II SA/Lu 780/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca),, Sędzia NSA Witold Falczyński, Protokolant Starszy referent Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi Z. P. – K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia .... Samorządowe Kolegium Odwoławcze ... utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej ... z dnia ... Wskazaną decyzją organ I instancji, po rozpatrzeniu wniosku Z. P. – K. z dnia 10 kwietnia 2014r. – przyznał jej bezterminowo, począwszy od 1 kwietnia 2014r., zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł miesięcznie z tytułu ukończenia 75 roku życia. W odwołaniu od tej decyzji Z. P. – K. domagała się przyznania jej świadczenia od dnia ukończenia przez nią 75 lat tj. od 1 lipca 2013r., co jest dla niej szczególnie ważne ze względu na trudną sytuację materialną jej dwuosobowej rodziny, utrzymującej się z jednej emerytury. Jednocześnie wyjaśniła, że nie złożyła wcześniej wniosku, gdyż w lutym 2013r. przeszła ciężką operację, a następnie długą rekonwalescencję. Poza tym nie wiedziała do kogo się zwrócić z wnioskiem o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, a ZUS odpowiedział jej negatywnie, była też przekonana, że z chwilą ukończenia przez nią 75 roku życia MOPS ... z urzędu przyzna jej świadczenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ... nie uwzględniło odwołania, podzielając ustalenia i stanowisko organu I instancji. Kolegium wyjaśniło, że przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych jednoznacznie wskazują, że postępowanie o przyznanie takich świadczeń toczy się na wniosek strony, a nie z urzędu (art. 23 ust. 1 i 2 ) i może być przyznane wyłącznie począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami (art. 24 ust. 2 i 4), a więc w niniejszej sprawie było możliwe przyznanie świadczenia od 1 kwietnia 2014r. Z uwagi na to, że obowiązujące przepisy nie przewidują żadnych wyjątków umożliwiających przyznanie świadczenia od innego momentu, odwołanie nie mogło być uwzględnione. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Z. P. – K. wniosła o uchylenie decyzji organów i przyznanie jej świadczenia począwszy od ukończenia przez nią 75 roku życia tj. od 1 lipca 2013r. Uzasadniając skargę ponownie podniosła, że w dniu 18 lutego 2014r. przeszła ciężką operację, a następnie długi, trwający 9 miesięcy, okres rekonwalescencji, podczas którego była całkowicie wyłączona z codziennej aktywności. Wyjaśniła, że nie wiedziała do kogo zwrócić się o przyznanie zasiłku, była przekonana, że świadczenie to zostanie jej przyznane z urzędu z chwilą ukończenia 75 lat, tak jak w przypadku dodatku pielęgnacyjnego, przyznanego jej mężowi przez ZUS. Wskazała, że nie ma emerytury ani renty, więc świadczenie jest jej bardzo potrzebne ze względu na konieczność dalszego leczenia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności organów administracji publicznej wyłącznie w zakresie jej zgodności z prawem. Sąd nie rozpatruje natomiast samodzielnie spraw administracyjnych. Dokonując zatem kontroli zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, Sąd stwierdza, że nie narusza ona obowiązujących przepisów, a zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem rodzinnym, przyznawanym w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej u.ś.r. Zgodnie z art. 23 ust. 1 tej ustawy jest on przyznawany wyłącznie na wniosek osoby zainteresowanej, a nie z urzędu. Zgodnie z tym przepisem - ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek małżonków, jednego z małżonków, rodziców, jednego z rodziców, opiekuna faktycznego dziecka, opiekuna prawnego dziecka, osoby uczącej się, pełnoletniej osoby niepełnosprawnej lub innej osoby upoważnionej do reprezentowania dziecka lub pełnoletniej osoby niepełnosprawnej, a także osób, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ciąży obowiązek alimentacyjny. Przepisy u.ś.r. sztywno określają od kiedy może być przyznane świadczenie rodzinne. Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Wyjątek od tej zasady przewiduje art. 24 ust. 2a, ale dotyczy on wyłącznie świadczeń rodzinnych uzależnionych od stopnia niepełnosprawności, a nie od wieku osoby zainteresowanej. Skoro zatem skarżąca wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego złożyła w dniu 10 kwietnia 2014r., to – w świetle powołanego przepisu - organ miał obowiązek przyznać to świadczenie począwszy od 1 kwietnia 2014r., nie mógł go natomiast przyznać za okres wcześniejszy, pomimo trudnej sytuacji życiowej skarżącej. Organ w tym zakresie nie orzeka bowiem na zasadzie uznania administracyjnego, a więc nie ma możliwości wyboru, lecz musi orzec tak, jak wymaga przepis. Również Sąd Administracyjny – jak wyżej wskazano – nie ma możliwości uwzględnić sytuacji materialnej i zdrowotnej skarżącej i przyznać jej świadczenia za wcześniejszy okres, gdyż rozpatrując skargę ocenia tylko to, czy organ wydał decyzję zgodnie z przepisami. Zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących przepisów, dlatego mimo, że Sąd rozumie trudną sytuację skarżącej, skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.). Ubocznie należy wyjaśnić, że dodatek pielęgnacyjny, na który wskazuje skarżąca w skardze, jest innym, niż zasiłek pielęgnacyjny, świadczeniem, uregulowanym w odrębnej ustawie z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013.r, poz.1449 ze zm.) i przyznawanym w trybie i na zasadach określonych w tej ustawie przez właściwe organy rentowe (Zakład Ubezpieczeń Społecznych), a nie przez organy pomocy społecznej. Sprawy dotyczące tego dodatku nie należą również do właściwości sądów administracyjnych. Z tych względów orzeczono, jak w sentencji.