II SA/Lu 903/15
WyrokWSA w Lublinie2016-04-28
Skład orzekający: Witold Falczyński, Joanna Cylc-Malec, Marta Laskowska-Pietrzak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może nakazać inwestorowi doprowadzenie do stanu poprzedniego wspólnej ściany budynku, której rozbiórka spowodowała zagrożenie dla sąsiedniego budynku mieszkalnego, mimo że inwestor posiadał pozwolenie na rozbiórkę?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego ma prawo nakazać inwestorowi doprowadzenie do stanu poprzedniego wspólnej ściany, której rozbiórka spowodowała zagrożenie dla sąsiedniego budynku mieszkalnego, nawet jeśli inwestor posiadał pozwolenie na rozbiórkę. Działania te mieszczą się w ramach postępowania naprawczego (art. 50-51 Prawa budowlanego) i mają na celu wyeliminowanie zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia, a nie usuwanie ewentualnych nieprawidłowości w stanie technicznym sąsiedniego budynku.Stan faktyczny
Właściciele działki uzyskali pozwolenie na rozbiórkę budynku magazynowego. Podczas prac rozbiórkowych okazało się, że ściana magazynu stanowiła wspólną przegrodę z sąsiednim budynkiem mieszkalnym, a jej częściowe rozebranie odsłoniło wnętrze budynku sąsiedniego, stwarzając zagrożenie. Organy nadzoru budowlanego nakazały doprowadzenie ściany do stanu poprzedniego. Właściciele kwestionowali zasadność tego nakazu, twierdząc, że ściana była ich własnością i znajdowała się w całości na ich działce, a problemy konstrukcyjne dotyczyły budynku sąsiedniego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Protokolant Asystent sędziego Bartłomiej Pastucha, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi L. P., A. P. i Z. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazania doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2015 r., nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta Z. z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...], nakazującą A. P., L. P. i Z. P. doprowadzenie do stanu poprzedniego (sprzed rozbiórki) ściany murowanej z cegły palonej, zlokalizowanej przy granicy działek o nr ewid.[...] [...], położonych przy ul. [...] w Z., a stanowiącej osłonową ścianę zewnętrzną budynku mieszkalnego, zlokalizowanego przy ul. [...] w Z..
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przedstawił następująco okoliczności faktyczne i prawne sprawy:
Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., znak: [...] Prezydent Miasta Z. zatwierdził projekt budowlany i udzielił A. i L. małż. P. oraz Z. P. pozwolenia na rozbiórkę trzech obiektów budowlanych, tj. budynku warsztatowo-magazynowego (oznaczonego na projekcie zagospodarowania działki nr [...]), budynku magazynowego (oznaczonego nr [...]) i budynku biurowego (oznaczonego nr [...]), zlokalizowanych na działce nr ewid.[...], położonej przy ul. [...] w Z..
W opisie technicznym projektu budowlanego zatwierdzonego ww. decyzją zawarto informację, że budynek nr [...] oddzielony jest dylatacją od budynku mieszkalnego, znajdującego się na działce sąsiedniej i jego rozbiórka nie naruszy konstrukcji budynku mieszkalnego oraz nie pogorszy warunków jego użytkowania przez lokatorów.
Podczas wszczętego, na wniosek A. S. (współwłaścicielki nieruchomości sąsiedniej, położonej przy ul. [...] w Z.) postępowania administracyjnego, organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji ustalił, że w trakcie wykonywania robót rozbiórkowych budynku magazynowego usytuowanego na działce nr [...] przy granicy z działką nr [...], odsłonięte zostało wnętrze budynku mieszkalnego. Organ uznał w tej sytuacji, że ściana budynku magazynowego od strony działki nr [...] jest ścianą wspólną z budynkiem mieszkalnym, zlokalizowanym na tej działce. Ściana ta (murowana z cegły palonej), została rozebrana w części górnej poddasza i w połowie pierwszego piętra. Miejsce odsłonięcia wnętrza budynku mieszkalnego zabezpieczono blachą.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r., wydanym na podstawie art. 50 ust 1 pkt 2 oraz ust 2 i 3 Prawa budowlanego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Miasta Z. wstrzymał wykonywanie robót budowlanych związanych z rozbiórką przedmiotowego budynku magazynowego. Jednocześnie nałożył na inwestorów obowiązek zabezpieczenia odsłoniętych części budynku mieszkalnego oraz obowiązek przedstawienia ekspertyzy technicznej dotyczącej możliwości dalszego prowadzenia robót rozbiórkowych, z jednoczesnym zabezpieczeniem budynku mieszkalnego przy ul. [...] w Z..
Z uwagi na fakt, iż zobowiązani nie wywiązali się z obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej dotyczącej możliwości dalszego prowadzenia robót rozbiórkowych przedmiotowego budynku z jednoczesnym zabezpieczeniem budynku mieszkalnego przy ul. [...] w Z., a zatem nie skorzystali z przysługującego im prawa "wykazania stanu legalności prowadzonych robót", organ pierwszej instancji uznał, że w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych przy rozbiórce magazynu nr [...], niezbędne będzie doprowadzenie do stanu poprzedniego (sprzed rozbiórki) ściany, która okazała się ścianą wspólną dla tego budynku oraz budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce sąsiedniej.
W konsekwencji wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na A. P., L. P. i Z. P. wskazany wyżej obowiązek.
Zobowiązani złożyli odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 7, art. 8, art. 77 i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a.
Odwołujący podnieśli, że rozstrzygnięcie decyzji pierwszoinstancyjnej nie ma oparcia we wskazanych w jej podstawie prawnej przepisach. Żaden z nich nie wskazuje bowiem, aby właściciel (inwestor) nie mógł rozebrać ściany swojego budynku z tego powodu, że budynek sąsiedni nie ma własnej ściany.
Zdaniem odwołujących organ pierwszej instancji błędnie przyjął, że projekt rozbiórki przedmiotowego budynku magazynowego zawiera niezgodne ze stanem faktycznym informacje, mówiące o tym, że rozbierany budynek nie jest konstrukcyjnie związany z budynkiem mieszkalnym (oddzielony jest dylatacją), a jego rozbiórka nie pogorszy warunków użytkowania budynków sąsiednich. Ściana, która miała być rozebrana, jest bowiem wyłącznie ścianą należąca do rozbieranego budynku magazynowego. Nie jest ona ścianą wspólną, ani też ścianą osłonową dla budynku mieszkalnego. Budynek mieszkalny – zdaniem stron – posiada własną, niezależną konstrukcję, która w żaden sposób nie jest związana z budynkiem (ścianą) rozbieranego magazynu. Jest on jedynie "doklejony" do ściany magazynu, co nie powoduje, że ściana magazynu jest ścianą wspólną.
W ocenie odwołujących okoliczności faktyczne sprawy są takie, że budynek mieszkalny nie posiada własnej ściany osłonowej i korzysta – sprzecznie z wolą właścicieli budynku magazynowego oraz sprzecznie z przepisami Prawa budowlanego – ze ściany inwestorów. Taki stan faktyczny nie powoduje, że inwestorzy są zobowiązani zapewnić budynkowi sąsiedniemu ściany. Ich zdaniem narusza to zarówno prawo własności, jak i Prawo budowlane, gdyż pozostawienie ściany bez żadnego wsparcia konstrukcyjnego grozi katastrofą budowlaną.
Odwołujący wyrazili pogląd, że to współwłaściciele budynku mieszkalnego powinni być adresatami obowiązków nakładanych przez organ nadzoru budowlanego, bo to ich budynek nie spełnia norm budowlanych, a nie prace rozbiórkowe. Stwierdzili, że rozebranie spornej ściany z pewnością pogorszy aktualną sytuację właścicieli budynku mieszkalnego, jednak nie będzie to skutkiem prowadzenia robót rozbiórkowych niezgodnie z prawem, lecz niezgodnego z prawem zaniechania jego właścicieli, którzy nie wybudowali sobie ściany.
W odniesieniu do podniesionego w decyzji organu pierwszej instancji zarzutu, iż inwestorzy nie przedstawili – zgodnie z postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. – ekspertyzy dotyczącej możliwości dalszego prowadzenia robót rozbiórkowych, autor odwołania podniósł, że niewykonanie tego obowiązku nie może być podstawą faktyczną rozstrzygnięcia zawartego w decyzji. Ekspertyzy wykonywane na żądanie organu nadzoru budowlanego są bowiem jedynie elementami postępowania dowodowego, a nie samoistnymi obowiązkami wywołującymi skutki materialne.
Po rozpatrzeniu powyższego odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w pełni podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, iż adresatem spornego obowiązku powinni być inwestorzy rozbiórki, jako sprawcy występującego w niniejszej sprawie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia.
Przekonanie to – jak podkreślił organ odwoławczy – znajduje potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku z dnia 17 maja 2001 r. sygn. akt II SA/Gd 1519/98, w którym wyrażono pogląd, że "ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, regulując sprawy budowy obiektów budowlanych (art. 1), normuje także sytuacje, w których prowadzenie robót budowlanych powoduje zagrożenie życia ludzi lub mienia. W art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego zawarto upoważnienie dla organu nadzoru budowlanego do nałożenia na inwestora obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonywanych lub wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Przepisy te stanowią zatem także podstawę do nakazania inwestorowi naprawienia uszkodzeń w innym obiekcie, powstałych na skutek prowadzonych przez niego robót budowlanych. Nakładając na inwestora tego rodzaju obowiązek organ nadzoru budowlanego realizuje swoje uprawnienie i zarazem obowiązek, wynikające z przepisów prawa administracyjnego. Zapewnienie bezpieczeństwa konstrukcji i użytkowania jest jednym z celów Prawa budowlanego (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. "a" i "c"), co potwierdza oczywistą tezę, iż stan zgodny z prawem to stan wolny od zagrożeń dla mienia i bezpieczeństwa ludzi. Nadto, z innych przepisów prawa budowlanego np. z art. 57 ust. 1 pkt 2, wynika równie oczywista teza, iż inwestor swoją działalnością nie może powodować szkód w mieniu osób trzecich oraz, że zapobieganie tego rodzaju następstwom robót budowlanych regulowane jest przepisami prawa administracyjnego, czego konsekwencją jest powstanie określonych obowiązków po stronie organów nadzoru budowlanego (...)".
Organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, iż przedmiotowy budynek magazynowy może być usytuowany częściowo (ok. 10 cm) na działce nr ewid.[...] W takiej sytuacji, dokonując rozbiórki przedmiotowej ściany, inwestor nie legitymował się prawem do dysponowania działką nr [...] na cele budowlane, a zatem, przekraczając granicę ww. działki, przekroczył swoje uprawnienia w tym zakresie.
W ocenie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nieuprawnione działania inwestora na działce nr [...] sprawiły, że budynek mieszkalny usytuowany na tej działce pozbawiony został jednej z przegród, co z kolei spowodowało, iż przestał on spełniać wymogi obiektu budowlanego, o których mowa w art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego.
Organ drugiej instancji końcowo podkreślił, że na skutek pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta Z. z dnia [...] lipca 2015 r. we wniosku z dnia [...] lipca 2015 r. wystąpił do Wojewody L. o zbadanie w trybie nadzoru zgodności z prawem decyzji Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] stycznia 2015 r. Zdaniem organu zachodzi bowiem domniemanie wystąpienia przesłanki, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Wojewoda L. powyższe pismo przekazał zgodnie z właściwością Prezydentowi Miasta Z., który postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. wznowił postępowanie administracyjne zakończone ww. decyzją a następnie, decyzją z dnia [...] września 2015 r., uchylił to rozstrzygnięcie w części dotyczącej pozwolenia na rozbiórkę budynku magazynowego oznaczonego w projekcie zagospodarowania działki nr [...].
A. P., L. P. i Z. P. – reprezentowani przez radcę prawnego A. S. – zaskarżyli powyższą decyzję ostateczną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. We wspólnie wniesionej skardze decyzji tej zarzucili:
- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 i art. 107 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, błędną ocenę zebranych dowodów oraz naruszenie zasady zaufania obywatela do organów państwa;
- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 50 ust. 1 pkt. 2 Prawa budowlanego, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.
W oparciu o podniesione zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W ocenie skarżących zaskarżona decyzja jest sprzeczna z obowiązującymi przepisami i opiera się na niewłaściwie przeprowadzonym postępowaniu dowodowym, które nie pozwala na wysnuwanie wniosków takich, jakie zostały w tej decyzji zawarte. Skarżący podnieśli, że ich sprzeciw budzi przede wszystkim argument, iż nie posiadają prawa do dysponowania działką nr [...] na cele budowlane. W ich ocenie sporne roboty prowadzone są bowiem na działce nr [...] i nie obejmują w żadnym zakresie działki nr [...]. Ściana, która jest przedmiotem decyzji, w całości znajduje się na działce nr [...] i stanowi w całości własność skarżących. Ściana ta była bowiem ścianą zewnętrzną budynku posadowionego w całości na działce skarżących. Sugestie, że budynek ten mógł częściowo (ok. 10 cm) znajdować się na działce nr [...], są gołosłowne, gdyż w sprawie nie były dokonywane żadne pomiary geodezyjne, o których strony byłyby powiadomione. W tym zakresie uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest zatem pozbawione oparcia w materiale dowodowym.
W pozostałym zakresie skarżący podtrzymali stanowisko wyrażone w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej wskazując, że w niniejszej sprawie problem nie tkwi w sposobie prowadzenia rozbiórki, gdyż sposób ten jest typowy, w pełni bezpieczny i zgodny z uprawnieniami właściciela działki, lecz w tym, że to budynek mieszkalny zlokalizowany na działce sąsiedniej nr [...] narusza Prawo budowlane. Rozstrzygnięcie decyzji nie ma zatem oparcia we wskazanych w decyzji przepisach, nie ma bowiem podstawy prawnej do tego, aby właściciel (inwestor) nie mógł rozebrać ściany swojego budynku z tego powodu, że budynek sąsiedni nie ma własnej ściany. Wnioski wyciągnięte na podstawie zebranego materiału dowodnego są błędne w zakresie, w jakim stwierdzają, że rozbierana ściana jest ścianą wspólną oraz, że projekt rozbiórki zawiera niezgodne ze stanem faktycznym informacje.
Wyjaśniając przyczynę nieprzedłożenia ekspertyzy zgodnie z obowiązkiem nałożonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r., skarżący podnieśli, że jej wykonanie naraziłoby ich na dotkliwe koszty finansowe. Podtrzymali przy tym argument, że żaden przepis prawa nie wiąże z faktem niewykonania żądanej ekspertyzy jakichkolwiek skutków.
Końcowo skarżący wyrazili pogląd, że samo stwierdzenie, iż rozebranie przedmiotowej ściany pogorszy sytuację mieszkańców domu mieszkalnego, nie stanowi samo w sobie o niezgodności z prawem prowadzonych robót rozbiórkowych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa.
Kontrolowane rozstrzygnięcia podjęte zostały w toku tzw. postępowania naprawczego regulowanego przepisami art. 50-51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. 2013 r. poz. 1409 ze zm., dalej jako "Pr. bud."). W myśl art. 50 ust. 1 Pr. bud. ma on zastosowanie w przypadku ustalenia, że określone roboty budowlane są wykonywane:
1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub
2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub
3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub
4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach.
Początkowym etapem tego postępowania jest wydanie przez organ nadzoru budowlanego postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych. W postanowieniu tym organ może nałożyć na inwestora obowiązek przedstawienia, w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia, inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych lub odpowiednich ocen technicznych bądź ekspertyz (art. 50 ust. 3).
Podkreślić należy, że każda z przesłanek wymienionych w pkt 1-4 art. 50 ust. 1 może oddzielnie stanowić podstawę wstrzymania robót budowlanych (zob. A. Gliniecki [w:] Prawo budowlane. Komentarz pod red. A. Glinieckiego, Warszawa 2012, s. 481).
Kolejnym etapem postępowania naprawczego prowadzonego w przypadku stwierdzenia opisanych wyżej nieprawidłowości jest – stosownie do art. 51 ust. 1 Pr. bud. – wydanie przez organ nadzoru budowlanego przed upływem 2 miesięcy od daty wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych decyzji, w której organ ten:
1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo
2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo
3) w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian.
Odnośnie rozwiązań przewidzianych w pkt 1 powyższego unormowania (tj. m.in. zastosowanego w niniejszej sprawie nakazania doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego), należy podkreślić, że są one stosowane przez organy nadzoru budowlanego w sytuacjach, gdy nie ma możliwości doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem wykonywanych lub już wykonanych robót budowlanych, o czym mowa w pkt 2 i 3 ust. 1 art. 50 (zob. A. Gliniecki, op. cit., s. 491).
Ponadto należy w całości podzielić stanowisko zaprezentowane w powołanym w zaskarżonej decyzji wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w Gdańsku z dnia 17 maja 2001 r., sygn. akt II SA/Gd 1519/98 (LEX nr 654924), iż przepisy regulujące tryb naprawczy mogą stanowić podstawę do nakazania inwestorowi naprawienia uszkodzeń także w innym obiekcie (niż objęty robotami budowlanymi), jeżeli uszkodzenia te powstały na skutek prowadzonych przez niego robót. Analogicznie przyjąć należy, że gdy roboty budowlane powodują zagrożenie dla bezpieczeństwa innych budynków lub osób trzecich, również zachodzić będą podstawy do nałożenia na inwestora w omawianym trybie określonych obowiązków, celem wyeliminowania powstałego zagrożenia. Stanowisko to – zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie – jest uzasadnione nie tylko celami Prawa budowlanego, które zostały przywołane w ww. wyroku, tj. zapewnieniem bezpieczeństwa konstrukcji i użytkowania (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ), ale także celem w zakresie zapewnienia poszanowania występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich (art. 5 ust. 1 pkt 9).
Przedmiotem postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji były roboty budowlane obejmujące rozbiórkę budynku magazynowego zlokalizowanego na działce nr ewid.[...] przy ul. [...] w Z., przy granicy z działką nr ewid.[...] Bezspornym pozostaje, że roboty te były realizowane w oparciu o ostateczną i obowiązującą w dacie ich rozpoczęcia decyzję nr [...] Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] stycznia 2015 r., znak: [...], zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą A. i L. małż. P. oraz Z. P. pozwolenia na rozbiórkę przedmiotowego budynku (oznaczonego w projekcie zagospodarowania działki nr [...]), a także dwóch innych budynków zlokalizowanych na tej działce (warsztatowo magazynowego i biurowego). Nie jest przy tym kwestionowane przez organy nadzoru budowlanego, że inwestorzy nie odstąpili od warunków udzielonego im pozwolenia na rozbiórkę, ani też, że wykonując roboty budowlane nie naruszyli norm techniczno-budowlanych. Przedmiotem zarzutów organów jest natomiast powstanie – podczas wykonywania spornych robót – zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi lub mienia, tj. wystąpienie przesłanki z art. 50 ust. 1 pkt 2 Pr. bud., w tym wypadku odnoszącej się właśnie do budynku sąsiedniego na działce nr [...] i jego mieszkańców. Z ustaleniem tym – w ocenie Sądu – nie sposób się nie zgodzić.
Jak wynika z akt sprawy, poddany rozbiórce budynek magazynowy bezpośrednio przylegał do budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...]. Pomimo, iż w ww. pozwoleniu na rozbiórkę przyjęto, że budynki te są od siebie niezależne pod względem konstrukcyjnym, posiadają własne ściany oddzielone dylatacją, w trakcie rozbiórki ściany budynku magazynowego usytuowanej od strony budynku mieszkalnego bezspornie doszło do odsłonięcia wnętrza tego ostatniego budynku, co potwierdza chociażby załączona do akt administracyjnych dokumentacja fotograficzna. Ujawniło to okoliczność, że w rzeczywistości oba te budynki połączone były jedną ścianą. Ściana ta, w ujęciu faktycznym (a nie prawnym), w istocie była zatem ścianą wspólną obu tych budynków, bowiem stanowiła ich wspólną przegrodę.
W ocenie Sądu, niezależnie od pozostawienia ostatecznie nierozstrzygniętą kwestii rzekomego częściowego usytuowania tej ściany z naruszeniem granicy z działką nr [...], oczywistym jest, że w opisanych wyżej okolicznościach realizacji robót rozbiórkowych doszło do wystąpienia zagrożenia bezpieczeństwa mienia i ludzi. tj. zagrożenia bezpieczeństwa (pod względem konstrukcyjnym) budynku mieszkalnego na działce nr [...] oraz zagrożenia bezpieczeństwa życia lub zdrowia jego mieszkańców, skoro budynek ten wskutek wykonywanych robót utracił częściowo swoją zewnętrzną przegrodę.
W takiej sytuacji organ nadzoru budowlanego zobowiązany był wstrzymać prowadzone roboty budowlane przy rozbiórce budynku magazynowego i – stosownie do art. 51 ust. 1 Pr. bud. – wydać decyzję nakładającą na inwestorów tych robót obowiązek, którego wykonanie spowoduje wyeliminowanie powyższego zagrożenia. Sąd w tym względzie podziela stanowisko organów, iż w zaistniałym stanie rzeczy, optymalnym rozwiązaniem, zmierzającym do jak najsprawniejszego wyeliminowania powstałego zagrożenia, było właśnie przywrócenie spornej ściany do stanu poprzedniego.
Podkreślić należy, że przedmiotowy obowiązek z zasady nie ma na celu usunięcia (ewentualnych) nieprawidłowości w stanie technicznym budynku mieszkalnego na działce nr [...]. Cel nałożonego na inwestorów obowiązku - co należy ponownie podkreślić – obejmuje bowiem wyłącznie usunięcie powstałego w trakcie robót budowlanych zagrożenia, a nie doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem, a tym z normami techniczno-budowlanymi. Konieczność usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym ww. budynku mieszkalnego winna być natomiast zbadana i ewentualnie orzeczona przez organy nadzoru budowlanego w odrębnym postępowaniu. Jeżeli zaś w takim postępowaniu potwierdzone by zostało, że nieprawidłowości w stanie budynku mieszkalnego istotnie mają miejsce i to one właśnie uniemożliwiają właścicielom budynku magazynowego na działce nr [...] jego całkowitą rozbiórkę bez powstania zagrożenia we wspomnianym budynku mieszkalnym, koniecznym byłoby wówczas nakazanie usunięcia tych wad współwłaścicielom budynku mieszkalnego. Gdyby zaś postępowanie to wykazało, że nieprawidłowości tych nie da się usunąć w sposób, który wyeliminowałby potencjalne wystąpienie wspomnianego zagrożenia, a tym samym umożliwił doprowadzenie rozbiórki budynku magazynowego na działce nr [...] do końca, współwłaścicielom tej ostatniej nieruchomości mogą wówczas przysługiwać roszczenia z tytułu cywilnoprawnej ochrony własności.
Ocena występującego w niniejszej sprawie stanu faktycznego w aspekcie przepisów prawa cywilnego wykracza jednak poza ramy postępowania administracyjnego. W tym miejscu należy jedynie podkreślić, że kwestie te mają drugorzędne znaczenie w sytuacji oczywistego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, uzasadniającej bezzwłoczne działanie organów nadzoru budowlanego, mające oparcie w unormowaniu art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 2 Pr. bud.
Z tych wszystkich względów Sąd, nie znajdując uzasadnionych podstaw do uwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło