II SA/Lu 88/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jarosław Harczuk po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o wymierzeniu kary pieniężnej za usunięcie drzew p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący na druk PPF wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego. Wniosek uzasadnił tym, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, z którą zamieszkuje w domu o powierzchni [...] m2 i utrzymują się z emerytury skarżącego w kwocie [...]złotych netto i emerytury jego żony w kwocie [...]złotych netto. Łączny miesięczny dochód gospodarstwa domowego skarżącego wynosi [...] złotych netto. Do kosztów utrzymania koniecznego skarżący zaliczył wydatki związane z ponoszeniem kosztów spłaty kredytu – [...] złotych miesięcznie, leczenia - [...] złotych miesięcznie, zużycia energii elektrycznej – [...] złotych miesięcznie, zużycia gazu – [...] złotych miesięcznie, zużycia wody – [...] złotych miesięcznie oraz zakupu opału – [...] złotych rocznie ([...] złotych miesięcznie). Starszy referendarz sądowy stwierdził, że: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, zwanej dalej "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania nie mają osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia (por. postanowienie NSA z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 162/11 – Lex nr 786724) bądź osoby posiadające dochody, które nie są w stanie pokryć wydatków związanych z najistotniejszymi potrzebami życiowym (por. postanowienie WSA w Lublinie z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Lu 152/10 – Lex nr 784353). Ustalenie wystąpienia przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym wymaga natomiast porównania aktualnych możliwości finansowych strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy do wysokości kosztów, które musi ponieść w toku postępowania, przy uwzględnieniu wysokości stałych kosztów utrzymania koniecznego. Pozostające po poniesieniu kosztów postępowania środki finansowe muszą bowiem umożliwić pokrycie wydatków związanych z kosztami utrzymania koniecznego strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy i jej rodziny. Przed przystąpieniem do oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy należy zaznaczyć, że postanowieniem starszego referendarza sadowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 marca 2018 r. przyznano skarżącemu w niniejszej sprawie prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Zatem obecny jego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego powoduje, że skarżący żąda w istocie przyznania w niniejszym postępowaniu prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 §2 p.p.s.a.). Jak wynika bowiem z art. 243 §1 p.p.s.a. w toku postępowania sądowego bądź przed jego wszczęciem przyznawane jest jedno prawo pomocy w jednej sprawie. W ocenie referendarza sądowego nie można przyjąć, aby skarżący wykazał, że nie ma możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postepowania. Zarówno on jak i żona mają zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe, żona skarżącego jest bowiem właścicielką domu o powierzchni [...] m2 oraz posiadają stałe źródła dochodu. Zarówno skarżący jak i jego żona pobierają emeryturę w łącznej kwocie [...]złotych netto. Dochody te pokrywają ponoszone przez skarżącego koszty utrzymania koniecznego, pozwalając równocześnie na zaciągnięcie i spłatę kredytu. Nie można zatem zaliczyć skarżącego i jego żony do osób ubogich bądź, których dochody nie są w stanie pokryć wydatków związanych z najistotniejszymi potrzebami życiowym. Nie zachodzą zatem przesłanki do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym, co na obecnym etapie postępowanie wiązałoby się z ustanowieniem dla niego radcy prawnego. Brak jest też przesłanek świadczących o tym, że poniesienie przez skarżącego minimalnego wynagrodzenia radcy prawnego ustanowionego z wyboru spowoduje uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego żony. Na obecnym etapie niniejszego postępowania minimalne wynagrodzenie radcy prawnego ustanowionego z wyboru wynosi 360 złotych (§14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych – tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r., poz. 265). Po poniesieniu wykazanych przez skarżącego kosztów utrzymania koniecznego na poczet pozostałych wydatków związanych z nimi takich jak koszty wyżywienia dwuosobowej rodziny, czy koszty zakupu dla niej środków czystości i higieny osobistej pozostaje kwota [...]złotych. Uszczuplenie jej o minimalne wynagrodzenie radcy prawnego ustanowionego z wyboru spowoduje, że na poczet miesięcznych wydatków związanych z wyżywieniem dwuosobowej rodziny i zakupu dla niej środków czystości i higieny osobistej pozostanie kwota [...]złotych. W ocenie referendarza sądowego kwota ta jest w stanie pokryć miesięczne konieczne koszty wyżywienia dwuosobowej rodziny oraz zakupu dla niej środków czystości i higieny osobistej. Obciążenie więc skarżącego minimalnymi kosztami wynagrodzenia radcy prawnego ustanowionego z wyboru nie spowoduje uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego dla niego i jego żony. Kończąc rozważnie poświęcone zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy również, że przyznanie prawa pomocy skarżącemu w sytuacji, gdy posiada on środki finansowe pozwalające na spłatę kredytu wzbogacało jego prywatny majątek kosztem środków publicznych, które przeznaczane są na pokrycie kosztów postępowania, aby zapewnić dostęp do sądu osobom, którym brak środków finansowych bądź majątku ten dostęp uniemożliwia (por. postanowienie NSA z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt II FZ 1509/14 czy z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt II FZ 247/14 – oba publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Nie temu zaś służy przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. postanowił jak na wstępie.