II SA/Lu 889/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) Protokolant Referent Justyna Kłosowska-Pietrynko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Inne z dnia [...] października 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Inne na rzecz K. B. kwotę [...](sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. K. B. (dalej jako "strona", "skarżący", "wnioskodawca"), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2024 r. w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, że wnioskiem złożonym w dniu 20 października 2023 r. skarżący wystąpił do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej również jako "organ", "Szef Urządu") o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 388 – dalej jako "u.d.o.a.", "ustawa"). Wnioskodawca wskazał na swoją działalność polegającą na roznoszeniu ulotek, sprzeciwie wobec władzy i ustroju, udziale w strajkach, malowaniu haseł antykomunistycznych i organizowaniu zbiórek i pomocy dla rodzin osób internowanych. Wskazał na ogólną reputację "wywrotowca", w związku z czym był inwigilowany przez organy bezpieczeństwa państwa. Zwrócił uwagę, że nie był "pierwszoplanowym" działaczem z racji wieku. Zdaniem wnioskodawcy za swoją działalność został powołany do służby wojskowej, w trakcie której ponosił psychiczne i fizyczne represje. Ponadto po wyjściu z wojska została z nim rozwiązana umowa o pracę. W toku postępowania skarżący przedstawił decyzję Prezesa IPN z dnia [...] maja 2022 r., w której stwierdzono, że wnioskodawca nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz, że w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez stronę lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Decyzja Prezesa IPN potwierdza, iż w przypadku strony nie zachodzą przesłanki negatywne co do przyznania przedmiotowego statusu. W prowadzonym postępowaniu organ zwrócił się do Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej o przekazanie informacji na podstawie art. 5 ust. 5 u.d.o.a., o treści zgromadzonych dokumentów dotyczących wnioskodawcy. W odpowiedzi z dnia 5 grudnia 2023 r. Instytut Pamięci Narodowej poinformował, że w wyniku szczegółowej kwerendy przeprowadzonej w zasobie archiwalnym Instytutu nie odnaleziono dokumentów zawierających informacje potwierdzające działalność opozycyjną strony lub doznane przez nią represje, o których mowa w art. 2 lub 3 ustawy. W toku postępowania strona przedstawiła pisemne oświadczenia złożone na urzędowym druku przez świadków E. S. oraz J. S.. Organ na podstawie art. 5 ust. 6 ustawy zwrócił się o zaopiniowanie wniosku strony do Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Sprawy Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych w L.. W uchwale z dnia [...] stycznia 2024 r. Rada jednogłośnie, negatywnie zaopiniowała wniosek strony o potwierdzenie przedmiotowego statusu. W dniu 13 marca 2024 r. wnioskodawca nadesłał kopię świadectwa pracy wraz z pismem przewodnim, w którym podtrzymał przedstawione we wniosku okoliczności oraz przedstawił szereg zarzutów wobec Rady Konsultacyjnej w L., które zostały przekazane ww. Radzie. 15 kwietnia 2024 r. Rada Konsultacyjna w L. udzieliła odpowiedzi na przedstawione zarzuty, utrzymując jednocześnie swoje stanowisko dotyczące negatywnego zaopiniowania wniosku trony. W dniu 31 lipca 2024 r. organ dopuścił dowód z przesłuchania świadków: E. S. i J. S. z udziałem strony. 22 sierpnia 2024 r. wnioskodawca przedstawił oświadczenie świadka M. Z.. Decyzją z dnia [...] października 2024 r. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, odmówił stronie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Organ stwierdził, że strona nie spełniła przesłanek określonych w art. 2 lub art. 3 u.d.o.a., bowiem na podstawie analizy materiału dowodowego zebranego w toku postępowania nie ma podstaw do potwierdzenia spełnienia przez stronę przesłanek z cytowanych przepisów ustawy. Zdaniem organu wnioskodawca nie przedstawił jednoznacznych dowodów, które mogłyby potwierdzić prowadzenie przez niego co najmniej przez 12 miesięcy nielegalnej działalności opozycyjnej w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby wnioskodawca prowadził działalność opozycyjną w rozumieniu art. 2 ustawy. Również dowodów na działalność opozycyjną strony czy podlegania przez nią represjom nie przyniosła kwerenda przeprowadzona w zasobach archiwalnych IPN. W ocenie organu oświadczenia świadków jak i złożone podczas przesłuchania zeznania nie zawierają informacji na temat okresu działalności strony, polegającej na rozpowszechnianiu materiałów antykomunistycznych przez co najmniej 12 miesięcy. Świadkowie J. S. oraz E. S. w swoich zeznaniach skupili się na udziale K. B. w strajku okupacyjnym w zakładzie pracy. Świadkowie nie byli w stanie podać żadnych szczegółów późniejszej działalności antykomunistycznej wnioskodawcy oraz przedstawić jakichkolwiek informacji, na podstawie których można byłoby stwierdzić, że poniósł on represje z powodu swojej działalności podziemnej. W ocenie organu świadkowie nie mają wiedzy na temat ewentualnej działalności wnioskodawcy od 1982 r., a strona, biorąc czynny udział w przesłuchaniu również nie potrafiła wskazać konkretnych form swojej działalności antykomunistycznej. Według wnioskodawcy jego działalność polegała głównie na pomocy osobom represjonowanym oraz kolportażu bliżej nieokreślonych materiałów antykomunistycznych, chociaż nawet w tym zakresie nie potrafił on przedstawić jakiegokolwiek szczegółowego opisu tej aktywności. Organ stwierdził, że dołączone przez wnioskodawcę oświadczenie świadka M. Z., mimo swojej obszerności, również nie zawiera konkretnych informacji o tym, na czym dokładnie polegałaby działalność skarżącego po wprowadzeniu stanu wojennego i bazuje głównie na tym, jak odbierał on ówczesną sytuację polityczną i swoją w niej rolę. Przedłożone oświadczenia, w ocenie organu nie mogą być, w świetle całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, wystarczającym dowodem na okoliczność spełnienia przez stronę przesłanek określonych w art. 2 ustawy. W okresie przed wprowadzeniem stanu wojennego i wkrótce po jego wprowadzeniu wnioskodawca brał udział strajkach w zakładzie pracy. Sporadycznego uczestnictwa w kilku manifestacjach nie można jednak, zdaniem organu uznać za celowo prowadzoną polityczną działalność antykomunistyczną. Być może, zdaniem organu, w subiektywnym odczuciu wnioskodawcy miały one taki charakter, jednak obiektywnie należałoby je zakwalifikować jako próbę jawnego i otwartego wyrażenia przez ww. swoich poglądów i zaprezentowania obywatelskiej postawy. Działalność powinna polegać na podejmowaniu i kontynuowaniu pewnych czynności w określonym celu. W ocenie organu strona nie przedstawiła również dowodów na okoliczność podlegania represjom w rozumieniu art. 3 ustawy. We wniosku o przyznanie przedmiotowego statusu strona wskazała, że w okresie stanu wojennego została powołana do wojska. Art. 3 pkt. 3 u.d.o.a. wskazuje ściśle określony katalog represji, których musiała doznać strona z powodów politycznych, a które nastąpiły w związku z udziałem wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce lub w związku z prowadzeniem działalności opozycyjnej. Organ stwierdził, że w toku postępowania wyjaśniającego nie udało się odnaleźć dowodów, by odbywanie przez stronę służby wojskowej miało represyjny charakter zgodnie z art. 3 pkt. 2 ustawy, tj. by było spowodowane działalnością Strony na rzecz odzyskania przez [...] niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, tylko realizacją powszechnego obowiązku obronny określonego w ustawie z dnia 21 listopada 1967 r. (ówczesny tytuł: Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej). Organ nie negując faktu powołania strony do służby wojskowej stwierdził, że w materiale zgromadzanym w sprawie brak jest dowodów na fakt, aby powołanie nastąpiło z przyczyn określonych w art. 3 pkt 2 ustawy. Strona nie przedstawiła dowodów, że powołanie do służby wojskowej miało związek z jej działalnością na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Dowodów takich nie dostarczyła także kwerenda przeprowadzona w zasobach archiwalnych Instytutu Pamięci Narodowej. W ocenie organu strona nie przedstawiła również dowodów na okoliczność podlegania represjom określonym w art. 3 pkt 3 lit d ustawy. Na podstawie dokumentacji w tym świadectwa pracy ustalono, że wnioskodawca po odbyciu służby wojskowej nie podjął pracy, co było powodem rozwiązania stosunku pracy. W materiale dowodowym nie ma potwierdzenia, że została rozwiązana ze Stroną umowa o pracę na skutek udziału w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. W ocenie Szefa Urzędu strona nie wykazała, ani w toku postępowania nie udało się ustalić, by strona prowadziła działalność opozycyjną w rozumieniu art. 2 ustawy lub podlegała którejkolwiek z represji ujętych w art. 3 ww. ustawy. W powołanej na wstępie skardze do tut. Sądu skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu, że nie spełnia przesłanki z art. 3 ustawy. Podniósł, że pełnił służbę wojskową, do której został powołany z przyczyn politycznych i w trakcie służby doznał uszkodzenia ciała, a także rozstroju nerwowego. Po odbytej służbie nie miał możliwości zatrudnienia i wykonywania zawodu. Podkreślił, że działał w strukturach podziemnych w latach 1979 – 1982. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając zaskarżoną decyzję Sąd doszedł do przekonania, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa, które czyniły koniecznym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego aktu stanowią przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Stosownie do treści art. 2 ust. 1 ustawy, działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Do okresu wspomnianych 12 miesięcy nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. (art. 2 ust. 2 ustawy). Natomiast osobą represjonowaną z powodów politycznych, w myśl art. 3 ustawy, jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r.: 1) przebywała w: a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011 r. poz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym: a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1575 oraz z 2018 r. poz. 5 i 369), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni, b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia, c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu, d) została z nią rozwiązana umowa o pracę, e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły, f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok; 4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez [...] niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Zgodnie zaś z art. 4 u.d.o.a., status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie, która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce (pkt 1) i co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa (pkt 2). Z treści przepisów wynika, że status działacza opozycji antykomunistycznej przyznany może zostać wyłącznie osobie, która w okresie wskazanym w art. 2 ustawy prowadziła działalność w warunkach i celu określonym w ustawie. Natomiast za osobę represjonowaną może być uznana jedynie taka osoba, która spotkała się z dolegliwościami wymienionymi w art. 3 ustawy i tylko wówczas, gdy nastąpiło to z powodów politycznych. Żadne inne zdarzenia nie mogą być uznane za represję w rozumieniu tej ustawy, choćby w subiektywnej ocenie osoby poszkodowanej stanowiły dużą dolegliwość (por. wyr. WSA w Lublinie z dnia 7 grudnia 2017 r., II SA/Lu 806/17, opubl. CBOSA). Podnieść również należy, że status "działacza opozycji antykomunistycznej" lub "osoby represjonowanej z powodów politycznych" może zostać potwierdzony przez właściwy organ wyłącznie osobom spełniającym warunki określone wprost przez ustawodawcę odpowiednio w art. 2 oraz art. 3 u.d.o.a. Dlatego też sama działalność w strukturach opozycyjnych nie stanowi samoistnej przesłanki do uznania osoby za działacza opozycji lub osoby represjonowanej. W niniejszej sprawie przedmiot sporu dotyczy kwestii, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie skarżący spełnił ustawowe przesłanki dla wnioskowanego przez siebie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W ocenie skarżącego okolicznościami uzasadniającymi jego wniosek o przyznanie tego statusu mają być: roznoszeniu ulotek, sprzeciw wobec władzy i ustroju, udział w strajkach w zakładzie pracy, w związku z czym był inwigilowany przez organy bezpieczeństwa państwa, organizowanie zbiórek i pomocy dla rodzin osób internowanych, za działalność został powołany do wojska, gdzie w trakcie służby wojskowej ponosił psychiczne i fizyczne represje, a ponadto po wyjściu z wojska została z nim rozwiązana umowa o pracę. Natomiast odmawiając stronie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych organ wskazał, że materiał dowodowy zebrany w sprawie nie potwierdza spełnienia przesłanek określonych ustawą. W ocenie organu, materiał ten nie pozwala stwierdzić, że strona prowadziła działalność opozycyjną, jak również by podlegała represjom, o których mowa w ustawie. Zdaniem Sądu ocena ta jest przedwczesna, bowiem nie wszystkie przesłanki zostały przez organ zbadane w sposób wnikliwy. W tym kontekście przede wszystkim należy wskazać, że poddanie przez ustawodawcę postępowania w sprawach prowadzonych na podstawie przepisów ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej reżimowi procedury administracyjnej nakłada na organ - zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. - obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej i podejmowania rozstrzygnięcia na podstawie wszechstronnie wyjaśnionego stanu faktycznego, przy zastosowaniu wszelkich koniecznych środków dowodowych, z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Ponadto, ustanowiona w art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów zobowiązuje do oparcia się przez organ na przekonujących podstawach, wskazanych w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, stosownie do treści przepisu art. 107 § 3 k.p.a., i z całą pewnością nie polega na formułowaniu ocen w sposób dowolny. Powyższy przepis wyraźnie nakazuje, aby organ podał i omówił w uzasadnieniu decyzji istotne dla rozstrzygnięcia fakty oraz dowody. Natomiast niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji. Tylko przeprowadzenie postępowania we wskazany sposób stanowi o spełnieniu warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.). Ponadto organ powinien tak prowadzić postępowanie, aby pogłębiać zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Podkreślić przy tym należy, że uzasadnienie jest obowiązkowym składnikiem decyzji administracyjnej mającym na celu wyjaśnienie podjętego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu, należy podzielić stanowisko organu, że działalność opozycyjna skarżącego nie została wykazana takimi konkretnymi działaniami, które spełniałyby wymogi art. 2 u.o.d.a. Zwrócić należy uwagę, że okres działalności opozycyjnej wnioskodawcy przypadający od września 1980 r. do 12 grudnia 1981 r. nie może stanowić podstawy do potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej wobec treści art. 2 ust. 2 u.d.o.a. Natomiast w zeznaniach świadków przesłuchanych w sprawie brak jest dokładnych informacji na temat okresu działalności strony, polegającej na rozpowszechnianiu materiałów. Świadkowie J. S. oraz E. S. w swoich zeznaniach wskazali na udział wnioskodawcy w strajku okupacyjnym w zakładzie pracy. Nie wskazali natomiast na żadne szczegóły późniejszej działalności antykomunistycznej skarżącego, które potwierdziłyby poniesienie przez wnioskodawcę represji z powodu swojej działalności podziemnej. Świadkowie wskazali jedynie na działania wnioskodawcy w okresie 1979 – 1981, natomiast nie mają wiedzy na temat ewentualnej jego działalności od 1982 r. Ponadto oświadczenie świadka M. Z. również nie zawiera konkretnych informacji na czym dokładnie polegała działalność skarżącego po wprowadzeniu stanu wojennego i dotyczy głównie opisu postrzegania sytuacji politycznej w państwie. Zwrócić także należy uwagę, że wskazany świadek w formularzu oświadczenia podał, iż wnioskodawca jest mu znany od 1989 r., co oznacza, że posiada on wiedzę na temat skarżącego sprzed tego okresu jedynie od innych osób lub samego wnioskodawcy. W ocenie Sądu zeznania i oświadczenia świadków dowodzą jedynie o antykomunistycznej postawie wnioskodawcy, sporadycznej działalności, uczestnictwie w protestach. Powyższe nie jest działalnością o której stanowi art. 2 ustawy. Zwrócić należy uwagę, że nie każda działalność antykomunistyczna może być uznana za działalność działacza opozycji antykomunistycznej w rozumieniu art. 2 u.o.d.a. Musi to być bowiem działalność prowadzona w sposób ciągły i systematyczny, w ramach struktur zorganizowanych bądź we współpracy z nimi. Działalność ta musi być ukierunkowana, tj. zmierzać do odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Wobec tego organ prawidłowo ocenił, że takie aktywności skarżącego jak pomoc rodzinom internowanych, prowadzenie akcji ulotkowej, uczestnictwo w protestach nie stanowiły ukierunkowanej i prowadzonej w ramach zorganizowanych struktur lub w ścisłej współpracy z nimi zakazanej działalności na rzecz odzyskania niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowiek w Polsce, trwającej łącznie co najmniej 12 miesięcy. Podkreślić należy, że działalność ta ma trwać co najmniej 12 miesięcy, do których nie wlicza się okresów działalności, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. W ocenie Sądu należy podzielić także stanowisko organu, że ze zgromadzonych dowodów w sprawie nie wynika by wobec skarżącego zastosowano represje z art. 3 pkt 3 ustawy. Ze znajdującego się w aktach sprawy świadectwa pracy skarżącego wynika, że nie podjął od pracy po odbyciu służby wojskowej. W toku prowadzonego postępowania nie zostały pozyskane i przedstawione inne dowody, które wskazywałyby na zwolnienie wnioskodawcy z pracy z powodów politycznych. Należy stwierdzić także, że brak jest również dowodów wskazujących na fakt doznania represji przez wnioskodawcę polegających na inwigilacji jego osoby przez organy bezpieczeństwa państwa. Z informacji przekazanej przez Instytut Pamięci Narodowej sporządzonej na podstawie prowadzonej kwerendy wynika, że nie odnaleziono jakichkolwiek dokumentów dotyczących strony. Zwrócić należy uwagę, że sam fakt inwigilacji nie stanowi represji w rozumieniu ustawy, a fakt inwigilacji przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęcie wobec strony bezprawnego działania polegającego na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia w związku z wzięciem przez stronę udziału w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Zastrzeżenia Sądu w niniejszej sprawie budzi jednak brak wnikliwości organu w kwestii spełnienia przez skarżącego przesłanki określonej w art. 3 ust.2 u.d.o.a. Należy zwrócić uwagę, że jak podawali świadkowie oraz skarżący, brał on udział w wystąpieniach wolnościowych – strajkach w swoim zakładzie pracy. Jak wskazywali świadkowie E. S. oraz J. S., jako osoby niewygodne władzy zostali oni wyrzuceni z pracy i posiadają status osoby represjonowanej, a wnioskodawca został "przymusowo wcielony do wojska" (k. 39 akt adm.). Powyższą okoliczność skarżący podnosił w toku całego postępowania wskazując, że to na skutek jego działań opozycyjnych został w ciągu 3 dni wcielony do wojska. Zdaniem Sądu powyższa okoliczność została przez organ wyjaśniona w sposób pobieżny, gdyż Szef Urzędu wskazał jedynie, że stanowiło to realizację powszechnego obowiązku obronny określonego w ustawie z dnia 21 listopada 1967 r. (ówczesny tytuł: Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej). Nie przesądzając wyniku sprawy, nie można zdaniem Sądu wykluczyć, że powołanie skarżącego do wojska było związane z działaniami podejmowanymi na terenie zakładu pracy. Jak już wyżej wskazano, z zeznań świadków, ale także z twierdzeń strony wynika, że osoby, które miały inne poglądy na ówczesną władzę określane "wywrotowcami" poniosły konsekwencję swoich działań. Przesłuchani w sprawie świadkowie zostali zwolnieni z pracy. Niewątpliwie, na organie nie spoczywa nieograniczony obowiązek poszukiwania dowodów potwierdzających, że wnioskodawca spełnia przesłanki przyznania mu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z przyczyn politycznych, nie zwalnia jednak organu prowadzącego postępowanie administracyjne od obowiązku podejmowania działań zmierzających do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Zdaniem Sądu okoliczność powołania skarżącego do pełnienia służby wojskowej nie została oceniona w sposób wnikliwy. Organ w tym zakresie nie pozyskał żadnych dokumentów z np. z archiwów, ani również od strony w postaci np. książeczki wojskowej. Nie zostały także przeanalizowane wydane w tym okresie akty prawne w postaci zarządzeń wydawanych przez ministrów spraw wewnętrznych i obrony narodowej w sprawach przeprowadzanych poborów. Powyższe, w ocenie Sądu świadczy o braku wyczerpującego zbadania i oceny istotnych okoliczności faktycznych związanych z wnioskiem skarżącego. W kontrolowanym postępowaniu w sposób lakoniczny oceniono wskazywaną we wniosku okoliczność powołania strony do służby wojskowej, jak również organ nie podjął kroków w celu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego istotnego dla oceny spełnienia tej przesłanki w kontekście potwierdzenia skarżącemu wnioskowanego statusu. Zaznaczyć trzeba, że wprawdzie to na skarżącym spoczywa obowiązek przedstawienia dowodów potwierdzających spełnienie ustawowych przesłanek do uznania go za działacza, jednak nie zwalnia to organu od obowiązku podejmowania działań zmierzających do pełnego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Podkreślić należy, że pozycja organu administracji jest w każdym przypadku dominująca, a przyznane kompetencje, zakres obowiązków i doświadczenia pozwalają na szersze spojrzenie na sprawę oraz umiejętność właściwego pokierowania tokiem postępowania. Wskazać należy, że art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organ administracji obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Oznacza to, że organ administracji obowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy oraz podjąć wszelkie starania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako niezbędnego warunku wydania decyzji zgodnej z prawem (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 września 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 664/18). Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i ocenionego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako niezbędnego warunku wydania decyzji o przekonywującej treści (art. 7 k.p.a.). W ocenie Sądu, organ jedynie częściowo wywiązał się z tak pojmowanego obowiązku. W związku z powyższym postępowanie wyjaśniające w niniejszej sprawie nie zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący, a zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie wskazanych uchybień obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. (pkt I sentencji). O zwrocie kosztów orzeczono w pkt II sentencji na podstawie art. 200 p.p.s.a. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku.