II SA/Lu 846/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor,, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Stażysta Magdalena Kuca, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 lipca 2009r. sprawy ze skargi G. S. na postanowienie Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego dotyczącego zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę We wniosku z dnia 12 listopada 2006 r. G. S. i S. M. domagali się zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości o powierzchni 850 m2 położonych w L. przy ulicy C. Wspomnieli, że nieruchomość została wywłaszczona przed rokiem 1970 z gospodarstwa rolnego, należącego do ich dziadka A. M. Wywłaszczenie nastąpiło na rzecz Spółdzielni "T.’’, która na tym terenie miała wybudować zakład naprawy samochodów. Postanowieniem z dnia [...] Starosta precyzując, że przedmiotem wniosku jest zwrot nieruchomości położonej w L. przy ulicy N.j, oznaczonej obecnie jako działka o numerze 27/2 o powierzchni 852 m2, wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej – Urzędu Spraw Wewnętrznych z dnia [...]1971 r. postępowanie w sprawie zwrotu powyższej nieruchomości zawiesił. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu 18 stycznia 2008 r. w Ministerstwie Infrastruktury został złożony wniosek o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji z dnia [...]1971 r. W tej sytuacji organ uznał, że postępowanie toczące się przed Ministrem Infrastruktury stanowi zagadnienie wstępne dla rozparzenia sprawy o zwrot nieruchomości, co uzasadnia zawieszenie tego postępowania. Organ zaznaczył, że w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej postępowanie o zwrot nieruchomości stanie się bezprzedmiotowe. Po rozpoznaniu zażalenia G. S. Wojewoda podzielając argumentację organu I instancji zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego G.S. podkreśliła, że spełniła wszelkie wymogi stawiane jej przez organy rozpoznające sprawę o zwrot nieruchomości. Podkreśliła, że działki, które jej zabrano nie zostały wykorzystane na cele, na jakie zostały wywłaszczone. W jej ocenie organ uniemożliwia osiągnięcie rzeczywistego celu, a powinien zmierzać do naprawienia szkody przez panujący wówczas ustrój. Przyznała, że w Warszawie toczy się postępowanie o unieważnienie decyzji wywłaszczeniowej. Zaznaczyła, że nie zrezygnuje ze starań o unieważnienie decyzji wywłaszczeniowej, gdyż decyzja ta została podjęta bezprawnie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zarówno w orzecznictwie sądowym jak i literaturze przyjmuje się, że przez pojęcie "zagadnienia wstępnego", o jakim mowa w omawianym przepisie rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie, która jest przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Jego treścią może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne (por. G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom I, Komentarz do art. 1-103, Lex 2007, Wyd. II). Należy zatem przyjąć, że zagadnieniem wstępnym w rozumieniu powyższego przepisu może być tylko zagadnienie prawne, którego rozstrzygnięcie należy do właściwości innego organu lub sądu i zagadnienie to może być odrębnym przedmiotem postępowania przed takim organem lub sądem ( Małgorzata Jaśkowska, Andrzej Wróbel Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz str.572 ). W tym sensie przekonanie organów administracji o konieczności zawieszenia postępowania uznać należy za uzasadnione. Z treści art. 97 § 1 kpa wynika, że zawieszenie postępowania uzależnione jest od łącznego spełnienia trzech przesłanek: postępowanie administracyjne jest w toku, zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte oraz rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia innej sprawy stanowiącej kwestię prejudycjalną przez inny organ lub sąd. Jeżeli chodzi o tę ostatnią przesłankę, to organ musi ustalić istnienie związku przyczynowego pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym. Skoro przedmiotem zawieszonego przez organy administracji postępowania jest zwrot nieruchomości wywłaszczonej decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej – Urzędu Spraw Wewnętrznych nr [...] z dnia [...]1971 r. to kwestia stwierdzenia nieważności tej decyzji w prowadzonym przed Ministrem Infrastruktury (znak: [...]) postępowaniem nadzorczym jest bez wątpienia zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Z treści art. 136 § 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (jedn. tekst Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zmianami) wynika bowiem, że przedmiotem zwrotu może być tylko wywłaszczona nieruchomość. Ewentualne stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej powodowałoby skutek ex tunc, a więc taki, jakby decyzja wywłaszczeniowa nie była wydana. W tej sytuacji nie byłoby podstaw do orzeczenia o zwrocie nieruchomości, a postępowanie w tej sprawie jako bezprzedmiotowe, podlegałoby umorzeniu na podstawie art. 105 kpa. Przedstawiona ocena znajduje uzasadnienie także w sformułowanej w art.12 kpa zasadzie szybkości i prostoty postępowania. Całkowicie sprzeczne z tą zasadą byłoby takie działanie organów, które prowadziłoby do merytorycznego rozpoznawania spraw z pełną świadomością faktu, iż owo rozstrzygnięcie może zostać wzruszone np. na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., gdyż toczy się postępowanie w trybie nadzwyczajnym, które, tak jak w rozpoznawanej sprawie ma fundamentalne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. Zauważyć przy tym należy, że orzecznictwo sądowe w sposób wyraźny nie wiąże rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego z koniecznością wydania orzeczeń w trybie zwyczajnym postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia sygn. akt II OSK 1103/07 Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych i podane tam orzecznictwo). Z tego względu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami ) skargę należało oddalić.