminu, choćby w postaci lekkiego niedbalstwa. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, nieznajomość prawa, "przeoczenie" wynikające ze słabej znajomości procedury, czy oczekiwanie na poradę profesjonalisty. Dla uprawdopodobnienia braku winy, o którym mowa w art. 58 § 1 k.p.a., wymagane jest, aby zaistniała przeszkoda nie była możliwa do przezwyciężenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 maja 2023 r., sygn. III OSK 2162/21; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 24 maja 2023 r., sygn. II SA/Go 168/23). Zdaniem Sądu, wskazany przez skarżącego powód uchybienia terminu nie spełnia przesłanki "braku winy" w rozumieniu art. 58 § 1 k.p.a. O braku winy można mówić jedynie wówczas, gdy strona działała z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się obiektywnie niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od strony. Przeszkoda taka ma zwykle nagły charakter i nie można przezwyciężyć jej nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. (por. wyrok NSA z 10.11.2022 r., III OSK 2941/21, LEX nr 3441746.). Skarżący twierdzi, że o decyzji w przedmiocie zasiłku okresowego dowiedział się 5 lutego 2024 r. Wskazał, że do skrzynki listowej mając dostęp również inne osoby, w tym jego ojciec, który jak zdarzało się wcześniej wielokrotnie odbierał korespondencję kierowaną do niego, nie informując skarżącego o tym. Analiza akt sprawy prowadzonej przez organ I instancji, a zakończonej wspomnianą decyzją, prowadzi do wniosku, że twierdzenie powyższe jest całkowicie niewiarygodne. Korespondencja kierowana była na adres podany przez skarżącego i przez niego odbierana (np. wezwanie k. 32 akt adm.). Sądowi znane jest z urzędu, że skarżący składa szereg pism i wniosków do organu I instancji o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. Kontaktuje się z pracownikiem socjalnym telefonicznie, a także osobiście stawia się w MOPS w [...] Skarżący zainicjował postępowanie o przyznanie wsparcia na miesiąc styczeń 2023 r., dbając należycie o swój interes, powinien interesować się w jaki sposób wniosek został rozpatrzony, czego do lutego 2024 r. nie uczynił. Podkreślenia dodatkowo wymaga, że obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie twierdzenia strony, że awiza nie pozostawiono, bądź inna osoba nie przekazała go skarżącemu prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 44 k.p.a. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w tym trybie poprzez złożenie zwykłego oświadczenia, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło. Mając powyższe na uwadze należało, w ocenie Sądu, podzielić stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie została spełniona przesłanka zakreślona w art. 58 § 1 k.p.a., uzasadniająca przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, bowiem skarżący nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, przy zachowaniu z jego strony należytej staranności. Organowi odwoławczemu nie sposób również zarzucić naruszenia przepisów proceduralnych, w tym art. 7, 11, 77 § 1 i 80 k.p.a. Zaskarżone postanowienie oparte jest na zgromadzonym do podjęcia rozstrzygnięcia materiale dowodowym, a ocena sformułowana została w granicach tzw. swobodnej oceny dowodów. Nie doszło do naruszenia zasady prawdy obiektywnej, tj. obowiązku stania na straży praworządności, podejmowania z urzędu lub na wniosek stron wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Podkreślić należy, że zasada ta nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla skarżącego, czy też nie oznacza obowiązku wydania rozstrzygnięcia zgodnego z jego żądaniem, jeżeli zgromadzony i wystarczający do wydania rozstrzygnięcia materiał dowodowy przemawia za przyjęciem okoliczności przeciwnych. Również Sąd, działając z urzędu nie dostrzegł żadnych uchybień, które powodowałyby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Stąd podzielając w pełni ocenę wniosku dokonaną przez organ, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi - art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024, poz. 935 ze zm.;dalej jako "p.p.s.a."). Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a.