II SA/Lu 916/21
WyrokWSA w Lublinie2022-02-03
Skład orzekający: Joanna Cylc-Malec, Grażyna Pawlos - Janusz, Brygida Myszyńska – Guziur
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje siostrze, która sprawuje faktyczną opiekę nad niepełnosprawnym bratem, jeśli brat ma córkę, która przebywa za granicą i z którą kontakt jest jedynie telefoniczny?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy nie ustaliły wyczerpująco stanu faktycznego sprawy, w szczególności możliwości wywiązania się przez córkę osoby wymagającej opieki z obowiązku alimentacyjnego. Sąd wskazał, że formalistyczna wykładnia przepisów może prowadzić do pozbawienia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jedynej osoby faktycznie sprawującej opiekę, co jest sprzeczne z konstytucyjną zasadą sprawiedliwości społecznej. Konieczne jest ustalenie sytuacji majątkowej, bytowej i zdrowotnej osoby wymagającej opieki oraz przyczyn, dla których córka nie może wywiązać się z obowiązku opieki.Stan faktyczny
Skarżąca R. S. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na brata S. M., który wymaga opieki. Organy odmówiły przyznania świadczenia, wskazując, że brat ma córkę, która jest zobowiązana do alimentacji i opieki. Skarżąca podniosła zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, twierdząc, że organ błędnie zinterpretował przepisy, nie uwzględniając jej faktycznej roli opiekuna. Sąd uznał, że organy nie przeprowadziły wystarczającego postępowania wyjaśniającego.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy D. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos - Janusz Asesor sądowy WSA Brygida Myszyńska – Guziur (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu [...] lutego 2022 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję oraz decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu koszów postępowania.
R. S. (dalej jako "strona", "skarżąca", "wnioskodawczyni"), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2021 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.
Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, że wnioskiem złożonym w dniu [...] czerwca 2021 r. skarżąca wystąpiła do Wójta Gminy D. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratem - S. M..
Wójt Gminy D. decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. odmówił stronie przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na to, że nie została spełniona przesłanka dotycząca wieku powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. W wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując na niedopuszczalność oparcia decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm. - dalej: "u.ś.r."), której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Kolegium stwierdziło potrzebę uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, gdyż z akt sprawy wynika, że S. M. ma córkę, która ma 27 lat i przebywa w Anglii, gdzie pracuje. W związku z tym, Kolegium uznało, że ustalenia wymaga sytuacja życiowa, zdrowotna, materialna córki oraz dokonanie oceny, czy córka jest w stanie sprawować opiekę nad chorym ojcem bądź przekazywać środki finansowe na pokrycie kosztów takiej opieki sprawowanej przez inne osoby.
Rozpoznając sprawę ponownie organ pierwszej instancji zwrócił się do strony
z prośbą o dostarczenie niezbędnych informacji na temat sytuacji życiowej, zdrowotnej i materialnej E. M.. W odpowiedzi wpłynęło oświadczenie S.M. z dnia [...] sierpnia 2021 r., w którym wskazał, że córka od 9 roku życia przebywa za granicą i prowadzi tam gospodarstwo domowe. Oświadczył także, że nie ma z nią kontaktu fizycznego, nie zapewnia mu dóbr finansowych związanych z wynajęciem opieki czy opłaceniem leków bądź lekarza.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. Wójt Gminy D. odmówił stronie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wskazując ponownie na przesłankę dotycząca momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 17 ust.1 u.ś.r. ustalono, iż istnieje osoba spokrewniona w pierwszym stopniu w stosunku do osoby wymagającej opieki, która jest w stanie sprawować tą opiekę. W dniu [...] sierpnia 2021 r. podczas wywiadu środowiskowego S.M. złożył oświadczenie , w którym opisał relacje łączące go ze swoją córką – E. M..
W wyniku rozpatrzeniu odwołania strony, decyzją z dnia [...] października 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie, organ odwoławczy przytoczył treść art. 17 ust.1, 1a i ust. 1b u.ś.r. oraz wskazał, że Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w C. z dnia [...] kwietnia 2013 r. zaliczył S. M. do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe, ze wskazaniem, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] marca 2013 r.. Orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] października 2019 r. ustalono, iż S. M. jest trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji, zaś data powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji istniała w dniu [...] października 2019 r. Organ pierwszej instancji ustalił ponadto, że osoba wymagająca opieki ma córkę E. M., która od dzieciństwa przebywa poza granicami kraju i ma z nią kontakt tylko telefoniczny. Kolegium wskazało ponadto, że w trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego w dniu [...] czerwca 2021 r. ustalono, że S. M. jest bratem skarżącej, prowadzi osobne gospodarstwo domowe oraz mieszka w oddzielnym domu. Choruje przewlekle, porusza się na wózku inwalidzkim, ma amputowaną prawą kończynę dolną, ma zdiagnozowaną schizofrenię, wymaga pomocy i opieki osoby drugiej. Wnioskodawczyni pomaga bratu w zaspokajaniu potrzeb bytowych, przychodzi do niego codziennie, gotuje, pomaga w toalecie oraz w dotarciu do lekarzy.
Kolegium podkreśliło, że organ pierwszej instancji zastosował błędną wykładnię art. 17 ust.1b u.ś.r. Wskazując na treść art. 128, art. 129 i art. 132 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (dalej jako "K.r.o.") stwierdziło, że córka jest zobowiązana alimentacyjnie w pierwszej kolejności, a w dalszej kolejności - siostra. Wskazany obowiązek powstaje z mocy prawa, a nie z wyboru dokonanego w rodzinie przez jej członków. Organ odwoławczy zwrócił także uwagę, że akta sprawy nie zawierają dowodów i materiałów ustalających sytuację życiową, zdrowotną i materialną E. M., pomimo wezwania profesjonalnego pełnomocnika o ich uzupełnienie. Wprawdzie to na organie ciąży obowiązek przeprowadzenia postępowania, zgromadzenia i wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, jednak nie wyłącza to ani inicjatywy dowodowej strony, ani jej powinności współdziałania z organem w taki sposób, aby stan faktyczny sprawy został wszechstronnie wyjaśniony. Zdaniem Kolegium nie jest wyłączona obiektywna możliwość sprawowania przez córkę opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Obowiązek alimentacyjny może polegać nie tylko na osobistych staraniach o osobę podlegającą pieczy i uprawnioną do alimentacji, lecz również na świadczeniu określonych sum pieniężnych na jej utrzymanie.
W powołanej na wstępie skardze do tut. Sądu, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji
i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego lub ewentualnie przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust.1a u.ś.r. poprzez przyjęcie, że do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego nie zalicza się siostry, będącej jednocześnie opiekunem faktycznym osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, że opieka ta powinna być sprawowana przez zstępnych niepełnosprawnego, którzy nie posiadają orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności podczas, gdy funkcjonalna wykładnia przepisów winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia.
Zdaniem skarżącej wykładnia językowa art. 17 ust.1a u.ś.r. dokonana przez organ II instancji prowadzi do wyników sprzecznych z przepisami u.ś.r. oraz kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że decyzja ta, jak i decyzja ja poprzedzająca, naruszają prawo w stopniu skutkującym koniecznością ich uchylenia, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, wniosek taki został złożony przez skarżącą.
W rozpoznawanej sprawie zaskarżoną decyzją Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego na brata uznając, że w pierwszej kolejności to córce, wymagającego opieki przysługuje prawo ubiegania się o to świadczenie.
Na wstępie jednak wskazać należy, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest pomoc osobom rezygnującym z zatrudnienia z uwagi na konieczność objęcia opieką niepełnosprawnego członka rodziny. Świadczenie przyznawane jest w celu zrekompensowania osobom zdolnym do pracy kosztów związanych z decyzją o rezygnacji z zatrudnienia, w szczególności utraconych przez nie dochodów. Świadczenie to stanowi zatem ekwiwalent zarobków za pracę. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje opiekunowi, który nie może wykonywać pracy z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i traci możliwość zarobkowania. Państwo wspiera w ten sposób tych, którzy obejmując opieką osoby niepełnosprawne, przyjmują na siebie realizację obowiązków spoczywających na państwie.
W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób
o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują
z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Stosownie do art. 17 ust. 1a u.ś.r., osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku, gdy:
1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem
o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W zaskarżonej decyzji Kolegium odwołało się do literalnej wykładni przytoczonych powyżej przepisów, a jego stanowisko sprowadza się do tego, że brak jest podstaw do przyznania prawa do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego,
w sytuacji posiadania przez wymagającego opieki córki. Jak wskazało Kolegium
w sprawie nie występują obiektywne przeszkody do sprawowania opieki przez przebywającą za granicą córkę nad S.M. . Taka wykładnia, zdaniem Sądu, nie jest jednak wystarczająca. Niezbędne w tym zakresie jest również posiłkowanie się wykładnią celowościową i systemową omawianych przepisów, przemawiającą za uznaniem, że ograniczenia wynikające z regulacji art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a u.ś.r. nie powinny mieć zastosowania w sytuacji, gdy preferowany przez ustawodawcę opiekun z obiektywnych względów (a więc niezależnych od niego) nie jest w stanie sprawować opieki nad potrzebującym, tj. gdy zachodzą okoliczności wymienione w art. 132 K.r.o., do którego odsyła art. 17 ust. 1 u.ś.r. Przy ocenie, czy osoba zobowiązana w pierwszej kolejności do świadczenia alimentacyjnego nie jest w stanie uczynić zadość swojemu obowiązkowi, należy zastosować kryterium obiektywne, tzn. że dla przeciętnego obserwatora ma być oczywiste, że osoba zobowiązana nie jest w stanie wypełniać obowiązku alimentacyjnego. Wykładnia językowa przytoczonych przepisów narusza konstytucyjną zasadę równości, sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), a także godzi w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną (art. 18 Konstytucji RP). Formalistyczna wykładnia omawianych przepisów może doprowadzić do pozbawienia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jedynej osoby mogącej faktycznie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym. Byłoby to sprzeczne z konstytucyjną zasadą sprawiedliwości społecznej oraz wynikającą z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP zasadą szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej.
W niniejszej sprawie, w toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że córka wymagającego opieki od dziecka przebywa za granicą i ma z nim wyłącznie kontakt telefoniczny. Zdaniem organów córka może sprawować opiekę nad ojcem. W ocenie Sądu w postępowaniu, nie zostało jednak ustalone, czy w powyższych okolicznościach nie jest wyłączona obiektywna możliwość sprawowania przez córkę opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Organy oparły się jedynie na oświadczeniu S. M. , z którego wynika, że jego córka przebywa za granicą od 9 roku życia i nie ma z nią kontaktu fizycznego. W sprawie, organy nie poczyniły żadnych własnych ustaleń w tym zakresie, w tym także czy skarżący łożył kiedykolwiek na utrzymanie córki. Powyższe będzie kluczowe czy w przypadku córki wymagającego opieki faktycznie zachodzi przesłanka obiektywna uzasadniająca możliwość wywiązania się z obowiązku alimentacyjnego względem ojca. Sąd zwraca uwagę, że w rozpatrywanej sprawie organy nie ustaliły także sytuacji zdrowotnej, bytowej i finansowej osoby wymagającej opieki. W aktach sprawy znajduje się wywiad środowiskowy, jednakże dotyczący sytuacji rodzinnej i finansowej rodziny wnioskodawczyni. Co prawda organ pierwszej instancji w decyzji z dnia [...] sierpnia 2021 r. powołuje się, że S.M. "w dniu [...] sierpnia 2021 r. podczas wywiadu środowiskowego" złożył oświadczenie, ale w aktach administracyjnych brak takiego wywiadu. Jest natomiast wskazane oświadczenie S. z datą [...] sierpnia 2021 r. Brakuje także szczegółowych ustaleń co do zakresu czynności jakie wnioskodawczyni wykonuje w ramach sprawowanej opieki nad bratem. Należy zwrócić uwagę, że z Orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] października 2019 r.(k. 30 akt admin.) wynika, że wymagający opieki korzysta z pomocy z GOPS oraz ma przyznaną opiekunkę po 2 godziny dziennie zajmującą się prowadzeniem domu. Organ w powyższym zakresie nie poczynił również żadnych ustaleń. Dla pełnego, aktualnego i ostatecznego ustalenia sytuacji rodzinnej, osobistej i finansowej osoby wymagającej opieki będzie zatem konieczne przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego.
Aby uniknąć zarzutu braku wnikliwego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w ponownie prowadzonym postępowaniu organy winny ustalić, jak już wyżej wskazano, jaka jest sytuacja majątkowa i bytowa wymagającego opieki. Ustalenia także wymaga z jakich względów (rodzinnych, finansowych czy zdrowotnych) E. M. nie może wywiązać się z obowiązku opieki wobec ojca. Powyższe będzie możliwe nawet w czasie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z wymagającym opieki. Ustalenie ww. okoliczności pozwoli również na określenie, czy skarżąca ze względu na konieczność sprawowania opieki nad bratem była zmuszona zaprzestać aktywności zawodowej. Powyższe ustalenia winny być oparte na podstawie wszelkich możliwych środków dowodowych.
Podkreślić należy, że zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przytoczony wyżej przepis ustanawia zasadę prawdy obiektywnej, która stanowi naczelną zasadę Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z tą zasadą, organ administracji publicznej zobowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zawarta w art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej (materialnej), wyrażona również w innych przepisach Kodeksu, m.in. w art. 6, 10, 77 § 1, 80 k.p.a. ma fundamentalne znaczenie dla prawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, ponieważ na podstawie ustalonego stanu faktycznego sprawy organ administracyjny dokonuje jego subsumcji pod stosowną normę prawną. W ten sposób organ przesądza o powstaniu określonego obowiązku bądź prawa, a więc skutków prawnych, które dotyczyć będą wyłącznie faktów uznanych przez organ. Ponadto art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organ administracji obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego obejmującego wszystkie jego części składowe, wszystkie środki dowodowe. Pominięcie zatem, czy też zlekceważenie jakiegokolwiek dowodu, skutkuje wadliwością podjętej decyzji administracyjnej. Oznacza to, że organ administracyjny jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy i podjąć wszelkie kroki niezbędne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania zgodnej z prawem decyzji.
Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że organy, w tym również odwoławczy nie ustaliły wyczerpująco stanu faktycznego sprawy, zwłaszcza możliwości wywiązania się z obowiązku alimentacyjnego wobec ojca przez jego córkę. Fakt, że nie w każdym wypadku, organy mogą powziąć pewność, że występuje właśnie taka obiektywna niemożność sprawowania omawianej opieki, nie może jednak usprawiedliwiać zaniechania dokonania szerszych ustaleń w omawianym zakresie i przedstawienia ich wyników w uzasadnieniu decyzji. Z kolei ustalenie tych okoliczności ma bezpośredni wpływ na ocenę, czy sprawowanie opieki nad chorym bratem wymagało rezygnacji przez skarżącą z podejmowania zatrudnienia.
Prowadząc ponowne postępowanie organ ustali stan faktyczny sprawy niezbędny do oceny zaistnienia wszystkich przesłanek wymaganych przez ustawodawcę do nabycia przez skarżącą prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, biorąc pod uwagę powyżej przedstawione stanowisko Sądu. Jak wskazano na wstępie świadczenie pielęgnacyjne ma być rekompensatą za rezygnację z pracy lub niepodejmowanie zatrudnienia z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Z kolei dla oceny związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z poszukiwania pracy przez skarżącą a wykonywaniem niezbędnej opieki nad chorym bratem, konieczna jest też ocena zachowania zobowiązanych do alimentacji, albowiem brak świadczenia pomocy przez dziecko, przy konieczności jej świadczenia, nie może pozbawić osoby opiekującej się rekompensaty za rezygnację z zatrudnienia w celu sprawowania tej opieki.
Ze względu na zakres koniecznego do przeprowadzenia postępowania dowodowego, Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił nie tylko zaskarżoną decyzję, ale też poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800).
Sąd nie uwzględnił wniosku o orzeczenie przez sąd co do istoty sprawy, bowiem nie znajduje on oparcia w przepisach prawa.
Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią przedstawioną
w uzasadnieniu wykładnię przepisów prawa oraz wytyczne w zakresie przeprowadzenia postępowania.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło