II SA/Lu 804/21

WyrokWSA w Lublinie2022-01-27

Skład orzekający: Grażyna Pawlos-Janusz, Joanna Cylc-Malec, Marcin Małek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona pod budowę drogi i parkingu, która nie została zagospodarowana zgodnie z tym celem, powinna zostać zwrócona byłemu właścicielowi?
Ratio decidendi
Nieruchomość wywłaszczona pod konkretny cel publiczny, który nie został zrealizowany, powinna zostać zwrócona byłemu właścicielowi. Nawet jeśli cel wywłaszczenia został określony ogólnikowo w przeszłości, jego niezrealizowanie, w tym brak zagospodarowania terenu zgodnie z przeznaczeniem, stanowi podstawę do zwrotu nieruchomości. Istnienie infrastruktury technicznej nie wyklucza zwrotu, jeśli nie jest ona nierozerwalnie związana z celem wywłaszczenia i nie stanowi jego realizacji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości, która miała być przeznaczona pod budowę drogi i parkingu przy szpitalu. Organ pierwszej instancji orzekł o zwrocie części nieruchomości, uznając, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy po rozpatrzeniu odwołania Gminy L., która twierdziła, że nastąpiła dopuszczalna modyfikacja celu wywłaszczenia i teren stanowi część kompleksu szpitalnego. Gmina L. wniosła skargę do WSA w Lublinie, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Asesor sądowy Marcin Małek (sprawozdawca) Protokolant Sekretarz sądowy Marzena Okoń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi G. L. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. UZASADNIENIENIE Zaskarżoną decyzją Wojewoda - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - utrzymał w mocy decyzję Starosty L. z [...] r. orzekającą o zwrocie na rzecz J. K. (wnioskodawca) części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako projektowana działka nr [...] o pow. [...] ha, stanowiącej własność Gminy L. oraz umarzającą postępowanie w części dotyczącej zwrotu wywłaszczonej dawnej działki nr [...], oznaczonej jako działka nr [...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przywołał następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy: Wnioskiem z [...] r. J. K. – [...] wystąpiła o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej dawnym numerem [...], aktualnie stanowiącej część działki nr [...] (obr. 15, ark. 2), podnosząc, że przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna, ze względu na niezrealizowanie celu wywłaszczenia. Do wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości doszło na mocy decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w L. z [...] r. nr [...] wskazując w niej, że następuje to zgodnie z decyzją Kierownika Wydziału Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego w L. z [...] r. nr [...] zatwierdzającą plan realizacji ul. [...] przy Szpitalu Pozaklinicznym w L., uwzględnioną w planie społeczno - gospodarczym miasta L.. Starosta L. po zgromadzeniu materiału dowodowego przeprowadził oględziny zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości ustalając, że zawnioskowany do zwrotu grunt stanowi część większego nieogrodzonego terenu porosłego trawą, chwastami, drzewami oraz krzewami. Nieruchomość nie nosi śladów inwestycji. Od strony północnej przylega do wybrukowanej drogi prowadzącej do pobliskiej Wojewódzkiej [...] w L.. Od strony południowej nieruchomość przylega do działki nr [...], na której funkcjonuje Szpital [...]. Teren szpitala (od tej strony) jest ogrodzony i niedostępny dla osób trzecich. Ponadto organ ustalił, że wskazany do zwrotu teren nie stanowi drogi publicznej gminnej – ul. [...]. Następnie została sporządzona dokumentacja geodezyjno - prawna wywłaszczonej nieruchomości określająca przebieg granic dawnej działki nr [...] z zaznaczeniem obszaru objętego wnioskiem o zwrot. W kontekście powyższego wnioskodawca sprecyzował żądanie wnosząc o zwrot wyłącznie nieruchomości oznaczonej w dokumentacji geodezyjno-prawnej jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, będącej częścią działki ewidencyjnej nr [...]. Decyzją z [...] r. Starosta L. orzekł o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej w dokumentacji geodezyjno-prawnej jako projektowana działka nr [...] o pow. [...] ha w granicach działki ewidencyjnej nr [...] stanowiącej własność Gminy L. na rzecz: [...]. Jednocześnie organ zobowiązał wnioskodawcę do zwrotu na rzecz Gminy L. kwoty ustalonej tytułem odszkodowania, dokonując rozłożenia jej na okres 10 lat na równe raty kwartalne. Nadto organ umorzył postępowanie w części dotyczącej zwrotu wywłaszczonej dawnej działki nr [...], oznaczonej jako działki nr [...]. W ocenie organu, przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało, że na części zawnioskowanej do zwrotu dawnej działki nr [...] nie doszło do realizacji celu wywłaszczenia, jakim była budowa ul. [...]. Odwołanie od decyzji wniosła Gmina L. podnosząc zarzut naruszenia art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 7, 77 § 1 i 107 § 1 K.p.a. poprzez uznanie projektowanej działki nr [...] za zbędną na cel wywłaszczenia. Zdaniem Gminy organ błędnie uznał, że teren objęty wnioskiem o zwrot nie został do dnia dzisiejszego wykorzystany zgodnie z celem wywłaszczenia. W tym zakresie podniósł, że wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości zostało dokonane ponad [...] lat temu, zatem nie należy się domagać wysokiego stopnia szczegółowości określenia celu wywłaszczenia, które nastąpiło zgodnie z decyzją Kierownika Wydziału Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z [...] r. nr [...] zatwierdzającą plan realizacji ul. [...] przy Szpitalu [...] w L., uwzględnioną w planie społeczno-gospodarczym miasta L.. O zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia nie świadczy natomiast niezrealizowanie szczegółowo ustalonego celu wywłaszczenia nieruchomości, jeżeli jej zagospodarowanie odpowiada ogólnemu celowi wywłaszczenia, którego należy poszukiwać w planach zagospodarowania przestrzennego. Z planu ogólnego miasta L. z [...] r. wynika, że przedmiotowa działka położona była na obszarze oznaczonym UZ - zdrowie i opieka społeczna. Natomiast z planu [...] wynika, że teren ten przeznaczony był pod usługi zdrowia ogólnomiejskiego - [...]. W tych warunkach - zdaniem strony - w sprawie nastąpiła jedynie modyfikacja celu wywłaszczenia, która nie zmieniła charakteru inwestycji przewidzianej na przedmiotowym terenie. Zmiany w zakresie szczegółowego położenia ciągów pieszych, terenów zielonych, parkingów, czy nawet obiektów kubaturowych zaplanowanych w ramach jednego kompleksu (w niniejszej sprawie – kompleksu szpitalnego) dokonane już po wywłaszczeniu, szczególnie w trakcie realizacji inwestycji - nie stanowią o braku realizacji celu wywłaszczenia, a jedynie o jego dopuszczalnej modyfikacji. Szpital zaplanowano bowiem, a następnie zrealizowano nie jako jeden wolnostojący budynek, ale jako kompleks różnych budynków, obiektów i przestrzeni, które są dla szpitala potrzebne i niezbędne. Wojewoda uznał, że odwołanie to nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zadaniem organu, ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że nieruchomość oznaczona uprzednio jako działka nr [...] została wywłaszczona na mocy decyzji Urzędu Miejskiego w L. z dnia [...] r. znak: [...] Wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło zgodnie z decyzją zatwierdzającą plan realizacji ul. [...] przy [...] [...] w L., uwzględnioną w planie społeczno - gospodarczym miasta L.. Plan realizacyjny, jak wynika z zebranego materiału dowodowego, został zmieniony decyzją, która zatwierdziła aneks do ww. planu zagospodarowania szpitala [...] przy Al. [...] w L. wraz z załącznikiem graficznym. Zgodnie z załącznikiem graficznym przedmiotowy teren znajdował się w obszarze dopuszczalnej korekty granicy szpitala oraz przeznaczony był pod urządzenie parkingu ogólnodostępnego bez wygrodzenia. Jak wynika z zebranego materiału dowodowego, projektowana działka nr [...] stanowi trawiasty nieużytek porośnięty chwastami, krzewami i drzewami samosiejkami. Od południowej strony teren ten przylega do działki nr [...], na której funkcjonuje Szpital [...]. Teren Szpitala jest ogrodzony. Nadto organ podniósł, że działka nr [...], a w szczególności część tej nieruchomości przewidziana do zwrotu, oznaczona jako projektowana działka nr [...], nie znajdowała się na dzień [...] r. we władaniu W. Szpitala [...] im. [...] S. W. w L. i nie stała się z mocy prawa mieniem [...] Województwa. Skoro projektowany, zgodnie z założeniami planu realizacyjnego i aneksu do tego planu, parking ogólnodostępny nie powstał na przedmiotowym terenie objętym żądaniem zwrotu, to oznacza, że nie doszło do realizacji celu wywłaszczenia na nieruchomości objętej żądaniem zwrotu. Zdaniem organu odwoławczego, nie można również uznać, że trawiasty nieużytek porośnięty krzewami samosiejkami pozostaje w powiązaniu z funkcjonowaniem [...], a w szczególności z istniejącą zabudową szpitala. Ustalenie celu wywłaszczenie musi być konkretne, albowiem art. 136 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wyraża podstawową regułę, że nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji wywłaszczeniowej. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję wniosła Gmina L. (właściciel przedmiotowej działki), domagając się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Żądanie to skarżąca poparła następującymi zarzutami: 1) naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez nienależytą i powierzchowną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz poczynienie błędnych ustaleń faktycznych co do celu, na jaki nastąpiło wywłaszczenie, stanowiących podstawę wydania decyzji; 2) naruszenia art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez uznanie, że na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot nie został zrealizowany cel wywłaszczenia i jako zbędna powinna zostać zwrócona byłym właścicielom; pomimo, że znajdują się na niej elementy infrastruktury wskazujące na realizację celu wywłaszczenia, którym była budowa ul. [...] przy [...] [...] w L.. Uzasadniając powyższe zarzuty skarżąca powtórzyła zarzuty odwołania, zmierzając do wykazania, że zawnioskowana do zwrotu działka stanowi uporządkowany teren zielony przylegających do drogi dojazdowej prowadzącej do [...] Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w L. (dalej: [...]) będący niezbędnym składnikiem zorganizowanego kompleksu szpitalnego usytuowanego pomiędzy Szpitalem, a [...] w związku z czym należy uznać, że nastąpiła dopuszczalna modyfikacja celu wywłaszczenia. W światle powyższego cel wywłaszczenia nie niweczy okoliczność, że stan zagospodarowania części działki nie odpowiada ściśle zapisom planu realizacyjnego. Zawnioskowana do zwrotu nieruchomość stanowi natomiast uporządkowany teren zielony, będący niezbędnym składnikiem zorganizowanego kompleksu szpitalnego. Ponadto, skarżąca podniosła, że kolejną istotna kwestią jest fakt, że przez nieruchomość przebiega infrastruktura techniczna w postaci sieci kanalizacyjnych, elektrotechnicznych oraz kanalizacji deszczowej służące znajdującemu się w bezpośrednim sąsiedztwie Szpitalowi, co samo w sobie stanowić powinno przesłankę wydania decyzji odmownej. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji są zgodne z prawem. Przesłanki zwrotu nieruchomości zostały uregulowane w art. 136 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm. – dalej u.g.n.), który w ust. 3 przewiduje, iż poprzedni właściciel lub lego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Regulacja ta znajduje zastosowanie także w odniesieniu do nieruchomości wywłaszczonych w oparciu o przepisy inne, niż wyżej powołana ustawa, w szczególności znajduje zastosowanie do nieruchomości wywłaszczonych na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n.). To założenie prawidłowo zostało przyjęte przez organy administracji. Skoro tak, rzeczą organów była ocena, czy dana wywłaszczona nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem wskazanym w decyzji wywłaszczeniowej, czy też nie. Zgodnie z art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu [...] lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu [...] lat od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Zgodnie natomiast z ust. 2 cytowanego artykułu, jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część. W konsekwencji przytoczonych norm rozpoznając wniosek strony o zwrot wywłaszczonej nieruchomości organ winien każdorazowo po pierwsze wnikliwie i dogłębnie zbadać czy nieruchomość owa w ogóle została w jakikolwiek sposób wykorzystana, a jeśli tak to czy w sposób zgodny z celem, na który wywłaszczenie zostało dokonane. Następnie w razie odpowiedzi twierdzącej kolejno rozważyć winien czy cel, dla którego dokonano w przeszłości wywłaszczenia, zrealizowany został w całości, zagospodarowując tym samym całą powierzchnię nieruchomości. W wyniku ustalenia, iż cel wywłaszczenia zrealizowano jedynie na części nieruchomości rozważenia wymagać musi z kolei ewentualna możliwość zwrotu choćby części nieruchomości. Ocena, iż potencjalnie zwrot taki byłby możliwy wymagać musi wreszcie zbadania czy nie zachodzą wskazane w art. 229 u.g.n. przesłanki negatywne w postaci sprzedania nieruchomości wywłaszczonej lub obciążenia jej prawem użytkowania wieczystego, które to prawo zostało ujawnione w księdze wieczystej. Tym samym odmowa zwrotu wywłaszczonej nieruchomości uzasadniona musi być bądź to jednoznacznie dowiedzionym brakiem wskazanych w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 137 ust. 2 u.g.n. przesłanek pozytywnych warunkujących możliwość dokonania wnioskowanego zwrotu, bądź też wystąpieniem przesłanki negatywnej, wyłączającej dopuszczalność dokonania zwrotu choćby części wywłaszczonej nieruchomości. Jednocześnie dodania wymaga, że zrealizowanie celu w każdym przypadku wyklucza możliwość zwrotu chociażby do niego doszło z naruszeniem terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. (por. wyrok NSA z 4 grudnia 2019 r., I OSK 991/18), co zostało szczegółowo wyjaśnione w orzecznictwie i nie wymaga szerszego omówienia. Natomiast w kontekście już niniejszej sprawy i skonstruowanych zarzutów podniesienia wymaga, że w orzecznictwie podkreśla się, że "cel wywłaszczenia" należy rozumieć bardzo ściśle, wiąże się bowiem z nim zakaz przeznaczania wywłaszczonych nieruchomości na inne cele, w tym także inne cele publiczne. Podkreślił to dobitnie Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt K 6/05 (OTK-A 2008/3/41), wskazując na obowiązek dopuszczenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w tych wszystkich wypadkach, gdy nie zostanie ona wykorzystana na ten cel publiczny, który był przesłanką jej wywłaszczenia. W innym wyroku z 24 października 2001 r., sygn. akt SK 22/01 (OTK 2001/7/216) Trybunał podkreślił natomiast, że po wejściu w życie Konstytucji RP zasada zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli nieruchomość ta nie została użyta na ten cel publiczny, który był przesłanką jej wywłaszczenia, ma rangę konstytucyjną i jest "oczywistą konsekwencją" art. 21 ust. 2 Konstytucji, który dopuszczając wywłaszczenie "jedynie na cele publiczne" tworzy nierozerwalny związek pomiędzy określeniem tych celów w decyzji o wywłaszczeniu i faktycznym sposobem użycia wywłaszczonej rzeczy. Innymi słowy z art. 136 i 137 u.g.n. wynika, że nieruchomość może być użyta jedynie na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a jej zwrot następuje wtedy, gdy cel ten nie został zrealizowany. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje fakt, że Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w L. decyzją z [...] r. nr [...] orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa - nieruchomości (działka nr [...]) stanowiącej własność wnioskodawcy. W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że wywłaszczenie nastąpiło zgodnie z decyzją Kierownika Wydziału Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego w L. z [...] r. nr [...] zatwierdzającą plan realizacji ul. [...] przy [...] [...] w L., uwzględnioną w planie społeczno - gospodarczym miasta L.. Bezsporne jednocześnie, jest, że wskazany plan realizacyjny został zmieniony decyzją, która zatwierdziła aneks do planu zagospodarowania [...] wraz z załącznikiem graficznym. Zgodnie z jego ustaleniami przedmiotowy teren znajdował się w obszarze dopuszczalnej korekty granic szpitala oraz przeznaczony był pod urządzenie parkingu ogólnodostępnego bez wygrodzenia. Dokonując zestawienia tak określonego celu wywłaszczenia z prawidłowo ustalonym przez rozstrzygające w sprawie organy stanem faktycznym, podzielić należy zawarte w wydanych decyzjach stanowisko, że na analizowanym gruncie nie doszło do realizacji tak określonego celu wywłaszczenia, co implikowało wydanie decyzji orzekającej zwrot części wywłaszczonej nieruchomości. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy oraz dokonanych na ich podstawie ustaleń organów jednoznacznie wynika, że zawnioskowana do zwrotu działka nr [...] (projektowany numer [...]) stanowi część większego nieogrodzonego terenu porośniętego trawą i chwastami oraz pojedynczymi rozmieszczonymi przypadkowo drzewami i krzewami pochodzącymi z samosiewu. Na obszarze tym brak jakichkolwiek śladów zainwestowania lub jakiegokolwiek urządzenia terenu. Obszar ten znajduje się pomiędzy urządzoną drogą asfaltową - ul. [...] prowadząca do budynków WSSE w L. i terenem Szpitala oddzielonym trwałym ogrodzeniem. Jednocześnie działka ta nie wchodzi w żadnej jej części w obszar pasa drogowego ul. [...] i nie posiada żadnej infrastruktury technicznej związanej z jego funkcjonowaniem. Teren ten w ustalonym kształcie zbędny jest zarówno dla funkcjonowania wskazanej drogi jak i samego Szpitala. Ulica [...] w części prowadzącej na teren [...] kończy się bowiem przed wnioskowanym do zwrotu obszarem, a w dalszej części (przyległej do działki nr [...]) służy obsłudze wyłącznie [...] w L.. Nie ma zatem żadnych wątpliwości, że wnioskowany do zwrotu teren nie został zagospodarowany zgodnie z celem wywłaszczenia. Na terenie tym nie został urządzony ani jakikolwiek - choćby prowizoryczny – parking, ani ul. [...] przy [...], jak tego wymagała decyzja wywłaszczeniowa. Jak bowiem wskazano ulica ta w części przylegającej do przedmiotowej działki nie ma żadnego - nawet możliwego - powiązania z obszarem [...], mającego charakter zwartego ogrodzonego kompleksu. Możliwy dojazd do [...] ulicą [...] kończy się bowiem przed zawnioskowanym do zwrotu terenem, który tym samym okazał się zbędny na cel wywłaszczenia, dalsza cześć ul. [...] prowadzi już bowiem wyłącznie na teren [...]. Oczywiście, odnosząc się do zarzutów skargi, Sąd podziela dominujący w aktualnym orzecznictwie pogląd związany z rozumieniem pojęcia "realizacja celu wywłaszczenia", w aspekcie o którym mowa w art. 216 u.g.n. (wywłaszczenia dokonywane na podstawie aktów prawnych aktualnie nie obowiązujących) stanowiący, że celu wywłaszczenia dokonanego w dość odległej przeszłości nie można interpretować, w szczególności co do precyzji użytych w decyzji sformułowań, według aktualnych standardów. W przeszłości cel wywłaszczenia określany był na ogół ogólnikowo i tak też należy interpretować to pojęcie obecnie. W takiej sytuacji nie jest koniecznym ustalanie, jakie konkretnie miało być przeznaczenie wywłaszczanego terenu, jeżeli w akcie wywłaszczeniowym wskazywano, że miała być to np. budowa osiedla, szpitala, szkoły lub miasta. W takiej sytuacji dla uznania, że cel wywłaszczenia zrealizowano wystarczy wykazać, iż dany obszar został zagospodarowany jako przestrzeń związana z funkcjonowaniem danego zamierzenia inwestycyjnego. Podkreślić jednak należy (o czym zawsze należy pamiętać), że realizacja celu wywłaszczenia zawsze musi być rozumiana jako celowe działania organów lub innych uprawnionych podmiotów mających realizować cele, dla których wywłaszczenia dokonano. Brak zagospodarowania terenu lub zagospodarowania go sprzecznie z choćby ogólnie określonym celem wywłaszczenia nie może być uznane za realizację celu wywłaszczenia i nie może być podstawą odmowy zwrotu nieruchomości. Jednocześnie, Sąd podziela przywołany przez skarżącą pogląd wyrażony w wyroku WSA w Rzeszowie z 12 sierpnia 2015 r. II SA/Rz 237/15, że przy ocenie realizacji celu publicznego jakim jest budowa szpitala, należy uwzględnić nie tylko budowę typowych budynków szpitalnych, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę całego kompleksu szpitalnego, niezbędną dla jego prawidłowego funkcjonowania (ciągi piesze, parkingi, urządzenia towarzyszące, zieleń). Dostrzec jednak należy, że tego typu sytuacja w przedmiotowej sprawie nie zachodziła. Po pierwsze, teren ten nie był wywłaszczony pod budowę szpitala lecz wyłącznie stanowił obszar ewentualnej korekty jego granic, ze wskazaniem wykonania parkingu. Późniejsze urządzenie [...] i zagospodarowanie terenu przyległego wprost wskazuje, że sporny teren już dawno okazał się zbędny i w istocie brak było powodów do jego wywłaszczenia. Potwierdza to wprost nie tylko wykonanie wspomnianego ogrodzenia terenu Szpitala, ale w szczególności fakt, że cała działka nr [...], w tym przewidziana do zwrotu, oznaczona jako projektowana działka nr [...], nie znajdowała się na dzień [...] r. we władaniu Wojewódzkiego [...] S. W. w L. i nie stała się z mocy prawa - ustawy z dnia [...] r. - Przepisy wprowadzające ustawę reformującą administrację publiczną mieniem [...] Województwa. Po drugie na terenie tym (projektowana działka nr [...]) nie urządzono ani ul. [...] przy Szpitalu jak również jakiegokolwiek ogólnodostępnego parkingu. Obecnie teren ten bardziej związany jest z obszarem WSSE niż z obszarem Szpitala. Nie ma bowiem żadnego funkcjonalnego związku pomiędzy przedmiotowym terenem, a nawet szeroko rozumianym funkcjonowaniem Szpitala. Nie doszło zatem do żadnej korekty, czy modyfikacji celu wywłaszczenia w tym zgodnej z przywołanym wcześniej aneksem, co podnosiła strona skarżąca. Wywłaszczony teren nie został bowiem w żaden sposób zagospodarowany, tj. brak podstaw by uznać, że w sposób celowy na tym terenie w ramach działań związanych z wywłaszczeniem powstała jakakolwiek infrastruktura związana z funkcjonowaniem Szpitala. Twierdzenia strony skarżącej, że przedmiotowy teren stanowi cześć kompleksu szpitalnego, tworzącego jednolitą, harmonijnie działająca całość nie znajdują żadnego uzasadnienia w materiale sprawy poza oczywiście uzasadnioną wolą zachowania własności tej działki przez gminę. Nie można przy tym uznać, że działka ta stanowi barierę ochroną. Przeczy temu nie tylko stan jej zagospodarowanie, lecz co ważniejsze takie zagospodarowanie nie jest dopuszczalne w kontekście dość precyzyjnie określonego w sprawie celu wywłaszczenia. Wreszcie, nietrafny jest zarzut wskazujące, że orzeczony zwrot jest wadliwy z uwagi na fakt istnienia na przedmiotowej działce podziemnej infrastruktury technicznej. Przede wszystkim, jak sama strona dostrzegł budowa infrastruktury technicznej, co do zasady nie koliduje ze zwrotem wywłaszczonej nieruchomości. Jedynie w sytuacji, gdyby ta była nierozerwalnie związana z obsługą istniejącego Szpitala i jednocześnie była jednym z elementów celu, dla którego dokonano wywłaszczenia, to wybudowaną infrastrukturę należałoby uznać za urządzenia służące obsłudze Szpitala, co mogłoby stanowić negatywną przesłankę zwrotu. W przedmiotowej sprawie tego typu sytuacja jednak nie zachodzi, a co najważniejsze – wbrew twierdzeniom strony skarżącej - na przedmiotowej działce (projektowany numer [...]) nie znajdują się żadne elementy podziemnej infrastruktury technicznej. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że w sprawie zostały spełnione przesłanki warunkujące zwrot nieruchomości stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania. Tym samym Sąd podzielił stanowisko organów orzekających w niniejszej sprawie, że na terenie wywłaszczonej nieruchomości nie zrealizowano celu wywłaszczenia. Jak wynika z prawidłowych ustaleń organów, przedmiotowa nieruchomość zarówno w przeszłości, jak i aktualnie nie była i nie jest wykorzystana na cel związany z realizacją tego celu. Działka objęta zaskarżoną decyzją zwrotową stanowi niezagospodarowany teren zielony, który nigdy nie był zagospodarowany w żaden zorganizowany sposób. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcia organów obu instancji orzekające o zwrocie spornej działki na rzecz jej byłego właściciela, należało uznać za zasadne w świetle przepisów art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n., a nadto wydane z zachowaniem zasad postępowania określonych w przepisach art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., oraz opatrzone uzasadnieniami odpowiadającymi kryteriom z art. 107 § 3 k.p.a. Z tych względów Sąd, na postawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło