II SA/Lu 934/12
WyrokWSA w Lublinie2013-04-23
Skład orzekający: Krystyna Sidor, Joanna Cylc-Malec, Grażyna Pawlos-Janusz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania zasiłku celowego specjalnego na opłacenie pomocy prawnej, zakup bojlera, zakup opału, opłacenie dokumentów niezbędnych do podziału budynku na dwa lokale oraz zakup dzwonka do drzwi jest zasadna, gdy dochód wnioskodawcy przekracza kryterium dochodowe, ale występują okoliczności uzasadniające przyznanie świadczenia w szczególnie uzasadnionym przypadku?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo odmówiły przyznania zasiłku celowego specjalnego, ponieważ dochód skarżącego przekraczał ustalone kryterium dochodowe, a sytuacja życiowa nie stanowiła "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej. Pomimo trudności w przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego z powodu schorzeń psychicznych skarżącego, organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny na podstawie zgromadzonej dokumentacji, a skarżący otrzymywał już inne formy pomocy. Odmowa przyznania świadczenia nie naruszała przepisów prawa ani zasad praworządności.Stan faktyczny
Skarżący Z. W. złożył skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą przyznania zasiłku celowego specjalnego na opłacenie pomocy prawnej, zakup bojlera, zakup opału, opłacenie dokumentów niezbędnych do podziału budynku na dwa lokale oraz zakup dzwonka do drzwi. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania zasiłku, uznając, że dochód skarżącego (renta z tytułu niezdolności do pracy) przekracza kryterium dochodowe, a sytuacja nie jest szczególnie uzasadniona. Skarżący zarzucił organom naruszenie prawa, brak ustalenia "szczególnego przypadku", niezapewnienie czynnego udziału w postępowaniu oraz nieprzeprowadzenie aktualizacji wywiadu środowiskowego. Skarżący cierpi na schorzenia psychiczne, co utrudniało przeprowadzenie wywiadu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę. Przyznano koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Protokolant Referent Marzena Okoń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] A. S. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych należnego podatku od towarów i usług.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia 21 sierpnia 2012 r., po rozpoznaniu odwołania Z. W., utrzymało w mocy decyzję z dnia 18 czerwca 2012 r., nr [...], wydaną z upoważnienia Wójta Gminy N. przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w N., odmawiającą przyznania zasiłku celowego specjalnego z przeznaczeniem na opłacenie pomocy prawnej, zakup bojlera, zakup opału, opłacenie dokumentów niezbędnych do podziału budynku na dwa lokale oraz zakup dzwonka do drzwi – utrzymało w mocy tę decyzję.
W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że wskazaną na wstępie decyzją organ pierwszej instancji odmówił przyznania zasiłku celowego specjalnego na potrzeby wskazane przez wnioskodawcę, uznając, że jego sytuacja nie stanowi podstawy do przyznania pomocy w tym szczególnym trybie. Organ pierwszej instancji podkreślił przy tym, iż wobec niemożności przeprowadzenia wywiadu z cierpiącym na schorzenia psychiczne wnioskodawcą organ pierwszej instancji, w celu ustalenia jego sytuacji życiowej, posłużył się dokumentacją zgromadzoną w aktach administracyjnych znaną organowi z urzędu. Z. W. utrzymuje się z renty z tytułu niezdolności do pracy w kwocie 691,25 zł miesięcznie. Fakt, iż wnioskodawcy zajęto wierzytelności z tytułu potrąceń komorniczych i z tego powodu otrzymuje on kwotę około 491,46 zł nie ma wpływu na sposób wyliczenia wysokości dochodu. Dochód wnioskodawcy przekracza więc kwotę kryterium dochodowego określoną w art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Z. W. otrzymuje stałą miesięczną pomoc na zakup żywności w kwocie 200 zł miesięcznie od 1 stycznia 2012 r. do 30 czerwca 2012 r. Decyzją z dnia 20 lutego 2012 r., nr [...], wnioskodawcy przyznano również pomoc w formie zasiłku celowego specjalnego w kwocie 350 zł z przeznaczeniem na zakup opału i bojlera. W tych okolicznościach, zdaniem organu pierwszej instancji, niezasadnym było przyznanie stronie wnioskowanej przez nią pomocy. Wnioskodawca posiada bowiem stałe źródło dochodu i uzyskuje świadczenia z pomocy społecznej w znacznej wysokości, a Ośrodek Pomocy Społecznej w N. ma obowiązek udzielania pomocy również wielu innym potrzebującym często nieposiadającym żadnego źródła utrzymania. Uzyskiwanie wsparcia ze środków pomocy społecznej nie może zaś stanowić sposobu na życie i na zaspokojenie wszystkich elementarnych potrzeb, albowiem pomoc społeczna pełni funkcję jedynie uzupełniającą w stosunku do własnych uprawnień i możliwości osoby ubiegającej się tę pomoc, a nadto jest ograniczona z uwagi na wysokość środków finansowych, którymi dysponuje oraz dużą grupę ludzi kwalifikujących się do przyznania tej pomocy.
Kolegium podzieliło stanowisko organu co do odmowy przyznania odwołującemu się pomocy, wskazując, iż rozstrzygniecie to zostało uzasadnione należycie i nie nosi znamion dowolności. Aktualnie odwołujący się utrzymuje się z renty oraz został mu przyznany na okres sześciu miesięcy świadczenie pieniężne w kwocie 200 zł miesięcznie w ramach pomocy z rządowego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Organ nie dopatrzył się w sytuacji strony okoliczności uzasadniających przyznanie wnioskowanej pomocy, zwłaszcza, że organ pierwszej instancji przyznał już odwołującemu się zasiłek specjalny celowy w kwocie 350 zł na zakup opału i bojlera. Posiadany dochód oraz udzielana pomoc społeczna pozwala, zdaniem Kolegium, na wygospodarowanie przez odwołującego się środków na zaspokojenie tych potrzeb, a także na poniesienie niestanowiących dużego obciążenia kosztów zakupu dzwonka do drzwi. Pozostałe potrzeby wymienione w wnioskach odwołującego się, to jest opłacenie pomocy prawnej i "opłacenie dokumentów niezbędnych do podziału budynku na dwa lokale" nie mieszczą się w zakresie niezbędnych potrzeb, które mogłyby być finansowane ze środków pomocy społecznej. Jeżeli odwołujący się uważa je za istotne z jego punktu widzenia, to również może je sfinansować samodzielnie. Również ewentualne uzupełnienie opału może nastąpić we własnym zakresie, gdyż z uwagi na okres wiosenny (wniosek złożony w kwietniu 2012 r.) zużycie opału w sposób znaczący zmniejsza się.
Nadto, jak wskazał organ odwoławczy, ze środków Ośrodka Pomocy Społecznej w N. w 2011 r. udzielono pomocy w formie zasiłku celowego 93 rodzinom w łącznej kwocie 40 383.61 zł. Liczba świadczeń wyniosła więc 164, a średni koszt świadczenia na rodzinę wynosił 434,23 zł (liczba osób w rodzinach wynosiła 259). Z powyższego wynika, że dotychczas udzielona odwołującemu się pomoc do kwietnia 2012 r. jest znaczna.
Odnosząc się do zarzutów strony organ odwoławczy podkreślił, iż podnoszone w odwołaniu kwestie nie mają istotnego wpływu na wynik sprawy.
Od powyższej decyzji skargę do Sądu złożył Z. W., zarzucając organom administracji obu instancji wielokrotne naruszanie prawa na jego szkodę. Zdaniem skarżącego organy administracji z naruszeniem prawa: nie ustaliły w niniejszej sprawie "szczególnego przypadku", nie zapewniły mu czynnego udziału w postępowaniu, nie przeprowadziły z nim aktualizacji wywiadu środowiskowego. Skarżący wskazał także pracowników organów obu instancji, którzy nie powinni byli brać udziału w tej sprawie, gdyż podlegali wyłączeniu w myśl art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skargi nie można uznać za zasadną, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
W myśl art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Zgodnie z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona.
Obowiązki te ciążą zarówno na organie pierwszej, jak i drugiej instancji. Stosownie bowiem do przepisu art. 136 i 138 k.p.a. przedmiotem postępowania odwoławczego jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji.
Należy podkreślić, że prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy jest niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego. W rozpoznawanej sprawie organy administracji przeprowadziły postępowanie zgodnie z regułami wynikającymi z powołanych przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. i prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy.
Skarżący domagał się przyznania świadczenia pieniężnego na opłacenie pomocy prawnej, zakup bojlera, zakup opału, opłacenie dokumentów niezbędnych do podziału budynku na dwa lokale oraz zakup dzwonka do drzwi. W sprawie mieć będą zastosowanie przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 ze zm., w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako: "ustawa".
Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy). Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy). Jedną z form pomocy społecznej jest świadczenie pieniężne w postaci zasiłku celowego.
Zgodnie z art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.
Osobie samotnie gospodarującej, jaką jest skarżący, świadczenie to może być przyznane wyłącznie, gdy dochód tej osoby nie przekracza kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, które wynosi 477 zł.
Z ustaleń organów administracji wynika, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, pozostaje w separacji z żoną, która mieszka w tym samym budynku. Jego dochód, który stanowi renta z tytułu niezdolności do pracy w kwocie 691,25 zł miesięcznie, przekracza kryterium dochodowe w wysokości 477 zł, warunkujące przyznanie zasiłku celowego na podstawie powołanych przepisów.
Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:
1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;
2) składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;
3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
W myśl zaś ustępu 4 tego artykułu do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się:
1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego;
2) zasiłku celowego;
3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty;
4) wartości świadczenia w naturze;
5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych.
Fakt, iż z przysługującej skarżącemu renty potrącane są egzekwowane przez komornika należności niealimentacyjne i w związku z tym skarżący, jak podaje faktycznie otrzymuje kwotę około 491,46 zł, w świetle powołanych art. 8 ust. 3 i ust. 4 ustawy, nie ma wpływu na wysokość dochodu w rozumieniu ustawy.
Prawidłowo zatem organy administracji wydały w niniejszej sprawie decyzje w oparciu o art. 41 pkt 1 ustawy stanowiący, iż w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.
Przyznanie wnioskowanego przez skarżącego świadczenia oparte jest na konstrukcji uznania administracyjnego. Organ administracji ma w tej sytuacji zapewniony pewien zakres swobody, co do oceny, czy wnioskodawcy spełniającemu kryterium dochodowe należy zasiłek celowy przyznać oraz – w przypadku uznania zasadności udzielenia tej formy pomocy – w jakiej wysokości to świadczenie ustalić. Ocena takiej decyzji dokonana przez sąd administracyjny sprowadza się do ustalenia, czy w toku wydawania decyzji organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego.
Odmawiając przyznania skarżącemu wnioskowanej pomocy organy administracji nie przekroczyły w sprawie niniejszej granic uznania administracyjnego.
Organy administracji obu instancji prawidłowo oceniły, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", pozwalający na przyznanie wnioskowanego świadczenia w myśl art. 41 pkt 1 ustawy.
"Szczególnie uzasadniony przypadek", o jakim mowa w tym przepisie, ma miejsce w sytuacji życiowej osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że aż tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Są to zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (W. Maciejko [w:] W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, Warszawa 2009, s. 229-230; por. także wyrok NSA z dnia 15 listopada 2011 r., I OSK 1082/11, niepubl., dostępny w CBOSA).
Kolegium zasadnie stwierdziło, że ocena przesłanek przyznania świadczenia na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy winna być dokonana przy uwzględnieniu szczególnego charakteru tego świadczenia. W toku postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie Z. W. nie wskazał na istnienie w jego przypadku szczególnych okoliczności, które wskazywałyby na zasadność przyznania wnioskowanej pomocy. Wbrew zarzutom skarżącego nie można uznać, iż taką okolicznością jest jego trudna sytuacja finansowa. Z. W. posiada stały dochód w postaci renty z tytułu niezdolności do pracy, a także uzyskuje w szerokim zakresie pomoc w formie różnorodnych świadczeń z pomocy społecznej, winien zatem wykorzystywać własne możliwości w celu zaspokojenia swoich potrzeb bytowych.
Sąd podziela stanowisko Kolegium wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż przyznana skarżącemu pomoc w formie zasiłku specjalnego celowego w kwocie 350 zł z przeznaczeniem na zakup opału i bojlera jest adekwatna do sytuacji, w jakiej się on znajduje i nie było konieczności zwiększenia wymiaru tej pomocy.
Podnieść należy przy tym, iż, co Sądowi jest wiadome z urzędu, pomoc na zakup opału, finansowaną ze środków, jakimi dysponuje Ośrodek Pomocy Społecznej w N., otrzymywał nie tylko skarżący, ale również mieszkająca w tym samym budynku żona skarżącego T. W. Małżonkowie pozostają wprawdzie w separacji i zajmują odrębne izby mieszkalne, lecz dom, w którym zamieszkują, wyposażony jest w jeden wspólny system grzewczy.
Zasadnie także organ odwoławczy nie dopatrzył się podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie mu zasiłku celowego specjalnego na zakup dzwonka do drzwi, wskazując, że tego rodzaju koszty mogą być poniesione samodzielnie przez skarżącego, gdyż nie stanowią znacznego obciążenia finansowego.
Niezależnie od tego trzeba wskazać, iż zakup dzwonka do drzwi, jak i pozostałe potrzeby, na które skarżący domagał się przyznania zasiłku celowego specjalnego, to jest: opłacenie pomocy prawnej oraz "opłacenie dokumentów niezbędnych do podziału budynku na dwa lokale" nie stanowią niezbędnych potrzeb bytowych, uzasadniających przyznanie zasiłku celowego specjalnego, o jakim mowa w art. 41 pkt 1 ustawy. W orzecznictwie i w doktrynie ugruntowane jest bowiem stanowisko, że omawiane pojęcie odnosić należy wyłącznie do "potrzeb, bez zaspokojenia których zagrożona byłaby egzystencja osoby ubiegającej się, jej życie i zdrowie, a których sama nie byłaby w stanie sfinansować" (wyrok NSA z dnia 16 lutego 2011 r., I OSK 1770/10, niepubl., dostępny w CBOSA; por. W. Maciejko, jw., s. 218).
Istotne znaczenie w rozpoznawanej sprawie ma również fakt, iż, jak wynika z akt administracyjnych, w uwzględnieniu innych, wcześniejszych wniosków, skarżącemu została przyznana pomoc w formie świadczeń pieniężnych. Oprócz wspomnianego wyżej zasiłku celowego specjalnego w kwocie 350 zł z przeznaczeniem na zakup opału i bojlera, Z. W. otrzymuje stałą miesięczną pomoc na zakup żywności w kwocie 200 zł miesięcznie od 1 stycznia 2012 r. do 30 czerwca 2012 r. Nadto decyzją z dnia 20 lutego 2012 r., nr OPS 8225.460.5.2012, skarżącemu udzielono pomocy w formie specjalistycznych usług opiekuńczych w okresie od 1 marca 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. w wymiarze 5 dni w tygodniu po 6 godzin dziennie.
Należy mieć również na uwadze, że według danych księgowych organu pierwszej instancji kwota przypadająca na wypłatę specjalnych zasiłki celowych w 2011 r. wynosiła 40 383,61 zł i skorzystało z niej 93 rodziny. Średnia wysokość udzielonej pomocy wynosiła więc 434,23 zł, niezależnie od tego, czy rodzina obejmowała jedną czy więcej osób (k. 1 akt adm. I inst.).
W tych okolicznościach, zdaniem Sądu, zasadne było stanowisko organów obu instancji, że skarżący nie znajdował się w wyjątkowej sytuacji uzasadniającej przyznanie mu wnioskowanego zasiłku celowego specjalnego stanowiącego formę pomocy o charakterze wyjątkowym. Świadczenie to bowiem, jak wskazano wyżej, adresowane jest do osób i rodzin o dochodzie przekraczającym kryterium dochodowe, warunkujące zasadniczo przyznanie świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, a jego przyznanie wymaga stwierdzenia, że osoba lub rodzina wymaga jednak wsparcia z uwagi na nadzwyczajne okoliczności dotyczące jego trudnej sytuacji życiowej, niezależnie od posiadanego dochodu.
Ocena organów administracji, które stwierdziły, że sytuacja życiowa skarżącego nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku wskazującego na potrzebę udzielenia zasiłku celowego na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy nie jest zatem dowolna.
Niezasadne są również pozostałe zarzuty skarżącego.
Nie można podzielić zarzutów skarżącego, iż działania organów powodują zagrożenie jego zdrowia i życia. Jakkolwiek skarżący nie uzyskał w rozpoznawanej sprawie wnioskowanego świadczenia, to nie jest on pozbawiony pomocy. Skarżący od lat objęty jest bowiem systematyczną pomocą udzielaną ze środków organu pomocy społecznej, mimo iż jego dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe.
Stosownie do art. 106 ust. 4 ustawy decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego.
Rodzinny wywiad środowiskowy, w myśl art. 107 ust. 1 ustawy, przeprowadza się w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin. W przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się nie rzadziej niż co 6 miesięcy, mimo braku zmiany danych (ust. 4).
Skarżący, co w rozpoznawanej sprawie jest okolicznością bezsporną, jest osobą cierpiącą na schorzenia psychiczne. W myśl zaś § 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 stycznia 2011 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. Nr 27, poz. 138), który obowiązywał w dacie wydania decyzji organu pierwszej instancji oraz § 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 czerwca 2012 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. poz. 712), który obowiązywał w dacie wydania zaskarżonej decyzji, w przypadku gdy o przyznanie świadczenia ubiega się osoba, do której mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2011 r. nr 231, poz. 1375 ze zm.), i nie można, ze względu na stan jej zdrowia, uzyskać podczas wywiadu wymaganych informacji lub dokumentów, pracownik socjalny odnotowuje ten fakt w kwestionariuszu wywiadu.
Należy podkreślić, iż wbrew twierdzeniom Z. W., wobec niemożności przeprowadzenia wywiadu z cierpiącym na schorzenia psychiczne skarżącym, organy administracji postąpiły prawidłowo ustalając jego sytuację życiową w oparciu o dokumentację znajdującą się w aktach administracyjnych innych spraw, znaną organom z urzędu. Skarżący, co Sądowi jest wiadome z urzędu, korzysta bowiem od lat ze świadczeń udzielanych przez Ośrodek Pomocy Społecznej w N. i w aktach administracyjnych innych spraw znajdują się dokumenty potwierdzające przeprowadzenie z nim aktualizacji wywiadu w dacie nieodległej od daty złożenia przez niego wniosków rozpoznawanych w niniejszej sprawie.
Ponadto trzeba mieć na uwadze, że uniemożliwienie przez skarżącego przeprowadzenie w niniejszej sprawie aktualizacji wywiadu środowiskowego samo przez się mogło stanowić podstawę odmowy przyznania mu żądanego świadczenia zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy.
Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia przepisu art. 10 K.p.a., wskazać należy, iż warunkiem koniecznym uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania jest wykazanie, iż takie naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Do strony stawiającej zarzut należy wykazanie związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy. Zarzut naruszenia art. 10 i 81 K.p.a., poprzez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków, może odnieść skutek jedynie wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, iż zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. (wyrok NSA z dnia 18 maja 2006 r., II OSK 831/05, ONSAiWSA 2007, nr 6, poz. 157; W. Taras, Glosa do wyroku NSA z dnia 18 maja 2006 r., II OSK 831/05, OSP 2007, nr 3, poz. 26).
Skarżący nie wykazał w żaden sposób, by został pozbawiony możliwości udowodnienia swoich twierdzeń czy też możliwości złożenia wyjaśnień i by uchybienie tym przepisom mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Z akt administracyjnych wynika zresztą, że skarżący, wbrew podniesionym przez niego zarzutom, został zawiadomiona przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych, miał więc zapewniony możliwość brania czynnego udziału w postępowaniu.
Bezzasadne są także zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przez organy administracji innych przepisów postępowania.
Zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji.
Nie ulega wątpliwości, że wskazywani przez skarżącego pracownicy organu pierwszej i drugiej instancji nie podlegali wyłączeniu od udziału w niniejszej sprawie na podstawie tego przepisu, albowiem nie brali udziału w wydaniu decyzji organów niższej instancji. Podejmowanie czynności w innych sprawach z udziałem skarżącego nie stanowi zaś przesłanki wyłączenia pracowników tych organów.
Niezależnie od tego należy wskazać, że postanowieniem z dnia 15 czerwca 2012 r. Kierownik OPS w N., po rozpoznaniu wniosków skarżącego, odmówił wyłączenia od udziału w postępowaniu w niniejszej sprawie pracownicy socjalnej E. W.
Ponownie wskazać także należy, iż organy obu instancji orzekające w sprawie nie naruszyły przepisów art. art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. Organy te przeprowadziły postępowanie zgodnie z regułami wynikającymi z powołanych przepisów i prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 K.p.a., który stanowi, iż uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
W tych okolicznościach brak jest podstaw do uwzględnienia skargi.
Z tych wszystkich względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 powołanej wyżej ustawy oraz § 19 pkt 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 litera "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło