II SA/Lu 773/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Referent Marzena Okoń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego od decyzji dotyczącej specjalistycznych usług opiekuńczych I. oddala skargę, II. przyznaje [...] M. C. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 złotych (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 złotych (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...], Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. działający z upoważnienia Burmistrza K. przyznał A. K. świadczenie w formie specjalistycznych usług opiekuńczych w szczegółowo opisanym w decyzji zakresie. Od tej decyzji A. K. wniosła odwołanie, lecz zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w trybie art. 134 k.p.a. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Kolegium ustaliło, że decyzja organu pierwszej instancji została doręczona stronie w dniu 8 lipca 2011 r., w związku z czym termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 22 lipca 2011 r., gdy tymczasem zostało ono wniesione przez stronę w dniu 26 lipca 2011 r. Nadto organ dodał, że strona nie wnosiła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. W skardze A. K. wniosła o pozytywne rozpatrzenie skargi wskazując, iż nie pamięta czy i którego dnia poświadczyła odbiór decyzji organu. Podniosła, iż dla niej jest ważniejsza treść odwołania i jej życie, a 4 dni to niska szkodliwość czynu. Udzielając odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola wykazała bowiem, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada wymogom prawa. Na wstępie godzi się podnieść, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest wyłącznie postanowienie wydane w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia (odwołania) od decyzji wydanej przez organ w pierwszej instancji. Jest ono postanowieniem formalnym, bo organ stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia środka odwoławczego, zamyka drogę do merytorycznego rozpoznania sprawy. Ocena legalności tegoż rozstrzygnięcia ogranicza się więc wyłącznie do badania poprawności zastosowania przepisów postępowania administracyjnego. Przechodząc zatem do kwestii głównej, jaką w rozpoznawanej sprawie jest wyłącznie zgodność z prawem postanowienia wydanego w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy odwołanie. Stosownie zaś do treści art. 129 § 1 i 2 k.p.a., odwołanie wnosi się za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w pierwszej instancji, w terminie 14 dni od daty jej doręczenia stronie. Natomiast, jak stanowi art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Jak podkreśla się zarówno w doktrynie jak i w judykaturze warunkiem skuteczności czynności prawnej, jaką w niniejszej sprawie jest wniesienie przez stronę postępowania odwołania, jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu w myśl bowiem przywołanych przepisów powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Organ odwoławczy ma zatem obowiązek w momencie gdy wpływa do niego odwołanie zbadać w pierwszej kolejności, w ramach postępowania wstępnego, czy odwołanie to zostało wniesione w terminie. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi bowiem o rażącym naruszeniu prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Oznacza bowiem nic innego jak weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości, stosownie do zasady ogólnej kodeksu postępowania administracyjnego trwałości decyzji ostatecznych statuowanej w art. 16 § 1 k.p.a. (por. B. Adamiak [w]: B. Adamika, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2006, s. 598, a także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 2405/07, LEX nr 484921). Trzeba przy tym wyjaśnić (odpowiadając na twierdzenia skargi), że każde, nawet nieznaczne przekroczenie ustawowego terminu stanowi jego uchybienie gdyż jest to okoliczność (kategoria) obiektywna. Należy również zaakcentować, iż treść przywołanego już art. 134 k.p.a. będącego bezwzględnie obowiązującą normą prawną wskazuje na związany charakter rozstrzygnięcia i nie pozostawia organowi odwoławczemu jakiejkolwiek sfery uznania (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 grudnia 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1225/06, LEX nr 320589). Jednakże aby złagodzić te negatywne skutki uchybienia terminu ustawowego do dokonania czynności prawnej ustawodawca wprowadził instytucję przywrócenia przez organ terminu do podjęcia czynności procesowej przez stronę postępowania administracyjnego. Instytucja przywrócenia terminu unormowana jest w art. 58 k.p.a. Z jego treści wynika, iż przywrócenie terminu do wniesienia odwołania uzależnione jest od spełnienia przez zainteresowanego czterech przesłanek, które muszą być spełnione łącznie, a mianowicie: 1) wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu, 2) uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy w uchybieniu terminu. 3) dochowanie przez zainteresowanego zawitego (nieprzywracalnego) terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Termin do wniesienia tego wniosku zaczyna biec od dnia ustania przyczyny uchybienia i wynosi 7 dni; 4) dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony termin - np. wniesienie odwołania. Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy podkreślić, iż z akt niniejszej sprawy jednoznacznie wynika, że doręczenie A. K. decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia 30 czerwca 2011 r., nastąpiło w dniu 8 lipca 2011 r. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w zwrotnym potwierdzeniu odbioru (vide: karta 9 akt organu pierwszej instancji). W konsekwencji, termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 22 lipca 2011 r. Równocześnie jest poza sporem, że skarżąca swoje odwołanie złożyła osobiście w siedzibie MOPS- u dopiero w dniu 26 lipca 2011 r. (vide: prezentata organu na tym odwołaniu - karta 1 akt Kolegium). Jednocześnie, - co należy podkreślić - bezspornym jest, iż skarżąca przed wydaniem zaskarżonego aktu nie zgłaszała wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania ani nie powoływała się na okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić, że opóźnienie w złożeniu odwołania nastąpiło bez jej winy. W związku z tym nie ulega wątpliwości, iż tym samym nie została spełniona przez nią pierwsza z przesłanek do ewentualnego przywrócenia terminu przez organ, wskazana w art. 58 k.p.a. (złożenie wniosku o przywrócenie terminu). Brak spełnienia tej przesłanki powoduje, że bezprzedmiotowe są rozważania na temat spełnienia pozostałych warunków do ewentualnego przywrócenia terminu. Należy bowiem wyraźnie podkreślić iż przywrócenie terminu jest instytucją procesową opartą na zasadzie skargowości. Przywrócenie terminu nie może zatem nastąpić z urzędu przez organ odwoławczy. Reasumując, w ocenie Sądu, podczas wydawania zaskarżonego postanowienia nie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów prawa, a to skutkuje koniecznością, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalenia skargi. O wynagrodzeniu adwokata, ustanowionego dla skarżącej z urzędu, Sąd orzekł stosownie do art. 250 ww. ustawy w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).