II SA/Lu 78/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędzia NSA Maciej Kierek, Protokolant Referent stażysta Julia Polak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 marca 2008 r. sprawy ze skargi J. K. i R. K. na decyzję Wojewody z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za grunt przejęty pod ulicę I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty Powiatowego z dnia [...] Nr [...] II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących J. i R. K. 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 30 [...] 2007 r. Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania J. i R. K. od decyzji wydanej z upoważnienia Starosty L. z dnia 15 [...] 2007 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za działki: nr 194/7 o pow. 0,0137 ha i nr 195/13 o pow. 0,0082 ha, powstałe w wyniku podziału działek nr 194/4 o pow. 0,27 ha i nr 195/7 o pow. 0,46 ha , położonych w koloni N. gmina J. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż na wniosek skarżących, decyzją z dnia 14 grudnia 1999 r. nr [..] Wójt Gminy J. zatwierdził podział działek nr 194/4 o pow. 0,27 ha i nr 195/7 o pow. 0,46 ha położonych w Koloni N.. W wyniku podziału działki nr 194/4 powstały działki nr 194/5 o pow. 0,1427 ha, 194/6 o pow. 0,1136 ha, 194/7 o pow. 0,0137 ha. Natomiast w wyniku podziału działki nr 195/7 powstały działki nr : 195/9 o pow. 0,1655 ha, 195/1 o pow. 0,0469 ha, 195/11 o pow. 0,1899 ha, 195/12 o pow. 0,0495 ha i 195/13 o pow. 0,0082 ha . Podstawą zatwierdzenia tego podziału był plan zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzony uchwałą Gminnej Rady Narodowej Nr XXII/66/88 z dnia 3 lutego 1988 r. oraz zmiany tego planu zatwierdzone uchwałą Rady Gminy Nr X/58/91 z dnia 12 lipca 1991 r. i uchwałą Rady Gminy Nr XXIII/140/93 z dnia 26 listopada 1993 r., zgodnie z którym działka objęta podziałem, położona jest w terenach upraw rolnych. Podziału działek dokonano na podstawie art. 92, art. 93 ust. 1-5, art. 96 ust. 1, art. 97 ust. 1 i art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 2997r. o gospodarce nieruchomościami. W dniu 4 marca 2006 r. J. i R. małż. K. wystąpili z wnioskiem o ustalenie odszkodowania za działki nr 194/7 o pow. 0,0137 ha i nr 195/7 o pow. 0,082 ha, które ich zdaniem, zgodnie z art. 98 ust. 1 powołanej ustawy, przeszły na własność Gminy J. jako droga publiczna. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ II instancji ustalił, że właścicielami przedmiotowych działek są nadal skarżący na prawie wspólności ustawowej. Zdaniem organu orzekającego sformułowanie, że wydzielenie gruntów następuje pod ulice, powinno się znaleźć w sentencji decyzji podziałowej, która jest decyzją ostateczną oraz powinno być zgodne z ustaleniami planu miejscowego. Natomiast decyzja podziałowa z dnia 14 grudnia 1999 r. sformułowania takiego nie posiada. Również plan zagospodarowania przestrzennego obowiązujący w dniu wydania decyzji zatwierdzającej projekt podziału działek, nie przewidywał przebiegu drogi na tych działkach. Organ wywodzi zatem, że w świetle powyższych okoliczności oraz wobec faktu, że przedmiotowe działki nadal pozostają własnością małżonków K. – nie ma zastosowania art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W takiej sytuacji wydzielona pod drogę działka może być przeniesiona na własność gminy jedynie w drodze czynności cywilnoprawnych. Ponadto z załączonego do akt sprawy opisu i projektu pozialu działki nr 194/4 i nr 195/7 wynika, że wydzielone z nich działki nr 194/7 i 195/13 , stanowią drogę wewnętrzną "ślepą", utworzoną wyłącznie do obsługi pozostałych działek powstałych z podziału. Nie można więc stwierdzić , że droga ta stanowi drogę publiczną rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2004 r. Nr 2004 r. poz. 2086 ze zm.) Poza tym bez określenia przebiegu drogi publicznej w planie miejscowym, nie jest możliwe jej wydzielenie w ramach podziału geodezyjnego (chyba, że będzie to działka gruntu stanowiąca drogę wewnętrzną), a tym samym nie powstaje obowiązek przejęcia jej własności z mocy prawa przez podmiot publicznoprawny. Z tego względu, organ orzekający stwierdził, iż nie doszło do przejścia na rzecz Gminy J. prawa własności działek nr 194/7 i 195/13 , a zatem roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje. W tej sytuacji postępowanie o ustalenie odszkodowania jest bezprzedmiotowe i jako takie podlega umorzeniu na podstawie art. 105 kpa. W skardze na decyzję Wojewody skarżący zarzucają naruszenie art. 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu obowiązującym w dniu 14 grudnia 1999 r., poprzez przyjęcie, że ostateczna decyzja Wójta Gminy J. z tej daty nie wywołała skutków prawnych i była wydana z naruszeniem prawa. Skarżący nie kwestionują stanu faktycznego sprawy, z tym że nigdy nie twierdzili, iż działki wydzielone pod "drogę dojazdową, ulicę, drogę wewnętrzną ślepą" stanowią drogę publiczną. Ponadto zarzucają, iż organy orzekające w sprawie bezkrytycznie przyjmują, iż o prawie własności decyduje wyłącznie wpis do księgi wieczystej, zapominając, iż wpis taki ma charakter deklaratoryjny. Prawo własności działek nr 194/7 i 195/13 przeszło na własność Gminy J. z datą uprawomocnienia się decyzji Wójta Gminy zatwierdzającej projekt podziału działek i to przejmujący własność miał obowiązek ujawnić prawo w księdze wieczystej. Podnoszą, że na podstawie art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami organy administracji miały obowiązek ustalenia odszkodowania za przejęte działki. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wnosi o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W toku postępowania administracyjnego organy orzekające w tej sprawie ustaliły, że podział nieruchomości skarżących nastąpił na podstawie prawomocnej decyzji Wójta Gminy J. znak: [...] z dnia 14 grudnia 1999 r. , wydanej w oparciu o art. 92, 93 ust. 1-5, art. 96 ust. 1 i art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 1997 r. nr 115, poz. 741). Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że projekt podziału działek został pozytywnie zaopiniowany przez Wójta Gminy postanowieniem z dnia 21 września 1999 r. oraz, że w wyniku podziału, działki nr 194/7 o pow. 0,0137 ha i nr 195/13 o pow. 0,0082 ha przeznaczono pod drogę. W dacie wydania decyzji o podziale nieruchomości art. 98 ustawy stanowił, że: "działki gruntu wydzielone pod drogi z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą z mocy prawa na własność gminy z dniem, w którym decyzja o podziale stała się ostateczna. Za działki gruntu, które przeszły na własność gminy, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, a zarządem gminy, a jeśli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, odszkodowanie ustala się według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości". Jednocześnie podkreślenia wymaga fakt, iż zgodnie z powołanym przez Wójta Gminy J. w decyzji o podziale nieruchomości art. 93 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. Ponadto powołany wyżej przepis wymienia dodatkowo szereg przesłanek , których spełnienie jest konieczne przy podziale nieruchomości. Jedną z nich jest dostęp do drogi publicznej, za który uważa się także wydzielenie drogi wewnętrznej. Wystąpienie tych przesłanek było podstawą wydania decyzji o podziale nieruchomości, która stała prawomocna. Jak już wyżej podniesiono w uzasadnieniu tej decyzji wymieniono działki, które przeznaczono w wyniku podziału na drogę oraz zawarto stwierdzenie, iż działki te z mocy prawa przechodzą na własność Gminy J. w dniu, w którym decyzja stanie się prawomocna. Zgodnie z art. 107 § 1 kpa uzasadnienie faktyczne i prawne jest częścią składową decyzji, a zatem podnoszona przez organy administracji okoliczność, że kwestie te powinny znaleźć się w sentencji decyzji jest chybiona. Oczywiste jest bowiem, że postanowienia decyzji w sprawie podziału nieruchomości dotyczące przejścia prawa własności, nie mają żadnego znaczenia, gdyż przejście prawa własności nie dokonuje się z mocy decyzji w sprawie podziału ale z mocy prawa (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2006 r. I OSK 276/05) Słusznie natomiast podkreśla skarżący, że o prawie własności nieruchomości nie może decydować wyłącznie wpis do księgi wieczystej, bowiem wpis taki ma charakter deklaratoryjny. Prawo własności działek nr 194/7 i nr 195/13 przeszło na rzecz Gminy J. z datą uprawomocnienia się decyzji o podziale i to Gmina powinna ujawnić swoje prawo w księdze wieczystej. Bezprzedmiotowe są rozważania organów administracji dotyczące charakteru drogi powstałej na działkach nr 194/7 i nr 195/13 i odesłanie do ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2004 r., N poz. 2086), bowiem bezsporny w sprawie niniejszej jest fakt, iż jest to droga wewnętrzna, służąca do obsługi wydzielonych działek. Natomiast art. 98 ustawy o gospodarce gruntami w pierwotnym brzmieniu, jak już wyżej podkreślono, nie zawierał określenia "droga publiczna", lecz "droga". Ponadto w ocenie Sądu zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji nie uzasadniły należycie swojego stanowiska w przedmiocie umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa przez co naruszyły art. 107 § 3 kpa. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi wyżej wymieniony przepis, oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Organy administracji uzasadniając wydane przez siebie decyzje takiej bezprzedmiotowości nie wykazały. Ponownie rozpoznając sprawę organy rozważą kwestie podniesione wyżej w uzasadnieniu. Przy wydawaniu decyzji dokonają analizy przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami mając na uwadze fakt, że w dacie uprawomocnienia się decyzji o podziale nieruchomości, na mocy której wydzielono działki pod drogę , unormowanie art. 98 nie zawierało sformułowania "drogi publiczne". Wskazane byłoby również, aby organy przeanalizowały najnowsze orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu w zakresie wydzielenia działek pod drogi wewnętrzne (vide: wyrok Europejskiego Trybunału Praw człowieka w Strasburgu w sprawie Bugajny i inni przeciwko Polsce z dnia 6 listopada 2007 r. , nr 22531/05, na mocy którego Trybunał zasądził odszkodowanie za nieruchomości wydzielone pod drogi wewnętrzne). Dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) Sąd orzekł jak w wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia art. 200 wyżej cytowanej ustawy.