II SA/Lu 922/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos - Janusz Asesor sądowy WSA Brygida Myszyńska – Guziur (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu [...] marca 2022 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę. M. W. (dalej jako "skarżąca"), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2021 r. w przedmiocie umorzenia postępowania. Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, że wnioskiem z [...].11.2018 r. skarżąca zwróciła się do Urzędu Gminy S. w sprawie nieprawidłowości w gromadzeniu i pozbywaniu się nieczystości ciekłych z nieruchomości sąsiedniej o nr ewid.[...], obręb [...]. Wójt Gminy S. w dniu [...].12.2018 r. wezwał właścicieli nieruchomości do okazania umowy zawartej z przedsiębiorstwem posiadającym zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych na terenie gminy S. oraz dowodów uiszczania opłat za wykonane usługi. Po otrzymaniu i przeanalizowaniu w/w dokumentów, z których wynikało, że różnica pomiędzy ilością pobranej wody a przedstawionymi fakturami za wykonane usługi jest znaczna(tzn. w okresie od marca do grudnia 2018 r. woda pobrana - 28 m , ścieki odebrane - 4 m ), stwierdzono podejrzenie naruszenia przepisów ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2020 r. poz. 1439 ze zm.) dalej zwaną "u.p.c.g.". W toku prowadzonego postępowania rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji uchylane były przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Ostatecznie decyzją z dnia [...] września 2021 r. Wójt Gminy S. umorzył postepowanie w sprawie dotyczącej gromadzenia i pozbywania się nieczystości ciekłych z nieruchomości oznaczonej jako działka o nr ewid.[...], obręb [...] z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że nieruchomość o nr ewid.[...], obręb [...] Wola wyposażona jest w szczelny zbiornik bezodpływowy, którego pojemność została określona w oparciu o schemat projektu budowlanego. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że pojemność przedmiotowego zbiornika wynosi ona 3 m3. Przy wyliczonym zużyciu wody, jakie ma miejsce na spornej nieruchomości, ustalona powyżej pojemność zbiornika bezodpływowego, zdaniem organu, jest wystarczająca do potrzeb mieszkających tam osób. Organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z zaświadczeniem z dnia [...].11.2020 r. wydanym przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w nieruchomości zameldowane są 2 osoby. Informacja ta została potwierdzona zarówno na podstawie zeznań stron o ilości osób faktycznie zamieszkujących w nieruchomości jak i kopii opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi przedstawionymi przez właścicieli. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zawiadomieniem z dnia [...].11.2019 r., udzielił informacji o wynikach przeprowadzonych kontroli na nieruchomości m. in. o braku przyłącza do starej zasypanej piwnicy, którego funkcjonowanie podnosi strona skarżąca. Właściciele nieruchomości oraz zamieszkujące nią osoby w trakcie przesłuchań, również zaprzeczyli funkcjonowaniu przyłącza do starej zasypanej piwnicy, która według zeznań służyła wyłącznie jako miejsce do przechowywania warzyw, a z uwagi na pogarszający się stan techniczny została zasypana gruzem i ziemią. Wójt [...] wyjaśnił, że na podstawie zgromadzonych dowodów opłat potwierdzających realizację obowiązku wynikającego art. 5 ust. 1 pkt. 3a i 3b u.c.p.g. w trakcie obowiązywania umowy z PGK L. tj. od [...].08.2018 r. do dnia [...].08.2021 r. ustalono, że usługi wywozu nieczystości ciekłych były realizowane 16 razy na łączną ilość 35,5 m3. Sprzedaż wody w analogicznym okresie, zgodnie z raportem sprzedaży brutto wyniosła 73 m3. Zgodnie z zaświadczeniem o ilości osób zameldowanych, zaświadczeniem Zarządu Związku Komunalnego Gmin Ziemi [...] z dnia [...].08.2021 r. oraz zeznaniami, nieruchomość zamieszkana jest przez dwie starsze osoby. Różnica pomiędzy ilością wody pobranej a ilością odprowadzonych ścieków w badanym okresie jest niemal dwukrotna, co mogłoby wskazywać o naruszeniach przepisów u.c.p.g. Zdaniem organu pierwszej instancji w sprawie należało wziąć pod uwagę całokształt gospodarki wodno-ściekowej na nieruchomości. Pobierana woda w nieruchomości wykorzystywana jest zarówno do celów bytowych mieszkańców jak i do celów gospodarczych, prowadzenia gospodarstwa rolnego. Zdaniem Wójta z ustaleń o zużyciu wody do potrzeb gospodarczych oraz powierzchni podlewanych upraw, jak również widocznej powtarzalności zwiększonego zużycia wody w okresach letnich potwierdzających nawadnianie, wykazana różnica wody pobranej i wywiezionych ścieków wynika jednoznacznie z podlewania upraw i chowu zwierząt. W związku z poczynionymi ustaleniami Wójt Gminy S. nie stwierdził nieprawidłowości w przestrzeganiu ustawy z dnia [...] września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. W wyniku rozpatrzeniu odwołania strony decyzją z dnia [...] października 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium powołując treść art. 5 ust.1 i ust. 6 i 7 oraz art. 6 ust.1 i 5a u.c.p.g. uznało, że materiał dowodowy potwierdza ustalenia dokonane przez organ I instancji. Wskazano, że w części pobierana woda jest używana do prowadzonych upraw ogrodniczych, a jej zużycie nie przekracza przeciętnych norm, a nawet jest zdecydowanie niższe. Zdaniem Kolegium przyjęte normy zużycia wody na jednego mieszkańca z uwagi na ich korelację z regularnymi odbiorami nieczystości ciekłych przez wykwalifikowany podmiot są wiarygodne. Zatem fakt istnienia dwukrotnej dysproporcji między zużyciem wody a ilością utylizowanych ścieków znajduje uzasadnienie w świetle zgromadzonego materiału dowodowego i nie jest wynikiem niezgodnego z obowiązującymi przepisami gospodarowania odpadami ciekłymi na przedmiotowej nieruchomości. W ocenie Kolegium twierdzenia skarżącej odnośnie nieprawidłowego gospodarowania odpadami nie wynikają przy tym z rzeczywistych i racjonalnych dowodów, a jedynie przypuszczeń, które nie zostały w żaden sposób potwierdzone. Organ odwoławczy wskazał, że w sprawie ustalono jaka jest powierzchnia upraw ogrodniczych i jaka jest maksymalna wartość zużycia wody przypadająca na takie uprawy tj. łącznie ok. 145,5 m2. Ponadto Kolegium zwróciło uwagę, że za każdym razem skarżąca wszystkie wyliczenia organów orzekających w sprawie kwestionuje nie dysponując żadnymi konkretnymi wyliczenia, przeciwdowodami, ekspertyzami czy też opiniami, z których wynikałyby przeciwne tezy. Wskazując na treść art. 105 §1 k.p.a. Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że wobec braku wystąpienia niezgodnego z prawem gospodarowania nieczystościami ciekłymi na przedmiotowej nieruchomości, niemożliwe było wydanie decyzji nakładającej jakiekolwiek obowiązki na właścicieli nieruchomości ponad te, które są przez nich realizowane zgodnie z przepisami u.p.c.g., a w sprawie wystąpiła bezprzedmiotowość, która warunkowała umorzenie postępowania. W powołanej na wstępie skardze do tut. Sądu, skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść rozstrzygnięcia tj.: a) art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na nie wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków- niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy tj. nieuwzględnienie przy ocenie materiału dowodowego sprawy, że: różnica pomiędzy ilością pobranej wody a ilością odprowadzanych ścieków jest niemalże dwukrotna; zgodnie z zeznaniami wnioskodawczyni uczestnicy są często odwiedzani przez członków swojej rodziny wraz z dziećmi, którzy korzystają z wody piorąc ubrania oraz pościel, a także nieprzeprowadzenie oględzin nieruchomości oznaczonej jako działka nr ewid.[...] obręb [...] w celu ustalenia czy znajdują się na niej inne przyłącza i zbiorniki do których może odbywać się wylewanie nieczystości ciekłych; b) art. 85 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieprzeprowadzenie oględzin nieruchomości oznaczonej jako działka ewid. [...]. obręb [...] w celu ustalenia czy znajdują się na niej inne przyłącza i zbiorniki do których może odbywać się wylewanie nieczystości ciekłych. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że organ II Instancji dokonując wszechstronnej oceny materiału dowodowego powinien ustalić zużycie wody z uwzględnieniem powierzchni gospodarstwa, rodzaju i powierzchni podlewanych upraw oraz ilości posiadanego przez właścicieli przedmiotowej nieruchomości inwentarza zwierzęcego. Zdaniem skarżącej czynności kontrolne przeprowadzone przez organ nie mogły wykazać nieprawidłowości, gdyż nie były prowadzone w zakresie starej zasypanej piwnicy oraz podłączonego do niej przyłącza. Kontrole te skupiały się wyłącznie na sprawdzeniu czy ścieki odprowadzane z domu trafią do nowego zbiornika. Strona wskazała, że w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego organ powinien sprawdzić starą zasypaną piwnicę i podłączone do niej przyłączenie co do tej pory nie zostało uczynione. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 - dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając w sprawie organ nie naruszył także przepisów prawa materialnego. Organ administracji dokonał także właściwej wykładni przepisów prawa materialnego, jak też prawidłowo zastosował normy prawne do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. W myśl przepisu art. 7 k.p.a., organ administracji podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zaś zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Ocena dowodów powinna być dokonana na podstawie całego zebranego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Organ administracyjny jest więc zobowiązany na podstawie przytoczonych przepisów do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została wyjaśniona i udowodniona. W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie naruszył wskazanych reguł postępowania. Organ uwzględnił cały materiał dowodowy, rozważył go i poddał ocenie, zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ wziął pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i dowody zgromadzone w aktach sprawy. W niniejszej sprawie kwestię sporną stanowi ocena, czy organy prawidłowo dokonały umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. przy ustaleniu, że w sprawie gromadzenie i pozbywanie się odpadów ciekłych z nieruchomości – działki o nr ewid.[...], obręb [...], nie narusza przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. W ocenie Sądu przyjęty przez organy kierunek rozstrzygnięcia sprawy jest prawidłowy. Okoliczności faktyczne nie dawały bowiem podstaw do wydania jakiejkolwiek decyzji merytorycznej. Podstawą prawną działań organów były przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie art. 5 ust. 1 u.c.p.g. właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez m.in.: 1) wyposażenie nieruchomości w worki lub pojemniki, przeznaczone do zbierania odpadów komunalnych, utrzymanie tych pojemników w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym oraz utrzymanie w odpowiednim stanie sanitarnym i porządkowym miejsc gromadzenia odpadów, chyba że na mocy uchwały rady gminy, o której mowa w art. 6r ust. 3, obowiązki te w całości lub w części przejmie gmina jako część usługi w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości w zamian za uiszczoną przez właściciela opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi; 2) przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków' bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych; 3a) gromadzenie nieczystości ciekłych w zbiornikach bezodpływowych; 3b) pozbywanie się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi; Z kolei stosownie do art. 5 ust. 6 u.c.p.g. nadzór nad realizacją obowiązków sprawuje wójt, burmistrz lub prezydent miasta, który w przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków, wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku (art. 5 ust. 7 u.c.p.g.). Natomiast zgodnie z art. 6 ust. 1 u.c.p.g. właściciele nieruchomości, którzy pozbywają się z terenu nieruchomości nieczystości ciekłych, oraz właściciele nieruchomości, którzy nie są obowiązani do ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rzecz gminy, wykonując obowiązek określony w art. 5 ust. 1 pkt 3b, są obowiązani do udokumentowania w formie umowy korzystania z usług wykonywanych przez: 1) gminną jednostkę organizacyjną lub przedsiębiorcę posiadającego zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych lub 2) gminną jednostkę organizacyjną lub przedsiębiorcę odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, wpisanego do rejestru działalności regulowanej, o którym mowa w art. 9b ust. 2 - przez okazanie takich umów i dowodów uiszczania opłat za te usługi. W myśl art. 6 ust. 5a u.c.p.g. wójt, burmistrz lub prezydent miasta kontroluje posiadanie umów, o których mowa w ust. 1, i dowodów uiszczania opłat za usługi, o których mowa w ust. 1, lub inny sposób udokumentowania wykonania obowiązków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3b. Z akt administracyjnych przedmiotowej sprawy wynika, że właściciele spornej nieruchomości korzystają z usług PGK L. w zakresie wywozu nieczystości ciekłych. Nieruchomość zamieszkana jest przez 2 osoby. Z dowodów opłacenia usług wywozu nieczystości ciekłych od [...] sierpnia 2018 r. do [...] sierpnia 2021 r. wynika, że na nieruchomości wykonano 16 usług asenizacyjnych na łączną ilość 35,5 m3, zaś w tym samym okresie pobrano 73 m3 wody. Z akt sprawy wynika również, że nieruchomość wyposażona jest w szczelny zbiornik bezodpływowy o pojemności 3 m3. Podkreślić należy, że stan techniczny zbiornika nie był kwestionowany przez organy nadzoru budowlanego. Z zawiadomienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] listopada 2019 r. wynika, że na spornej działce został rozebrany poprzedni zbiornik na nieczystości ciekłe oraz na podstawie pozwolenia na budowę z [...] maja 2017 r. wykonano nowy zbiornik bezodpływowy na nieczystości ciekłe o pojemności 3 m3. Z powołanego zawiadomienia wynika ponadto, że na spornej nieruchomości przeprowadzone kontrole m.in. w 2013 r. wykazały, że przyłącze nie jest podłączone do zasypanej piwnicy, zlokalizowanej w zbliżeniu z zabudową mieszkalną na działce sąsiedniej. W dniu [...] stycznia 2020 r. na spornej nieruchomości została przeprowadzona kontrola dokonana przez pracowników Urzędu Gminy w S. , mająca na celu ustalenie właściwego gromadzenia i pozbywania się ścieków. Z protokołu kontroli wynika, że dokonano sprawdzenia ujścia ścieków z każdego odpływu znajdującego się w budynku (tj. zlew kuchenny, umywalka łazienkowa, toaleta, wanna oraz pralka). Na podstawie dokonanych obserwacji stwierdzono, że wszystkie odpływy prowadzą do zbiornika bezodpływowego. Zdaniem kontrolujących nie ma podstaw przypuszczać, że funkcjonuje inny, dodatkowy system odprowadzania ścieków z nieruchomości. W związku z tym, stwierdzić należy, że fakt pozbywania się nieczystości ciekłych do innych zbiorników czy też pomieszczeń, nie został potwierdzony. Wskazać także należy, że organy w toku postępowania ustaliły, że na nieruchomości prowadzone są uprawy ogrodnicze w tunelu o pow. 28 m2 oraz w ogrodzie o pow. 729 m2. Porównano zużycie wody w kwartałach letnich do kwartałów zimowych, co wskazało na niemal dwukrotną różnice poboru w odpowiednich okresach. Powyższe potwierdza zużycie wody w okresie letnim na nawadnianie prowadzonych upraw. W rezultacie słusznie organy stwierdziły, że fakt istnienia dwukrotnej dysproporcji między zużyciem wody a ilością utylizowanych ścieków znajduje uzasadnienie w świetle zgromadzonego materiału dowodowego i nie jest wynikiem niezgodnego z obowiązującymi przepisami gospodarowania odpadami ciekłymi na przedmiotowej nieruchomości. Podkreślić należy, że skoro nie zostało wykazane, aby na spornej nieruchomości dochodziło do nieprawidłowego gromadzenia i pozbywania się nieczystości ciekłych, to niemożliwe było wydanie decyzji nakładającej na właścicieli nieruchomości jakiekolwiek obowiązki, bowiem są one realizowane przez nich zgodnie z przepisami u.c.p.g. Tym samym postępowanie jako bezprzedmiotowe należało umorzyć zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., który stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Sprawa administracyjna jest natomiast bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lutego 2006 r., I OSK 967/05). Bezprzedmiotowym może być zatem postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 stycznia 2006 r., II SA 428/01). W konsekwencji postępowanie można zakwalifikować jako bezprzedmiotowe, gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega merytorycznemu załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia. Konkludując powyższe rozważania należy przyjąć, że w zaskarżonej decyzji prawidłowo zastosowano art. 105 § 1 k.p.a. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja odpowiada obowiązującemu prawu i nie jest obciążona zarzucanymi w skardze uchybieniami w zakresie niewyczerpującego postępowania dowodowego. Mając na względzie powyższą argumentację, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. Końcowo wskazać należy, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 ust.2 p.p.s.a.