II SA/Lu 850/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Witold Falczyński po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku dla opiekuna – w zakresie wniosku H. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca H. O. złożyła na urzędowym formularzu "PPF" wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek, skarżąca wyjaśniła, że wraz z nią we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje mąż, dwie córki i ciotka K. S. Wskazała, że rodzina utrzymuje się z renty ciotki w kwocie [...] zł, a także z dochodu z gospodarstwa rolnego o areale [...] ha fizycznych, zaś w skład jej majątku wchodzi dom o pow. 100 m2 oraz grunty rolne o pow. [...] ha fizycznych, a także ciągnik rolniczy Ferguson wyprodukowany w 1985 r. Na wezwanie Sądu wnioskodawczyni nadesłała dodatkowe dokumenty źródłowe, w tym faktury za leki zakupione dla K. S. rachunki za prąd, wodę, gaz, wywóz odpadów i telefony z miesiąca czerwca 2015 r., nakaz płatniczy podatku rolnego w wysokości [....] zł za cały rok 2015, polisę ubezpieczenia rolnego na kwotę [...] zł za 2015 r., dowód opłaty składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe i zdrowotne za drugi kwartał 2015 r. w łącznej kwocie [...] zł, zaświadczenia z wyższych uczelni państwowych w Krakowie potwierdzające, że obie córki wnioskodawczyni studiują w trybie stacjonarnym, a także zaświadczenie z Banku Spółdzielczego w S., że Wnioskodawczyni i jej mąż posiadają w tym banku kredyt odnawialny w kwocie [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Rozpoznając wniosek skarżącej, należy na wstępie podkreślić, że instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej jako p.p.s.a.) zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Przyznanie prawa pomocy ma na celu zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść kosztów postępowania, w tym kosztów niezbędnych dla ustanowienia pełnomocnika. Dlatego też prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. W literaturze przedmiotu zwrócono uwagę, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub wręcz pozbawienie prawa do sądu (por. H. Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). W niniejszym postępowaniu przedmiotem żądania skarżącej było ustanowienie adwokata, co w świetle art. 245 § 1 p.p.s.a. stanowi wniosek o prawo pomocy w zakresie częściowym. W ocenie Sądu wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie. Analiza sytuacji materialnej skarżącej nie daje bowiem podstaw do przyjęcia, jakoby nie była ona w stanie bez uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ponieść kosztów ustanowienia w niniejszej sprawie profesjonalnego pełnomocnika. Z nadesłanych przez skarżącą dokumentów źródłowych wynika, że rodzina skarżącej posiada stały dochód z gospodarstwa rolnego i renty K. S. w wysokości [...] zł. Miesięczny dochód z gospodarstwa rolnego w rodzinie wnioskodawczyni, obliczony w oparciu o dyspozycję § 1 pkt 2 lit. d/ rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. poz. 823), wyniósł [...] zł ([....]). Ponadto rodzina wnioskodawczyni posiada majątek w postaci domu o powierzchni 100 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha przeliczeniowych. Zgodnie zaś z ugruntowanym w orzecznictwie stanowiskiem, posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości, w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy. Właściciel nieruchomości dysponuje bowiem majątkiem, w wyniku obciążenia którego może pozyskać środki potrzebne do pokrycia kosztów sądowych (por. postanowienia NSA: z dnia 14 lipca 2006 r., sygn. akt II OZ 726/06 oraz z dnia 25 listopada 2013 r., sygn. akt I OZ 1132/13 – publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Resumując stwierdzić należy, że rzeczywista i aktualna sytuacja majątkowa rodziny skarżącej umożliwia jej samodzielne pokrycie kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w niniejszej sprawie, a zatem odmowa przyznania jej prawa pomocy w tym zakresie w żaden sposób nie ogranicza jej prawa do sądu. Za uwzględnieniem wniosku skarżącej nie mogły również przemawiać miesięczne koszty utrzymania jej rodziny, które są przeciętne. O płynności finansowej wnioskodawczyni i jej małżonka świadczy również okoliczność, że bank udzielił im kredytu odnawialnego w kwocie [...] zł. Wprawdzie wnioskodawczyni ma dwie córki uczące się w systemie stacjonarnym poza miejscem zamieszkania, jednak nawet konieczność udzielania im pomocy finansowej nie może wyprzedzać obowiązku pokrywania kosztów sądowych w zainicjowanym przez wnioskującą o przyznanie prawa pomocy postępowaniu sądowym. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 i art. 260 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.