II SA/Lu 87/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia 18 grudnia 2024 r., znak: SKO.4012.PL/1074/24 w przedmiocie uznania ponaglenia za uzasadnione postanawia: odrzucić skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 18 grudnia 2024 r., uznało za niezasadne ponaglenie Z. P. na niezałatwienie w terminie przez Wójta [...] P. sprawy dotyczącej ustalenia warunków zabudowy na budowę zbiornika wodnego. Na powyższe postanowienie Z. P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej odrzucenie, wskazując , że to postanowienie nie mieści się w kategorii orzeczeń podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Skarga podlega odrzuceniu ze względu na to, że jest niedopuszczalna. Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wydane na podstawie art. 37 k.p.a., w efekcie rozpatrzenia ponaglenia w związku z bezczynnością Wójta [...] P. w sprawie ustalenia warunków zabudowy na budowę zbiornika wodnego. Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1–3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.3) ), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W myśl art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. - sądy administracyjne sprawują więc kontrolę działalności administracji publicznej między innymi przez orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Na niezałatwienie sprawy administracyjnej w terminie lub na przewlekłe prowadzenie postępowania służy stronie ponaglenie stosownie do przepisów art. 37 § 1 K.p.a. Środek ten ma na celu zniesienie stanu bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Wniesienie takiego ponaglenia stanowi jednocześnie warunek formalny wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie przez niego postępowania administracyjnego (art. 52 p.p.s.a.). Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie, po wniesieniu do właściwego organu ponaglenia na niezałatwienie sprawy administracyjnej w terminie. Warunek ten będzie spełniony niezależnie od stanowiska zajętego przez właściwy organ, do którego skierowano ponaglenie (por. postanowienie NSA z 8 listopada 2013 r., II OSK 2655/13). Nie ma przy tym znaczenia, jaki okres upłynął pomiędzy złożeniem ponaglenia a wniesieniem skargi do sądu administracyjnego, gdyż w odniesieniu do tych skarg takiego wymogu nie przewidują przepisy normujące postępowanie sądowoadministracyjne. Niemniej, ponaglenie musi poprzedzać wniesienie skargi i w swej treści zawierać zarzut bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W zakresie dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na postanowienie wydane na skutek rozpatrzenia ponaglenia należy dostrzec, że zgodnie z art. 37 § 6 k.p.a. organ rozpatrujący ponaglenie wydaje postanowienie w którym: 1) wskazuje czy organ rozpatrujący sprawę dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, stwierdzając jednocześnie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2) w przypadku stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości: a) zobowiązuje organ rozpatrujący sprawę do załatwienia sprawy, wyznaczając termin do jej załatwienia, jeżeli postępowanie jest niezakończone, b) zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności lub przewlekłości, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających bezczynności lub przewlekłości w przyszłości. Z powyższego wynika, że ponaglenie jest jedynie środkiem zaskarżenia którego wniesienie stanowi warunek dopuszczalności skargi na bezczynność organu administracji publicznej w załatwieniu sprawy administracyjnej w terminie. Ponieważ zainicjowane wniesieniem ponaglenia postępowanie wpadkowe, toczące się przed organem wyższej instancji (w rozpoznawanej sprawie – przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym) kończy się postanowieniem, na które nie służy zażalenie, w świetle wyżej przytoczonych regulacji art. 3 § 2 pkt 2, 8 i 9 p.p.s.a., należy uznać, że nie jest dopuszczalna zarówno skarga do sądu administracyjnego na postanowienie kończące to wpadkowe postepowanie, jak również nie jest dopuszczalna skarga na bezczynność czy też przewlekłość organu wyższego stopnia w zakresie rozpatrzenia ponaglenia. Nie oznacza to jednak pozbawienia jednostki środków ochrony prawnej. Jak zostało wyjaśnione powyżej, ponaglenie do organu wyższego stopnia stanowi formalną przesłankę wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ I instancji (art. 53 § 2b p.p.s.a.). W związku z tym, po wniesieniu ponaglenia, stronie otwiera się droga do wniesienia ewentualnej skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłość postępowania organu I instancji w zakresie rozpoznania meritum sprawy. Obrazowo rzecz ujmując: ponaglenie i zainicjowane jego wniesieniem postępowanie wpadkowe przed organem wyższego stopnia jest wyłącznie środkiem do celu, a nie celem samym w sobie. Celem tym jest zaś zagwarantowanie stronie rozpoznania jej sprawy w postępowaniu administracyjnym w ustawowo określonym terminie i z przestrzeganiem zasady szybkości i prostoty postępowania (art. 12 k.p.a.). Kluczowa z punktu widzenia skutecznej ochrony prawnej jest zatem sądowa kontrola bezczynności (przewlekłości postępowania) organu I instancji, który rozstrzyga sprawę merytorycznie. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Skoro zatem rozstrzyganie tego rodzaju spraw nie wchodzi w zakres kognicji sądów administracyjnych, złożona skarga nie może być rozpoznana i podlega odrzuceniu na podstawie powołanego przepisu. Mając powyższe na uwadze należało orzec jak w sentencji postanowienia.