II SA/Lu 782/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Kierek ( spr.), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2004r. sprawy ze skargi E. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego . z dnia [...]., znak: [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję wydaną z up. Wójta Gminy z dnia [...]lipca 2004 roku, przyznającą E. J. zasiłek celowy z pomocy społecznej w wysokości 100 zł z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu żywności i odzieży dla dziecka. Po przeanalizowaniu zebranego w sprawie materiału dowodowego Kolegium Odwoławcze uznało, że zaskarżona decyzja jest zgodna z zasadami i celami pomocy społecznej, nie narusza prawa, ani też granic swobodnego uznania administracyjnego. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ I instancji nie kwestionował oświadczenia skarżącej, iż wraz z dzieckiem prowadzi ona odrębne od matki, z którą zamieszkuje, gospodarstwo domowe, chociaż nie potwierdził wprost, że uznaje, że taka sytuacja ma miejsce. Ustalając uprawnienia dochodowe skarżącej do świadczeń pomocy społecznej organ I instancji przyjął jako źródło dochodu rodziny wyłącznie zasiłek rodzinny i dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, które to świadczenia otrzymuje skarżąca, a to oznacza , że w składzie gospodarstwa domowego skarżącej nie została uwzględniona jej matka. Kolegium nie kwestionuje ustaleń organu I instancji w tym względzie, chociaż zważywszy na okoliczności sprawy nie wyklucza, że jednak wszyscy domownicy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Kolegium nie kwestionuje też uprawnień dochodowych i niedochodowych skarżącej do zasiłku celowego. Jak ustalił organ I instancji dochód na osobę w rodzinie skarżącej wynoszący 106,50 zł nie przekracza kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (316 zł). Skarżąca ma status osoby bezrobotnej, gdyż jak wynika z zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy z dnia 16 czerwca 2004r. jest zarejestrowana od 14 października 2003r. jako osoba bezrobotna. Jest panną, wychowuje sama ponadroczne dziecko, którego ojciec, od kilku miesięcy nie łoży na utrzymanie. Okoliczności te wskazują na zachowanie przesłanki niedochodowej z art. 7 pkt 4 ustawy, a mianowicie bezrobocia. W zarzutach odwołania skarżąca kwestionuje rozmiar przyznanego jej zasiłku celowego, jednakże zdaniem Kolegium zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Wysokość zasiłku celowego (100 zł) być może nie rozwiąże wszystkich problemów bytowych skarżącej, jednakże jest to rozmiar adekwatny ze względu na cel pomocy społecznej, jak też uzasadnione potrzeby skarżącej, zwłaszcza, że nie podaje ona żadnych konkretnych, a zasadnych z punktu widzenia ustawy o pomocy społecznej potrzeb bytowych. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji nie podał, z jakich powodów przyznał świadczenie w takim rozmiarze, wskazując ogólnie na sytuację życiową skarżącej, dochód rodziny oraz własne ograniczone możliwości finansowe, jednakże poczynione w toku postępowania pierwszoinstancyjnego ustalenia faktyczne, jak też całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego pozwala uznać, że rozstrzygnięcie w tym zakresie nastąpiło w granicach uznania administracyjnego. Zasiłek ma wesprzeć koszty bieżącego, codziennego utrzymania rodziny na podstawowym poziomie bowiem w rodzinie nie ma żadnych braków. zakłócających codzienną egzystencję, ani też szczególnych potrzeb. Skarżąca wraz z dzieckiem zamieszkuje w jednym domu wraz z matką. Dochód, jaki osiąga nie jest obciążony wydatkami związanymi z utrzymaniem mieszkania, bo te w całości ponosi jej matka. W rodzinie skarżącej nie występują też problemy zdrowotne ani konieczność ponoszenia z tego tytułu wydatków na leki i leczenie. Z ustaleń wywiadu przeprowadzonego z matką skarżącej wynika, że wymaga ona przyjmowania leków, jednak na tę okoliczność nie okazała żadnych rachunków, jak też nie wskazała rozmiaru wydatków na ten cel. Sytuacja, w jakiej znajduje się skarżąca nie jest łatwa, niemniej sama skarżąca wykazuje bierność w zakresie dążenia do pozyskiwania źródeł dochodu. Na potrzeby prowadzonego w marcu 2003r. postępowania w sprawach o przyznanie zasiłku celowego i zasiłku okresowego skarżąca dołączyła do akt sprawy oświadczenie ojca dziecka, który stwierdził, że dobrowolnie płaci na rzecz dziecka 200 zł miesięcznie. W postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji skarżąca oświadczyła, że nie otrzymuje już od ojca dziecka żadnych pieniędzy, jednak nie wystąpiła z powództwem sądowym o alimenty. Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty odwołania dotyczące prawdopodobieństwa nieskuteczności egzekucji alimentów, gdyż kwestie te są swoistą spekulacją, natomiast istotne z punktu widzenia zasad pomocy społecznej jest wykazanie inicjatywy w dążeniu do poprawy swojego położenia, a takiej inicjatywy skarżąca nie wykazuje. Kolegium nie daje też wiary, że nie zna ona miejsca zamieszkania ojca dziecka (ustalenie jego miejsca pracy nie jest konieczne do wytoczenia sprawy o alimenty). Nie bez wpływu na ocenę zasadności rozmiaru przyznanej skarżącej pomocy ma też kwestia wsparcia ze strony jej matki, która, jak sama stwierdziła poza zapewnieniem córce mieszkania, pomaga jej też rzeczowo, a zdaniem Kolegium nie wykluczone, że również finansowo. W toku wcześniejszego postępowania w sprawie o przyznanie zasiłku celowego skarżąca stwierdziła, że matka wspiera ją finansowo przekazując miesięcznie 100 zł. Jak słusznie stwierdził organ I instancji, w świetle przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rodzice, bez względu na wiek, powinni udzielać pomocy dziecku będącemu w trudnej sytuacji bytowej. Pomoc społeczna ma natomiast na celu tylko wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do wyjścia z trudnej sytuacji. Kolegium zwraca uwagę skarżącej na możliwość ubiegania się przez jej matkę (bądź skarżącą), o ile ma tytuł prawny do zajmowanego mieszkania, o dodatek mieszkaniowy. Od tej decyzji E. J. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, podnosząc, że znajduje się w trudnej sytuacji społeczno - bytowej, co udokumentowała załączając szereg zaświadczeń, których organ drugiej instancji nie uwzględnił i błędnie przyjął, że jest wspierana finansowo przez swoją mamę. Skarżąca podniosła również, że wbrew stanowisku organu administracyjnego wykazywała inicjatywę w dążeniu do poprawy swojego położenia, a na dowód tego w dniu 18.08.2004r. dostarczyła organowi GOPS kserokopię dowodu nadania pozwu do Sądu Rejonowego Wydział Rodzinny i Nieletnich. Sprawa zakończyła się wyrokiem z dnia 8 października 2004r. zasądzającym alimenty po 250 zł miesięcznie. Skarżąca stwierdziła, że mimo zasądzonych alimentów, jej sytuacja życiowa nadal jest trudna: jej dochód na osobą w rodzinie nie przekracza kwoty 316 zł, a więc kwoty kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, dlatego - jej zdaniem - przysługuje jej prawo do świadczeń z pomocy społecznej. Skarżąca zarzuciła ponadto, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się naruszenia zasady i szybkości postępowania oraz terminowości załatwienia sprawy - przewidzianej w normie art. 35 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze szeroko uzasadniając swoje stanowisko, stwierdziło, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi dotyczący rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu odwoławczym z uchybieniem przewidzianego w art. 35 k.p.a. terminu, gdyż stosownie do dyspozycji art. 36 § 1 k.p.a. Kolegium zawiadomiło stronę o niemożliwości załatwienia sprawy w ustawowym terminie przewidzianym w art. 35 § 3 k.p.a., wyznaczając na 30 września 2004 r. termin załatwienia odwołania, który został dotrzymany. Rozpatrując złożoną skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 8 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 7 pkt 4 oraz art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.). Skarżącej przyznano zasiłek celowy, a więc decyzja jest pozytywna dla strony. Istotę sporu pomiędzy stronami stanowi ustalenie wysokości kwoty zasiłku. Ustalenie kwoty ma charakter uznaniowy. Uznanie administracyjne polega na tym, że przepis prawa upoważnia organ administracji do ustosunkowania się do określonego stanu faktycznego. Sądowa kontrola decyzji wydanych w ramach swobodnego uznania ma z natury rzeczy charakter ograniczony. Sąd bada przede wszystkim czy organy administracji nie naruszyły granic uznania, czy przeprowadzono pełne postępowanie dowodowe i oceniono dowody oraz czy decyzja jest właściwe uzasadniona (art. 77 § 1, 80, 107 § 3 kpa). W sprawie Sąd stwierdził, że organy administracji nie naruszyły granic uznania; dowody zostały zgromadzone i ocenione właściwie. Decyzja spełnia wszystkie wymogi określone w art. 107 § 2 kpa. Organ wskazał dowody, na których się oparł, a którym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Sąd nie neguje, że skarżąca posiada trudną sytuację życiową i materialną, ale zasiłek celowy jest świadczeniem uznaniowym i może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnych potrzeb, zaś jego wysokość jest uzależniona nie tylko od potrzeb, ale także od możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej. Nie potwierdza się także zarzut naruszenia przepisu art. 35 kpa. W sytuacji występującej w sprawie Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270).