II SA/Lu 854/24
WyrokWSA w Lublinie2025-03-04
Skład orzekający: Joanna Cylc-Malec, Brygida Myszyńska-Guziur, Jerzy Parchomiuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy istnieją podstawy do zwolnienia skarżącego z ponoszenia odpłatności za pobyt jego ojca w domu pomocy społecznej, uwzględniając jego sytuację materialną, zdrowotną i rodzinną?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo oceniły sytuację skarżącego i nie znalazły podstaw do zwolnienia go z ponoszenia odpłatności za pobyt ojca w domu pomocy społecznej. Pomimo posiadania orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i ponoszenia pewnych wydatków, skarżący jest osobą aktywną zawodowo, osiąga wysokie dochody, jest właścicielem nieruchomości i posiada dodatkowe środki finansowe, co pozwala mu na ponoszenie ustalonej opłaty. Zwolnienie z opłaty stanowi wyjątek od zasady i wymaga wykazania szczególnych okoliczności, które nie zostały stwierdzone w tej sprawie.Stan faktyczny
Skarżący K. B. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. ustalającą odpłatność za pobyt jego ojca w domu pomocy społecznej oraz odmawiającą zwolnienia z tej opłaty. Skarżący zarzucił błędne wyliczenie jego dochodów i wydatków oraz wskazał na spełnianie przesłanek z art. 64 ustawy o pomocy społecznej do zwolnienia z opłat. Organy administracji uznały, że dochody skarżącego przekraczają kryterium dochodowe, a wykazane wydatki nie uzasadniają zwolnienia, biorąc pod uwagę jego sytuację majątkową i inwestycje.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Protokolant Specjalista Agnieszka Wojtas po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2025 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 25 września 2024 r. znak: SKO.41/2200/OS/2024 w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.
K. B. (dalej jako "strona", "skarżący", "wnioskodawca"), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 września 2024 r. w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej.
Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, że Prezydent Miasta L. decyzją z 14 listopada 2022 r. ustalił skarżącemu wysokości odpłatności za pobyt ojca - B. B. w Domu Pomocy Społecznej w K.
w wysokości 1 609,38 zł miesięcznie oraz częściowo zwolnił skarżącego z ponoszenia odpłatności w okresie od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 grudnia 2023 r., ustalając wysokość odpłatności na kwotę 750,00 zł miesięcznie. W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 17 maja 2023 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W dniu 19 grudnia 2023 r. do skarżący wystąpił z wnioskiem w przedmiocie kontynuacji częściowego zwolnienia z ponoszenia odpłatności za pobyt ojca w domu pomocy społecznej.
W toku prowadzonego postępowania na podstawie przeprowadzonego w dniu 11 stycznia 2024 r. wywiadu środowiskowego ustalono, że K. B. jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a dochód w miesiącu grudniu 2023 r. wynosił 8 285,84 zł, na który składa się wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę 4 170,00 zł, przychód z wynajmu 3 mieszkań w wysokości 3 900,00 zł oraz 215,84 zł (zasiłek pielęgnacyjny). Do wywiadu zostały dołączone potwierdzenia przelewów dokumentujących poniesione przez skarżącego wydatki w grudniu 2023 r.: 422,77 zł czynsz, 247,27 zł opłaty za energię, 1 393,66 zł opłaty za gaz, 105,17 opłaty za wodę, 167,50 zł opłata za wywóz śmieci, 202,50 zł opłata za telefon i internet, 3 502,90 zł spłata kredytów, 391,30 zł ubezpieczenia, 238,68 zł paliwo, 108,64 zł transport Freenow/Bolt/Uber, 324,12 zł bilety PKP do Warszawy, Dęblina, Kołobrzegu, 1 656,21 zł opłaty za DPS ojca, 1000,00 zł alimenty za dwóje dzieci, 431,79 zł inne wydatki. Dokumentując stan zdrowia skarżący przedstawił zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, że jest on leczony w poradni ortopedycznej z powodu niewydolności układu ruchu. Dodatkowo wnioskodawca przedłożył dwa zaświadczenia o przebytych zabiegach rehabilitacyjnych w okresach: od dnia 27 maja 2022 r. do dnia 9 czerwca 2022 r., od dnia 17 października 2023 r. do dnia 6 listopada 2023 r. oraz wynik badania stawu kolanowego.
Decyzją z dnia 15 kwietnia 2024 r. Prezydent Miasta L. zmienił własną decyzję z dnia 14 listopada 2022 r. [...] ten sposób, że odpłatność K. B. za pobyt B. B. w Domu Pomocy Społecznej w K. e wynosi 1794,56 zł od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 31 stycznia 2024 r. oraz 2 164,56 zł miesięcznie od dnia 1 lutego 2024 r. oraz odmówił zwolnienia z ponoszenia ww. opłaty.
Organ I instancji wskazał jaki jest miesięczny koszt utrzymania mieszkańca DPS w [...], wysokość opłat wnoszonych przez B. B. oraz sposób wyliczenia wysokości miesięcznego zobowiązania skarżącego. Organ I instancji wyjaśnił, że uzyskany przez skarżącego dochód przekracza 300 % kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej o kwotę 5 957,84 zł, co oznacza, że wnioskodawca kwalifikuje się do ponoszenia odpłatności za pobyt ojca w domu pomocy społecznej w pełnej wysokości odpłatności przypadającej na wymienionego. Analizując wysokość uzyskiwanego dochodu w odniesieniu do stałych wydatków, sytuacji życiowej i zdrowotnej organ ocenił, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające zwolnienie z ponoszenia przedmiotowych opłat. Stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał, aby wystąpiły szczególne okoliczności uzasadniające pozytywne rozpatrzenie wniosku o kontynuację częściowego zwolnienia z uiszczania opłat za pobyt ojca w DPS.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił organowi I instancji błędne wyliczenie jego dochodu w stosunku do ponoszonych wydatków niezbędnych do życia codziennego i zawodowego. Podniósł, że spełnia warunki art. 64 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r., poz.1283 z późn. zm.) – dalej jako "u.p.s." do zwolnienia z ponoszenia opłat za pobyt ojca w DPS, ponieważ spłaca zaległe opłaty za pobyt B. B. w DPS (pkt 1 art.64 - wnosi opłatę za pobyt innych członków rodziny w DPS). Poza tym jest osobą niepełnosprawną posiadającą orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (pkt 2 art.64 - występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność), jest osobą samotną prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe (pkt 3 art.64 - małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia). Nawiązując do art. 64 pkt 7 u.p.s. podkreślił, że szczegółowo opisał swoją sytuacje finansową. Wskazał, że kwota 21 750 zł z tytułu zaległości w opłatach za pobyt ojca w DPS, która została rozłożona na 24 raty po 906,25 zł od grudnia 2023 r. jest przez niego spłacana. Skarżący wskazał na trudną sytuację życiową w związku z rosnącymi opłatami i brak pieniędzy na podstawowe potrzeby. Załączył dokumenty od lekarzy specjalistów: okulisty, ortopedy, traumatologa, neurologa oraz zaświadczenie o przebytej rehabilitacji w okresie od dnia 13 marca 2023 r. do 26 marca 2024 r.
Decyzją z dnia 25 września 2024 r. Kolegium utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wskazało, że z akt sprawy wynika, iż K. B. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Mieszka w domu jednorodzinnym stanowiącym jego własność o powierzchni około 200-250 m2. Poza tym jak podał w oświadczeniu o stanie majątkowym jest właścicielem mieszkania w Kołobrzegu (k. 1031- 1032 akt adm.) Jest osobą aktywną zawodowo. Z tytuł zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w miesiącu grudniu 2023 r. uzyskał dochód w wysokości 4 170 zł (k. 1026). Dodatkowo uzyskuje dochód z tytułu zasiłki pielęgnacyjnego w kwocie 215,84 zł oraz wynajmu 3 mieszkań w wysokości 3 900 zł, który po odliczeniu podatku w kwocie 331,50 zł (k. 1010) stanowi kwotę 3 568,16 zł. Łączny dochód wynosi 7 954,34 zł przekraczając 300 % kryterium dochodowego, o którym mowa z art. 8 ust. 1 u.p.s. Kolegium wskazało ponadto, że skarżący uprawniony jest do renty z tytułu niezdolności do pracy w wysokości 1211,35 zł netto, która z uwagi na wysoki dochód od miesiąca października 2023 r. została zawieszona stosownie do art. 104 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. 2023r. oz. 1251 ze zm.) oraz rozporządzenia z dnia 22 lipca 1992 r. w sprawie szczegółowych zasad zawieszania lub zmniejszania emerytur i rent. (k. 1020-1021). Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że wraz z rozpoczęciem nowego okresu rozliczeniowego, tj. od stycznia 2024 r. na wniosek strony wypłata renty zostanie podjęta i będzie realizowana do czasu uzyskania przychodów w kwocie 130 % przeciętnego wynagrodzenia wynoszącego w 2024 r. - 10 450 zł.
Kolegium stwierdziło, że organ I instancji w sposób prawidłowy ustalił wysokość uzyskiwanego przez stronę dochodu przy czym przeanalizował miesięczne wydatki ponoszone przez stronę w kontekście możliwości płatniczych. Podkreślono, że dla oceny możliwości płatniczych strony uzasadnione jest uwzględnienie przede wszystkim wydatków związanych zaspokojeniem niezbędnych potrzeb życiowych, a nie wszelkich możliwych wykazywanych płatności np. regularnych opłat za transport taxi lub zakup drogich kosmetyków. Kolegium uznało za bezpodstawny zarzut błędnego ustalenia wysokości alimentów wskazując, że z oświadczeń J. L. złożonych w dniu 5 lipca 2023 r., 9 września 2023 r. oraz z 6 stycznia 2024 r. jednoznacznie wynika, iż od stycznia 2023 r. skarżący płaci na rzecz każdego z dzieci po 500 zł miesięcznie, natomiast w grudniu 2023 r. dodatkowo, okazjonalnie w ramach prezentów przekazał dla dzieci po 250 zł. W tych okolicznościach nieuzasadnione jest, zdaniem Kolegium, twierdzenie, że stała kwota alimentów na rzecz dzieci wynosi 1500,00 zł miesięcznie. Odnosząc się do ponoszonych przez stronę wydatków związanych ze spłatą kredytów oraz ubezpieczeniem Kolegium zauważyło, że jak wynika ze złożonego w dniu 11 stycznia 2024 r. przez K. B. oświadczenia o stanie majątkowym jest on właścicielem domu jednorodzinnego położonego w L. o powierzchni około 200-250 m2, w którym jak oświadczył zamieszkuje. Do zakupu lokalu mieszkalnego o powierzchni 31,10 m2 położonego w Kołobrzegu doszło w dniu 30 czerwca 2022 r. z wykorzystaniem własnych środków oraz kredytu hipotecznego w wysokości 157 912 zł. Organ odwoławczy podkreślił, że w dacie zakupu ww. lokalu skarżący miał wiedzę o ciążącym na nim obowiązku ponoszenia opłat za pobyt ojca w DPS, o czym świadczy dokumentacja zgromadzona w akta sprawy obejmująca okres od lutego 2020 r. a także decyzja z dnia 15 kwietnia 2022 r. Nr [...] ustalająca w tym przedmiocie zobowiązanie od dnia 1 stycznia 2021 r.
Organ odwoławczy uznał, że w sytuacji, gdy strona będąc właścicielem domu położonego w L., w którym mieszka na stałe, w celach inwestycyjnych dokonała zakupu lokalu mieszkalnego w Kołobrzegu, fakt spłaty kredytu nie może stanowić okoliczności wskazującej na brak możliwością płatniczych za pobyt ojca w DPS (art. 103 ust. 2 u.p.s.), a także nie jest to okoliczność uzasadniająca zwolnienie z ponoszenia przedmiotowych opłat.
Kolegium zauważyło, że jak wynika z przeprowadzonego w dniu 11 stycznia 2024 r. wywiadu środowiskowego strona wykazała w miesiącu grudniu 2023 r. dochód w wysokości 8 285,84 zł, natomiast wysokość poniesionych w ww. miesiącu wydatków to kwota 11 203,35 zł, co świadczy o nieujawnionych innych dochodach. Strona wyjaśniła, że dodatkowo uzyskała dochód z tytułu pożyczek, a więc podlegający uwzględnieniu na podstawie art. 8 ust. 3 u.p.s., jednakże odmawiała wskazania wysokości pozyskanych środków oraz udzielenia dalszych informacji z tym związanych.
Organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy nie wynika, aby strona spełniała którąkolwiek z przesłanek wymienionych przez ustawodawcę w art. 64 pkt 1-7 u.p.s. Pomimo, że wnosząc o zwolnienia z ponoszenia przedmiotowych opłat strona wskazała, iż spłaca zaległe opłaty za pobyt ojca w SPS (art. 64 pkt 1), jest osobą niepełnosprawną posiadającą orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe (art. 64 pkt 2), jest osobą samotną, prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe (art. 64 pkt 3) oraz szczegółowo opisał swoją sytuację finansową, żadna z tych okoliczności, zdaniem Kolegium, nie uzasadnia zwolnienia. Fakt, że K. B. w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 maja 2023 r. nie dokonał żadnej wpłaty ustalonej decyzją z dnia 15 kwietnia 2022 r., a na podstawie decyzji z dnia 23 listopada 2023 r. spłaca należność w ratach nie oznacza, że wnosi już opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, o czym mowa w art. 64 pkt 1 u.p.s. Poza tym brak jest postaw, aby uznać, że prowadzenie jednoosobowego gospodarstwa jest równorzędną sytuacją z wymienioną w pkt 2 art. 64 ustawy związaną z utrzymywaniem się przez małżonków, zstępnych, wstępnych z jednego świadczenia lub wynagrodzenia. Również legitymowanie się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a także zaświadczenia o przebytych zabiegach rehabilitacyjnych od dnia 27 maja 2022 r. do dnia 9 czerwca 2022 r. oraz od dnia 17 października 2023 r. do dnia 6 listopada 2023 r. oraz wynik badania stawu kolanowego, zdaniem Kolegium, nie przesądza kwestii zwolnienia w oparciu o art. 64 pkt 2 ustawy. Podkreślono, że K. B. jest osobą aktywną zawodowo, uzyskującą wysokie dochody, przy czym stan zdrowia nie generuje istotnych wydatków związanych z leczeniem. W ocenie Kolegium wykazane jedynie w miesiącu kwietniu 2023 r. koszty leczenia stomatologicznego na kwotę 270 zł nie stanowią nadmiernego obciążenia finansowego.
Organ odwoławczy uznał, że biorąc pod uwagę okoliczności sprawy organ I instancji zasadnie ocenił, iż nie zachodzą przesłanki do zwolnienia strony z wnoszenia opłat za pobyt ojca w DPS-ie.
W powołanej na wstępie skardze do tut. Sądu skarżący podniósł, że z uwagi na sytuacje zdrowotną i dochodową istnieją podstawy do całkowitego lub częściowego zwolnienia go z ponoszenia opłat. Wnioskodawca nie zgodził się, że nie wszystkie ponoszone przez niego wydatki zostały uwzględnione, np. koszty związane z korzystaniem z transportu taxi, bilety PKP, zakup drogich kosmetyków. Wyjaśnił, że zakupił mieszkanie w Kołobrzegu, aby razie potrzeby mógł tam wyjeżdżać na rehabilitację. W miesiącu grudniu 2023 r. przy dochodzie w wysokości 8 285,84 zł poczynił wydatki w wysokości 11 293,35 zł, ponieważ "pożyczył" pieniądze z kaucji wpłaconej przez lokatorów wynajmujących od niego nieruchomości. Zdaniem skarżącego Kolegium pominęło fakt, że spłaca zaległe opłaty za pobyt ojca w DPS-ie w wysokości 906,25 zł miesięcznie do grudnia 2025 r., przy czym jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, samotnie prowadzącą gospodarstwo domowe, uzyskuje dochód w wysokości 8 285,84 zł miesięcznie, natomiast ponosi wydatki w kwocie 9309,73 zł. Podkreślił, że sprzedaż mieszkania w Kołobrzegu wpłynie na jego zdrowie psychiczne i fizyczne. Wysokość środków jakimi dysponuje jest niewystarczająca, aby ponosił opłaty w wysokości określonej zaskarżoną decyzją.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935ze zm., dalej "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności
z prawem. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka
w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że skarga podlega oddaleniu.
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta L., którą zmieniono dotychczasową decyzję ustalającą skarżącemu odpłatność za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej w [...] i ustalono odpłatność w wysokości 1794,56 zł od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 31 stycznia 2024 r. oraz 2 164,56 zł miesięcznie od dnia 1 lutego 2024 r. oraz odmówiono skarżącemu zwolnienia z ponoszenia ww. opłaty.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej do Sądu decyzji stanowiły przepisy ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.
Zgodnie z art. 60 ust. 1 u.p.s. pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny. Zobowiązanymi zaś do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: mieszkaniec domu pomocy społecznej, następnie małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej (art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.s.).
Przepis art. 64 u.p.s. przewiduje natomiast możliwość zwolnienia osoby wnoszącej opłatę lub obowiązanej do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej częściowo lub całkowicie, na jej wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego w szczególności, jeżeli:
1. wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce;
2. występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych;
3. małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia;
4. osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko;
5. osoba obowiązana do wnoszenia opłaty lub jej rodzic przebywała w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka lub placówce opiekuńczo-wychowawczej, na podstawie orzeczenia sądu o ograniczeniu władzy rodzicielskiej osobie kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańcowi domu;
6. osoba obowiązana do wnoszenia opłaty przedstawi wyrok sądu oddalający powództwo o alimenty na rzecz osoby kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu.
Z konstrukcji art. 64 u.p.s. wynika zatem, że decyzja, wydawana na jego podstawie, ma charakter uznania administracyjnego. Tym samym wybór sposobu załatwienia tego rodzaju wniosku zależy od woli organu właściwego do ustalenia tej opłaty, co oczywiście nie może jednak oznaczać dowolności wydanego w wyniku jego rozpatrzenia rozstrzygnięcia. Sądowa kontrola uznania administracyjnego jest tym niemniej w takim przypadku ograniczona wyłącznie do oceny, czy w sprawie zachodziły warunki materialnoprawne, uzasadniające skorzystanie przez organ administracji z przysługujących mu uprawnień oraz czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej. Organ ma zatem w takim przypadku obowiązek szczegółowo rozważyć kwestię istnienia bądź nie istnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności, uzasadniających skorzystanie z omawianej instytucji oraz okoliczności uzasadniających zakres jej ewentualnego zastosowania, a co następnie winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Istotne jest przy tym, że z uwagi na fakt, iż uiszczanie opłaty przez zstępnego za pobyt jego wstępnego w domu pomocy społecznej stanowi - dla osoby zobowiązanej - obciążenie finansowe, zasadniczo główną przesłanką zastosowania przedmiotowego zwolnienia powinna być sytuacja materialna zstępnego (i jego rodziny). Zwolnienie to nie powinno więc nastąpić, jeżeli - pomimo zaistnienia wskazanych w art. 64 ustawy okoliczności – osoba obowiązana byłaby w stanie ponosić opłatę za pobyt podopiecznego w domu pomocy społecznej. Takie rozumienie omawianego przepisu pozostaje w zgodzie z głównymi założeniami instytucji pomocy społecznej. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że środki publiczne, przeznaczane na udzielanie świadczeń z pomocy społecznej, są ograniczone, a zwolnienie zstępnego z opłaty za pobyt jego wstępnego w domu pomocy społecznej skutkuje obowiązkiem poniesienia tej opłaty przez gminę, co z kolei przekłada się na zakres pomocy udzielanej najbardziej potrzebującym. Zatem z uwagi na otwarty katalog przesłanek, mogących stanowić podstawę zwolnienia z obowiązku ponoszenia opłaty, organy winny dokonywać oceny ich spełnienia w kontekście sytuacji materialnej wnioskującego o zwolnienie z opłat, aby wykluczyć możliwość uzyskania takiego zwolnienia przez osobę, która w rzeczywistości byłaby w stanie opłaty te ponosić.
Przenosząc przedstawione powyżej uwagi na realia niniejszej sprawy należy stwierdzić, że organy administracji obu instancji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Organy wydając decyzje nie naruszyły przepisu art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., poddały także należytej ocenie wszystkie okoliczności sprawy, w szczególności w świetle przedstawionych przez skarżącego informacji i dokumentów obrazujących jego aktualną sytuację majątkową i rodzinną. Obowiązkiem organów w przedmiotowej sprawie było rozważnie szczególnych okoliczności uzasadniających skorzystanie z ulgi, która stanowi wyjątek od zasady ponoszenia opłat za pobyt w DPS. Podkreślić należy, że ponoszenie opłat za pobyt rodzica w DPS jest pochodną obowiązku alimentacyjnego określonego w art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, oświadczenia majątkowego oraz treści wniosku o zwolnienie z przedmiotowej opłaty wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest właścicielem domu jednorodzinnego położonego w L. o powierzchni około 200-250 m2, w którym jak oświadczył zamieszkuje oraz mieszkania położonego w Kołobrzegu o powierzchni 31,10 m2, do zakupu którego doszło w dniu 30 czerwca 2022 r. z wykorzystaniem własnych środków oraz kredytu hipotecznego w wysokości 157 912 zł. Skarżący jest osobą legitymującą się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, pobierającym w grudniu 2023 r. wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w wysokości 4 170,00 zł. Ponadto uzyskuje dochód z wynajmu 3 mieszkań w wysokości 3 900,00 zł oraz uzyskuje zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 215,84 zł. Jest także uprawniony do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, która ze względu na przekroczenie dochodu została zawieszona. Łączny dochód skarżącego w miesiącu grudniu 2023 r. wynosił 7 954,34 zł, przekraczając 300 % kryterium dochodowego, o którym mowa z art. 8 ust. 1 u.p.s.
Jak słusznie zauważyło Kolegium z przeprowadzonego w dniu 11 stycznia 2024 r. wywiadu środowiskowego strona wykazała w miesiącu grudniu 2023 r. wysokość wydatków poniesiona w tym miesiącu kwota 11 203,35 zł. Powyższe wskazuje na dodatkowe środki finansowe jakimi dysponuje skarżący, które pozwalają mu na ponoszenie wyższych wydatków niż uzyskiwane dochody. Co prawda strona wyjaśniła, że uzyskała dochód z tytułu pożyczek, uzyskanych z kaucji od lokatorów wynajmowanych od niego mieszkania, jednakże odmawiała wskazania wysokości pozyskanych środków.
Zdaniem Sądu organy obu instancji dokonały należytej oceny wszystkich okoliczności sprawy mając na uwadze informacje i dokumenty przedstawione przez skarżącego. Należy zwrócić uwagę, że skarżący pomimo posiadanych schorzeń, stopnia niepełnosprawności jest osobą aktywną zawodowo, uzyskującą z tego tytułu stały znaczny dochód. Ponadto jest właścicielem nieruchomości – dużego domu, z którego czerpie dodatkowy dochód, wynajmując jego część. Zwrócić należy także uwagę, że skarżący dokonał w 2022 r., mając świadomość bycia zobowiązanym do ponoszenia kosztów za pobyt ojca w DPS, zakupu mieszkania w Kołobrzegu, zaciągając zobowiązania – kredyt hipoteczny i zwiększając swoje wydatki związane z utrzymaniem tej nieruchomości. Wskazany zakup nie dotyczył zapewnienia dachu nad głową, bowiem skarżący posiada dom w L., a jedynie zdaniem Sądu, stanowił inwestycję. Skarżący także nie przedstawił żadnych dokumentów na potwierdzenie, że zakup wskazanego mieszkania podyktowany był stanem zdrowia dzieci i związanymi z nim zaleceniami lekarskimi. Ponadto także stan zdrowia skarżącego nie generuje istotnych wydatków związanych z leczeniem. Skarżący udokumentował jedynie poniesienie w miesiącu kwietniu 2023 r. kosztów leczenia stomatologicznego na kwotę 270 zł, co zdaniem Sądu nie stanowią nadmiernego obciążenia finansowego budżetu strony. Organy administracji publicznej i Sąd nie negują stanu zdrowia skarżącego, potwierdzonego także orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, ale jest on osobą aktywną zawodowo, posiadającą zawód dający możliwość dodatkowego zarobkowania, posiadającą nieruchomość w Kołobrzegu, która dla zmniejszenia ponoszonych kosztów może zostać wynajęta. Sytuacja majątkowa skarżącego nie uzasadnia w żaden sposób twierdzenia, że ustalona odpłatność stanowi dla niego nadmierne obciążenie. Dla oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy uzasadnione jest uwzględnienie przede wszystkim wydatków związanych z zaspokojeniem niezbędnych potrzeb życiowych, a nie wszystkich ponoszonych wydatków. Część przedstawionych przez skarżącego wydatków nie stanowi wydatków niezbędnych w sytuacji skarżącego. Jak wynika z akt sprawy jest on właścicielem dwóch motorowerów, w związku z tym trudno uznać za wydatki niezbędne, wydatki na usługi przewozowe (taksówki), a także zasadność utrzymywania aż dwóch motorowerów. Również za takie wydatki nie należy uznać wydatków poniesionych na bilety związane z wyjazdami do Kołobrzegu.
Podkreślić także należy, że skarżący w związku z nieuiszczaniem na bieżąco opłat za pobyt ojca w DPS w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 maja 2023 r. decyzją z dnia 23 listopada 2023 r. zaległość w wysokości 21750 zł została skarżącemu rozłożona na 24 raty. Powyższe obciążenie powstało na skutek działania samego wnioskodawcy, który będąc zobowiązanym do ponoszenia opłat za pobyt ojca w DPS we wskazanych okresie nie dokonał żadnej wpłaty, a dodatkowo zwiększył swoje obciążenia finansowe dokonując zakupu nieruchomości w Kołobrzegu.
W ocenie Sądu żadna z okoliczności wskazanych we wniosku, które zdaniem skarżącego miały uzasadniać zwolnienie go z obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej, nie wskazuje na szczególną okoliczność, których skarżący, nawet przy użyciu największego wysiłku, nie może pokonać. Niewątpliwie sytuacja skarżącego nie jest szczególnie trudna, szczególnie uzasadniona, stąd nie ma podstaw do uwzględnienia jego wniosku o zwolnienie z odpłatności. Natomiast zwolnienie z części ponoszonej opłaty za pobyt ojca w DPS orzeczone decyzją z dnia 14 listopada 2022 r. uwarunkowane było inną sytuacją życiową skarżącego.
W niniejszym postępowaniu skarżący nie wykazał by poza wymienionymi przez niego kosztami poniósł inne nadzwyczajne koszty związane czy to z pogorszeniem stanu zdrowia, konieczną hospitalizacją czy rekonwalescencją związaną z nagłym wypadkiem, a tylko tego rodzaju sytuacje świadczyć mogłyby o wyjątkowości. Skarżący nie jest również bezrobotny, pobiera wynagrodzenie za pracę, uzyskuje dochód z najmu części domu, a obecne warunki gospodarcze dotyczące wzrostu cen i inflacji nie stanowią o wyjątkowości sytuacji skarżącego, gdyż boryka się z tym ogół społeczeństwa. Sąd z urzędu stwierdza, że większość kontrolowanych decyzji w tym również ustalających odpłatność za pobyt w DPS wskazuje na zbliżone sytuacje wnioskodawców. Gdyby w każdej z tych spraw przychylić się do wniosku o zwolnienie stałoby się ono zasadą, a nie wyjątkiem. Zmiana sytuacji majątkowej z powodu obciążenia odpłatnością za pobyt ojca w DPS również nie może być podstawą do zwolnienia z tej opłaty. Oczywistym jest, że stanowi ona znaczny uszczerbek w comiesięcznych wydatkach. Skarżący nie może jednak zapominać, że ponoszona przez niego opłata związana z opieką nad jego ojcem stanowi rekompensatę za sprawowanie tej opieki przez jednostki samorządowe. Podkreślić należy, że opieka ta nie jest bezpłatna.
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego. Stan faktyczny w odnośnym zakresie został ustalony prawidłowo. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na szczegółowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło