II SA/Lu 778/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor,, Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Wąsikowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi M. M.-K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie robót budowlanych oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r., znak: [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. odmówił nałożenia na A. M., A. K., A. S., H. S. i P. S. obowiązku wykonania przy budynku inwentarsko – gospodarczym o wymiarach 24,50 m x 7,20 m na działce nr ewidencyjny [...] czynności polegających na: - zamurowaniu otworów w ścianie budynku usytuowanej od strony działki nr [...], - wykonaniu zbiornika na wydaliny pochodzenia zwierzęcego, - wykonaniu urządzenia zabezpieczającego przed zalewaniem nieruchomości sąsiedniej nr ewid. [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż okna wykonane w ścianie spornego budynku, usytuowanej w odległości 1,40 m – 1,60 m od granicy działki sąsiedniej nie naruszają § 12 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62) dalej zwanego rozporządzeniem, obowiązującego w okresie budowy, gdyż budynki istniejące na działce sąsiedniej w 1986 r. znajdowały się w odległości większej niż 8 m od przedmiotowego budynku. Zdaniem organu, żądanie wykonania zbiornika na wydaliny zwierzęce również nie znajduje potwierdzenia w przepisach prawa, bowiem w pomieszczeniu inwentarskim jest posadzka betonowa w dobrym stanie technicznym, zaś utrzymanie ściółkowe kilku sztuk trzody chlewnej powoduje powstanie obornika w postaci stałej. Nie stwierdzono wypływu gnojówki, co wymagałoby wykonania urządzenia kanalizacyjnego zgodnie z przepisem § 75 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Organ wskazał, iż nie może zostać uwzględnione również żądanie wykonania urządzeń dla odprowadzania wód z dachu przedmiotowego budynku, gdyż przy jego wysokości wynoszącej 6 m, wody opadowe z połaci dachowej spływają na własny teren nieutwardzony. Zatem nie ma w stosunku do niego zastosowania § 50 rozporządzenia, nakazujący odwadnianie za pomocą przewodów spustowych połaci dachów położonych powyżej 6 m ponad poziom terenu. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] r., znak: [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podzielił argumenty organu pierwszej instancji, a nadto wskazał, iż zawarte w § 75 rozporządzenia, stanowiącym o odpowiednich urządzeniach kanalizacyjnych oraz zbiornikach na gnojówkę lub gnojowicę, sformułowanie "powinny" wskazuje, że w tym przepisie nie jest zawarty bezwzględny nakaz wykonywania odpowiednich urządzeń kanalizacyjnych oraz zbiorników na gnojówkę lub gnojowicę. W niniejszej sprawie, zdaniem organu, nie występuje taka konieczność, gdyż nie stwierdzono wycieku gnojówki na zewnątrz budynku, a utrzymanie ściółkowe dwóch świń powoduje powstawanie obornika w postaci stałej. Nadto organ drugiej instancji wskazał ubocznie, iż stan techniczny przedmiotowego budynku nie powoduje zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Skargę na powyższe decyzje wniosła M. M. – K., wnosząc o ich uchylenie oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Uzasadniając swoje stanowisko, skarżąca wskazała, iż § 12 ust. 2 rozporządzenia zezwalał w określonych sytuacjach jedynie na zmniejszenie odległości budynku od granicy działki sąsiedniej, literalnie nie zwalniając z zakazu wyposażenia ściany budynku w otwory okienne lub drzwiowe. Niezależnie od tego, zdaniem skarżącej, w przedmiotowej sprawie wymóg zachowania odległości co najmniej 8 m pomiędzy przedmiotowym budynkiem a budynkiem usytuowanym na sąsiedniej działce nie jest zachowany, ponieważ odległość ta wynosi 2,5 m. Skarżąca wskazała, iż w przedmiotowym budynku od lat prowadzona jest hodowla trzody chlewnej, przy czym jej ilość jest zmienna, a ponadto zarzuciła organom, iż odmawiając nakazania wykonywania odpowiednich urządzeń kanalizacyjnych oraz zbiorników na gnojówkę nie wzięły pod uwagę potrzeb w zakresie ochrony środowiska. Zdaniem skarżącej, niewłaściwa jest zastosowana przez organ odwoławczy wykładnia zawartego w § 75 rozporządzenia wyrażenia "powinny", gdyż, według niej, powinność jest obowiązkiem. Jednocześnie skarżąca podniosła, że wody opadowe z połaci dachu przedmiotowego budynku są zrzucane w sposób niezabezpieczony w odległości 1,1 m – 1,3 m od granicy działki sąsiedniej, co wynika z oddalenia budynku od granicy działki pomniejszonej o około 0,3 m, tj. wymiar części dachu, jaka wykracza poza obrys budynku. Wskazała ponadto, iż część fundamentu budynku sięga w głąb terenu na 100 cm, co w związku z niewielkim oddaleniem tego budynku powoduje przenikanie wód opadowych na odcinku co najmniej 24,5 m (długość budynku) na działkę sąsiednią. Zdaniem skarżącej, w zaistniałej sytuacji nie można uznać, że chodzi o naturalny spływ wód opadowych, gdyż jest to zrzut wód opadowych z połaci dachu przedmiotowego budynku. W odpowiedzi na skargę organ administracji podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Na rozprawie prze Sądem w dniu 14 grudnia 2007 r. A. M. oświadczyła, iż w przedmiotowym budynku inwentarsko – gospodarczym od sierpnia 2007 r. nie jest w ogóle prowadzona hodowla zwierząt. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga M. M. – K. jest niezasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż przedmiotowy budynek inwentarsko – gospodarczy na działce nr [...] wzniesiony został w roku 1986, a zatem w okresie obowiązywania poprzedniego rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki z 3 lipca 1980 r. Zatem dopuszczalną odległość ściany z otworami okiennymi od granicy działki sąsiedniej, warunki odprowadzania ścieków płynnych pochodzenia zwierzęcego oraz warunki odprowadzania wód opadowych z terenu działki na teren sąsiedniej nieruchomości, określają przepisy § 12, § 75 oraz § 79 ust. 1 cyt. rozporządzenia. Odnośnie lokalizacji ściany przedmiotowego budynku gospodarczego z otworami okiennymi w odległości 1,40 m – 1,60 m od granicy działki sąsiedniej nr [...], Sąd w pełni podzielił stanowisko organów obu instancji, iż nie narusza ona przepisów prawa obowiązujących w dniu wznoszenia tego budynku. Wyrażona w § 12 ust. 1 rozporządzenia zasada stanowi, iż budynki gospodarcze na działkach zagrodowych w indywidualnych gospodarstwach rolnych (...) powinny być sytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy działki, a odległość ta może być zmniejszona do 3 m, pod warunkiem, że ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie ma otworów okiennych lub drzwiowych. Jednak prawodawca w ust. 2 tego przepisu przewidział wyjątek od tej zasady, dopuszczając możliwość zmniejszenia wskazanych w ust. 1 odległości przy istniejącej zabudowie na sąsiedniej działce w odległości większej niż 4 m od granicy działki, z tym, że odległość między budynkiem istniejącym a projektowanym powinna wynosić co najmniej 8 m. Sąd nie ma wątpliwości, iż stan zabudowy działek nr [...] i [...] w roku 1986 pozwalał na wzniesienie przedmiotowego budynku inwentarsko – gospodarczego na działce [...] w mniejszej odległości od granicy działki sąsiedniej [...] niż nakazywał ust. 1 § 12 cyt. rozporządzenia. Z planu zagospodarowania przedmiotowych działek (k. 29 akt administracyjnych) bezsprzecznie wynika bowiem, iż zabudowa istniejąca wówczas na działce sąsiedniej nr [...] znajdowała się w odległości większej niż 4 m od granicy z działką nr [...], zaś odległość między zabudowaniami na działce [...] a przedmiotowym budynkiem inwentarsko – gospodarczym na działce [...] wynosiła w 1986 roku, tj. w okresie, gdy budynek był projektowany i wznoszony) więcej niż 8 m. Skarżąca niesłusznie zarzuciła, iż w przedmiotowej sprawie wymóg zachowania odległości co najmniej 8 m pomiędzy przedmiotowym budynkiem a budynkiem usytuowanym na sąsiedniej działce nie jest zachowany, ponieważ odległość ta wynosi 2,5 m. Jak wyżej wskazano, dla oceny legalności usytuowania przedmiotowego budynku nie ma bowiem znaczenia obecny stan zabudowy obu działek, ale stan ich zabudowy w okresie, gdy budynek ten był projektowany. Dokonaną przez skarżącą wykładnię przepisu § 12 ust. 2 rozporządzenia, według której przepis ten zezwalał w określonych sytuacjach jedynie na zmniejszenie odległości budynku od granicy działki sąsiedniej, literalnie nie zwalniając z zakazu wyposażenia ściany budynku w otwory okienne lub drzwiowe, uznać należy za dowolną. Zarówno z wykładni językowej, jak również celowościowej oraz systemowej tego przepisu nie wynika bowiem, iż wyjątek określony w tym przepisie odnosi się wyłącznie do ścian pozbawionych otworów okiennych lub drzwiowych. Wręcz przeciwnie, zasady logiki wskazują, iż prawodawca, czyniąc zastrzeżenie, że odległość między budynkiem istniejącym a projektowanym powinna wynosić co najmniej 8 m, miał na celu przede wszystkim zapewnienie właścicielom sąsiednich działek minimum prywatności. Sąd podzielił również stanowisko organów obu instancji, iż niezasadnym było nakładanie obowiązku wykonania w przedmiotowym budynku zbiornika na wydaliny pochodzenia zwierzęcego, jednak z innych przyczyn niż wskazane w uzasadnieniach decyzji obu organów. Zgodnie z treścią § 75 rozporządzenia, do usuwania wydalin pochodzenia zwierzęcego powinny być przewidziane odpowiednie urządzenia kanalizacyjne oraz zbiorniki na gnojówkę lub gnojownicę. Wbrew stanowisku organu drugiej instancji powszechnie przyjmuje się, iż sformułowanie "powinność" oznacza obowiązek, a nie uprawnienie, stąd zawarte w § 75 rozporządzenia sformułowanie "powinny" oznacza nakaz wykonywania odpowiednich urządzeń kanalizacyjnych oraz zbiorników na gnojówkę lub gnojowicę. Jednak w niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, nie występuje konieczność wykonania odpowiednich urządzeń kanalizacyjnych, ale nie dlatego, że, jak wskazuje organ, nie stwierdzono wycieku gnojówki na zewnątrz budynku, a utrzymanie ściółkowe tylko dwóch świń powoduje powstawanie obornika w postaci stałej w znikomej ilości, ale z tej przyczyny, iż z oświadczenia złożonego na rozprawie w dniu 14 grudnia 2007 r. jednoznacznie wynika, że w przedmiotowym budynku od sierpnia 2007 r. w ogóle nie jest prowadzona hodowla zwierząt. Nakazanie inwestorowi wykonania w przedmiotowym budynku zbiornika na wydaliny pochodzenia zwierzęcego w świetle jego kategorycznego i jednoznacznego oświadczenia, że już nie prowadzi w tym budynku hodowli zwierząt byłoby niezasadne i niecelowe. Nawet jeżeli w dniu wydania w niniejszej sprawie zaskarżonej decyzji w przedmiotowym budynku były jeszcze hodowane świnie – chociaż w bardzo ograniczonym zakresie - to zasady logiki nakazują przyjąć, iż następnie zaprzestanie hodowli zwierząt oznacza brak wytwarzania w budynku wydalin pochodzenia zwierzęcego, a zatem brak możliwości nakazania inwestorowi wykonania odpowiednich urządzeń kanalizacyjnych do usuwania tych wydalin, na podstawie §75 cyt. rozporządzenia (w tym kierunku zmierza orzecznictwo sądowe, m. in. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 1 października 2007 r., II OSK 630/07, niepubl.). Zdaniem Sądu, nie jest również zasadne żądanie skarżącej w zakresie wykonania urządzeń dla odprowadzania wód z dachu przedmiotowego budynku, gdyż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z naturalnym spływem wód opadowych z połaci dachowej budynku, nie zaś ze zrzutem tych wód, jak bezpodstawnie twierdzi skarżąca. W myśl zasady ogólnej wynikającej z § 79 ust. 1 cyt. rozporządzenia, odprowadzanie wód opadowych z terenu działki na teren sąsiedniej nieruchomości lub wzdłuż jej granicy w sposób nie zabezpieczający tego terenu lub obiektu przed przenikaniem wód jest zabronione, z tym, że zakaz ten nie dotyczy naturalnego spływu wód opadowych. Jednak do odprowadzania wód opadowych z budynków bezpośrednie zastosowanie ma § 50 ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym, połacie dachów położonych powyżej 6 m ponad poziom terenu należy odwadniać za pomocą przewodów spustowych. W związku z tym, iż wysokość połaci dachowej przedmiotowego budynku wynosi 6 m, żądanie wykonania urządzeń dla odprowadzania wód z dachu przedmiotowego budynku jest niezasadne, a wody opadowe z połaci dachowej, jak słusznie wskazał organ pierwszej instancji, spływają na własny nieutwardzony teren. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).