II SA/Lu 90/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Kinga Górka, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 maja 2018 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wypłacenia różnicy pomiędzy rentą inwalidzką, a świadczeniem pielęgnacyjnym I. oddala skargę; II. przyznaje [...] N. K. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) z tytułu podatku od towarów i usług. Podaniem z dnia 21 września 2017r. J. S. domagał się od Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. przyznania mu " różnicy pomiędzy jego rentą inwalidzką, a świadczeniem pielęgnacyjnym z wyrównaniem od trzech lat". Wniósł ponadto o kierowanie do Trybunału Konstytucyjnego pytania, czy emerytom lub rencistom należy się wyrównanie do renty inwalidzkiej i czy należy się im cale świadczenie pielęgnacyjne z uwagi na opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem. Postanowieniem z dnia [...] października 2017r. Prezydent Miasta P. na podstawie art. 61a § 1 kpa odmówił wszczęcia postępowania w powyższej sprawie. Wyjaśnił, że stosownie do art. 61 a § 1 kpa, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepisy prawa materialnego nie przewidują możliwości wypłaty różnicy pomiędzy świadczeniem pielęgnacyjnym, a otrzymywaną rentą inwalidzką. Stanowi to oczywistą przeszkodę do wszczęcia postępowania. Po rozpoznaniu zażalenia J. S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017r. utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji ( błędnie podano datę rozstrzygnięcia organu I instancji ). Także ten organ stwierdził, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przewidują możliwości wypłaty wskazanej w podaniu z 21 września 2017r. , co uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania w tej sprawie. Poza tym strona nie ma przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na pobieranie renty inwalidzkiej. Kolegium stwierdziło również, że nie ma kompetencji do przedstawiania pytań prawnych Trybunałowi Konstytucyjnemu. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego J. S. wniósł o wyrównanie pomiędzy rentą, a świadczeniem pielęgnacyjnym; uznanie, że decyzja MOPS została wydana po terminie; wypowiedzenie się, dlaczego MOPS zwlekał z wydaniem decyzji; dlaczego źle napisał jego adres; dlaczego MOPS nie wydaje jemu lub pełnomocnikom przesyłek na terenie urzędu oraz skierowanie pytania do Trybunału Konstytucyjnego, czy przepisy, które pozwolą na wyrównanie rencistom i emerytom wyrównania pomiędzy rentą, a świadczeniem pielęgnacyjnym będą zgodne z Konstytucją RP. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61a §1 kpa, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie już prezentowano stanowisko, że wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego jest dopuszczalne wyłącznie z powodu przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym oczywistych, tj. takich, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia po wstępnej analizie wniosku. Podkreśla się bowiem, że zastosowanie wspomnianego trybu powinno być ograniczone co do zasady do sytuacji, w której brak możliwości wszczęcia postępowania z przyczyny podmiotowej lub przedmiotowej jest oczywisty i nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Przyjęcie odmiennej interpretacji prowadziłoby do sytuacji, w której organ w każdym, najbardziej skomplikowanym, przypadku musiałby odmówić wszczęcia postępowania ze względu na brak legitymacji, bez możliwości wykorzystania reguł dowodowych z kpa, lub też – odwrotnie – dowodziłoby braku logiki w działaniu organu, który prowadziłby postępowanie dowodowe i wyjaśniające w oparciu o art. 7 i art. 77 §1 kpa, jednocześnie odmawiając jego wszczęcia. Jak wskazał NSA w postanowieniu z 22 lipca 2014 r. (I OSK 1635/14 opubl. w Legalis ) uzasadnioną przyczyną odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego może być oczywisty brak podstaw prawnych do wydania decyzji załatwiającej wniesione żądanie. Sąd zaznaczył, że do przyczyn o których mowa w powołanym przepisie należą w szczególności okoliczności, które doprowadziłyby do wszczęcia postępowania wymagającego po jego zakończeniu wznowienia postępowania ( art. 145 – 145b kpa ) lub stwierdzenia nieważności wydanej w nim decyzji (art. 156 §1 kpa). W tym kontekście należy spostrzec, że stosownie do art. 156 §1 pkt.2 kpa, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej. Byłoby zatem pozbawione racjonalności prowadzenie przez organ postępowania, które mogłoby się tylko zakończyć albo decyzją obarczoną wadą nieważności albo decyzją umarzającą postępowanie. Zdaniem NSA działanie takie nie licowałoby z zasadą demokratycznego państwa prawnego (art.2 Konstytucji) oraz zasadą praworządności postępowania organów (art.7 Konstytucji i art. 6 kpa). Zarazem absorbowałoby siły i środki organu na podejmowanie czynności, które od początku nie mogą doprowadzić do zadowalającego stronę rezultatu, co świadczyłoby o niegospodarności. Zgodzić należy się z organami, że przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U z 2017r. poz. 1952 ) nie przewidują możliwości wypłaty różnicy między otrzymywanym świadczeniem pielęgnacyjnym, a rentą inwalidzką, brak jest zatem podstaw normatywnych do merytorycznego załatwienia w drodze decyzji administracyjnej wniosku skarżącego z 21 września 2017r. Stąd też odmowa wszczęcia postępowania była uzasadniona. Pozbawione podstaw są także pozostałe zarzuty skargi. Akta sprawy wskazują , że 19 sierpnia 2014r. skarżący ustanowił dwóch pełnomocników do reprezentowania we wszystkich sprawach związanych z MOPS. W tej sytuacji postanowienia zostały doręczone pełnomocnikowi zgodnie z art. 40 § 2 kpa, przy czym organy nie miały obowiązku doręczania postanowienia każdemu z pełnomocników, art. 40 §2 stanowi bowiem, że jeśli ustanowiono kilku pełnomocników doręcza się pisma tylko jednemu z nich. Strona może wskazać takiego pełnomocnika. Organ nie miał także obowiązku doręczać korespondencji w swojej siedzibie. Art. 39 kpa stanowi jasno, że organ administracji doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012r. Prawo pocztowe, przez swoich pracowników lub inne upoważnione osoby lub organy. Samej zaś skuteczności doręczenia przesyłki pełnomocnikowi nie kwestionowano. Kwestia zwłoki w rozpoznaniu wniosku skarżącego może być natomiast przedmiotem odrębnego postępowania. Nie ma też podstaw do wystąpienia z zapytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego. Wystąpienie przez skład orzekający z pytaniem do Trybunału Konstytucyjnego może mieć miejsce wówczas, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem, ocena, czy taka sytuacja zachodzi jest pozostawiona uznaniu sądu i to skład orzekający ocenia - na gruncie konkretnej rozstrzyganej sprawy – czy zachodzi taka konieczność. W rozpoznawanej sprawie nie ma potrzeby dla rozstrzygnięcia sprawy sięgać do tej instytucji, tym bardziej, że sformułowanie wniosku skarżącego dotyczy przyszłej i hipotetycznej regulacji. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2017r. poz. 1369 ) skargę należało oddalić. O wynagrodzeniu adwokata ustanowionego w ramach prawa pomocy orzeczono na podstawie art. 250 § 1 powołanej ustawy oraz § 21 ust.1 pkt.1 lit.c ) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu ( Dz. U z 2016r. poz. 1714 ). Jest to kwota 240 złotych powiększona zgodnie z § 4 ust.3 rozporządzenia o kwotę podatku od towarów i usług wyliczona według stawki 23 %.