II SA/Lu 885/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca),, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Starszy asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz A. N. kwotę 307 (trzysta siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. A. N. we wniosku z dnia [...] sierpnia 2011 r. skierowanym do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. zwrócił się z prośbą o przyznanie mu uprawnień kombatanckich z tytułu współpracy z oddziałem Armii Krajowej pod dowództwem T. S. podczas akcji przenoszenia arsenału AK w lipcu 1994 r. Jako podstawę swego żądania wskazał również wydarzenia, jakie miały miejsce w 1950 r., kiedy to został postrzelony w nogę przez oficera Wojska Polskiego. Wnioskodawca podkreślił, iż na skutek przeżyć związanych z powyższymi okolicznościami doznał uszczerbku na zdrowiu. Do wniosku załączył oświadczenia świadków: C. M. i F. D., którzy poświadczyli zgodność z prawdą opisanych wydarzeń. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił stronie przyznania uprawnień z wnioskowanego tytułu stwierdzając, że z uwagi na wiek wnioskodawcy (który w 1944 r. miał jedynie 16 lat) nie można przyjąć, że pełnił on w Armii Krajowej służbę, która stanowiłaby – w myśl art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego – podstawę do przyznania mu uprawnień kombatanckich. Organ uznał, iż A. N. mógł co najwyżej dorywczo wykonywać czynności pomocnicze na rzecz organizacji podziemnej. Wskazał, iż zgodnie ze źródłami historycznymi dolną granicą wieku dla osób wstępujących do AK było 17 lat, zaś do służby w tej organizacji nie angażowano dzieci. Organ podniósł ponadto, iż strona niedostatecznie udokumentowała swój wniosek, popierając go jedynie własnym oświadczeniem. A. N. złożył do organu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym ponownie przytoczył przebieg wydarzeń opisanych we wniosku z dnia [...] sierpnia 2011 r. Dodatkowo wskazał, iż w wyniku uderzenia go w twarz przez oficera komunistę w 1950 r. stracił jeden ząb trzonowy. Stwierdził, iż wydarzenia te wywołały u niego nerwicę oraz chorobę krążeniową, na które leczy się do dnia dzisiejszego. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] września 2011 r., Nr [...] - zaskarżoną w niniejszym postępowaniu – utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję. Organ uznał, iż wskazane przez stronę okoliczności są trudne do udowodnienia, bowiem dowody z zeznań świadków dotyczące tych wydarzeń mają niską wartość dowodową. Niemniej jednak A. N. mógł – zdaniem organu – w 1944 r. pomagać w przenoszeniu ukrytej broni AK w inne miejsce, lecz działalności tego rodzaju nie można traktować jako służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach. Zgodnie z art. 24 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego oraz utrwalonym w orzecznictwie poglądem, współpraca z organizacją konspiracyjną nie może być bowiem podstawą do przyznania uprawnień kombatanckich. Podstawę taką może stanowić jedynie fakt pełnienia służby w organizacji, czego – zdaniem organu – A. N. w żaden sposób nie uprawdopodobnił. Przytoczone przez niego wydarzenia - w ocenie organu - nie świadczą również, iż był on ofiarą represji w rozumieniu przepisów przywoływanej ustawy. W związku z powyższym organ uznał, iż opisana działalność strony nie może być potraktowana jako działalność kombatancka, ani też jako działalność równorzędna z działalnością kombatancką. A. N. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W skardze wskazał, iż brak jest podstaw by przyjąć, że ze względu na swój wiek nie mógł on pełnić służby w polskich podziemnych formacjach oraz organizacjach. Podniósł, iż podczas akcji przenoszenia arsenału w 1944 r. wykonywał powierzone mu czynności jako obowiązki na rzecz ruchu oporu. W ocenie skarżącego organ bezpodstawnie zakwestionował wiarygodność wskazanych przez niego świadków, nie przeprowadzając w tym zakresie żadnych czynności wyjaśniających ani też nie weryfikując ich zeznań. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej. Jest to kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Oznacza to, że w ramach dokonywania kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna z przyczyn uwzględnionych przez Sąd z urzędu. W myśl art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.), przywoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa o kombatantach", o spełnieniu warunków, o których mowa w art. 21, orzeka Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych lub osoby przez niego upoważnione, na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji. Rekomendacji udziela się bez względu na to, czy osoba ubiegająca się o uprawnienia zgłosi zamiar wstąpienia do stowarzyszenia. Na podstawie decyzji o przyznaniu przez Kierownika uprawnień określonych w ustawie Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydaje odpowiednie zaświadczenie. Treść powyższego unormowania jednoznacznie wskazuje, iż Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podejmuje decyzję w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich w oparciu o wniosek zainteresowanej osoby oraz rekomendację stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji. Z akt niniejszej sprawy wynika natomiast, iż rozstrzygnięcie odmawiające przyznania A. N. uprawnień kombatanckich zapadło jedynie w oparciu o w treść wniosku skarżącego, do którego nie dołączył on rekomendacji, o której mowa w powołanym wyżej przepisie. W aktach sprawy znajduje się bowiem jedynie pusty formularz przeznaczony na taką rekomendację. Rekomendacja ma zaś niezmiernie ważne znaczenie, bowiem jej brak uniemożliwia wydanie orzeczenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2001 r., sygn. akt V SA 222/01). Wprawdzie obowiązek wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie uprawnień kombatanckich spoczywa na osobie ubiegającej się o te świadczenia, to jednak – zdaniem Sądu – nie zwalnia to organu od obowiązku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2005 r., sygn. akt II OSK 117/05). Należy zauważyć, iż pomimo nieprzedstawienia przez skarżącego rekomendacji wniosku, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie zwrócił się w toku całego postępowania do zarządu głównego właściwego stowarzyszenia kombatanckiego o jej wydanie, lecz uznając, iż wskazane przez skarżącego wydarzenia nie stanowią podstawy do przyznania mu uprawnień kombatanckich, wydał decyzję odmowną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela natomiast wyrażony w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym rekomendacja jest niezbędnym materiałem do wydania decyzji, zaś obowiązek zwrócenia się do stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności o zajęcie stanowiska w drodze wydania lub odmowy wydania rekomendacji spoczywa na Kierowniku Urzędu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 775/05). Rozpatrzenie wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich bez wcześniejszego zwrócenia się przez organ do właściwego stowarzyszenia o wydanie rekomendacji tego wniosku, w sytuacji gdy nie została ona wcześniej przedstawiona przez wnioskodawcę, stanowi – w ocenie Sądu – naruszenie przepisów prawa procesowego, a w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji również naruszenie art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Uchybienie to czyni zatem koniecznym uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Ubocznie podnieść należy, iż Sądowi znany jest odmienny, a również obecny w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd dotyczący rekomendacji wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich, zgodnie z którym obowiązek jej przedstawienia spoczywa na wnioskodawcy, zaś jej niedołączenie do wniosku stanowi brak formalny, do usunięcia którego organ wzywa stronę na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 maja 1998 r., sygn. akt V SA 2167/98). Nawet gdyby jednak przyjąć za właściwe powyższe stanowisko, zaskarżoną decyzję i tak należałoby uchylić, bowiem w niniejszej sprawie organ zaniechał również wezwania skarżącego do uzupełnienia jego wniosku o przedmiotową rekomendację. Ponadto należy zauważyć, iż Kierownik Urzędu przed wydaniem decyzji nie pouczył skarżącego o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, przez co naruszył również art. 10 § 1 k.p.a. Organ nie przesłuchał przy tym bezpośrednio strony ani świadków, których oświadczenia pisemne zostały złożone. W sprawie niniejszej wydaje się to niezbędne, gdyż twierdzenia skarżącego nie są jednoznaczne, a treść skargi dowodzi, iż kwestionuje on wniosek organu, jakoby jego działalność na rzecz oddziału AK nie stanowiła służby uprawniającej do uzyskania uprawnień kombatanckich. Rozpatrując ponownie sprawę organ zwróci się do właściwego stowarzyszenia kombatanckiego o zajęcie stanowiska wobec wniosku A. N. Należy nadto przesłuchać samego skarżącego w trybie art. 86 k.p.a. w celu uzyskania jednoznacznego stwierdzenia, czy działalność, z tytułu której domaga się przyznania uprawnień kombatanckich stanowiła służbę, o jakiej mowa w art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach, a jeśli tak, wyjaśnić, czy spełnione są niezbędne przesłanki uznania jej za taką służbę. Na te same okoliczności winni być też przesłuchani bezpośrednio przez organ świadkowie zgłoszeni przez stronę. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy.