II SA/Lu 937/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Jacek Zięba, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 lutego 2018 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania W. B., utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy R. F. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. F. [...] r. znak: [...] odmawiającej przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego W. B. w związku z opieką nad niepełnosprawną matką K. B.. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przedstawił następująco okoliczności faktyczne i prawne sprawy. W dniu [...] r. W. B. złożył wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką K. B.. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynikało, że skarżący jest osobą bezrobotną. Natomiast matka wnioskującego posiada orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...]. o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...]. wynika, że skarżący sprawuje opiekę nad matką, która ze względu na stan zdrowia wymaga pomocy i opieki osób drugich. Organ na podstawie daty złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie świadczenia, zobligowany był ustalić prawo do świadczenia na okres zasiłkowy 2016/2017, a zatem analizował dochód rodziny za rok 2015, który był rokiem poprzedzającym okres zasiłkowy. Organ ustalił, że w 2015 r. skarżący nie uzyskał żadnych dochodów, natomiast roczny dochód matki skarżącego wynosił [...] zł. Po odliczeniu podatku należnego w kwocie [...]zł oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne, które na podstawie zaświadczenia Placówki Terenowej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w C. z dnia [...]. stanowiły kwotę [...]zł dochód matki skarżącego wyniósł [...] zł. Reasumując: łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki wynosi [...], miesięczny dochód rodziny - [...] zł ([...]), a w przeliczeniu na osobę [...] zł ([...]). Kwota ta, jak ustalił organ, przekracza kryterium dochodowe na osobę w rodzinie i na podstawie art. 16a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych z 28 listopada 2003 r. (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm.) w związku z § 1 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 1238) odmówił przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W uzasadnieniu wyjaśnił, że opiekuje się matką i z tego powodu nie podejmuje zatrudnienia. Podkreślił, że rodzina znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, a kwota przekroczenia jest niewielka. W toku przeprowadzonego postępowania organ odwoławczy ustalił, że wnioskodawca sprawuje stałą opiekę nad matką. Nie podejmuje zatrudnienia. Z ustaleń organu odwoławczego wynika, podobnie jak z wyliczeń organu I instancji, że łączny dochód na osobę w rodzinie skarżącego oraz dochód rodziny osoby wymagającej opieki wynosi [...] zł i przekracza kryterium dochodowe wynoszące [...] zł. W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że sytuacja osoby ubiegającej się o specjalny zasiek opiekuńczy, w której łączny dochód na osobę w rodzinie jedynie nieznacznie przekracza kryterium dochodowe, jest w istocie tożsama z sytuacją osób w rodzinie, której dochód zbliża się do kwoty przyjętego kryterium dochodowego, ale go nie przekracza. Ustawodawca przewidział taką sytuację w przepisie art. 16 a ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym, w przypadku gdy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą daną osobę do specjalnego zasiłku opiekuńczego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje. Z treści cytowanego przepisu wynika, że wskazane wyżej warunki nabycia specjalnego zasiłku opiekuńczego mają charakter przesłanek kumulatywnych, co oznacza, że muszą być spełnione łącznie. A w konsekwencji niespełnienie którejkolwiek z nich skutkuje brakiem uprawnień do wnioskowanego świadczenia. Mając na uwadze, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przekroczył o [...] zł kwotę uprawniającą do uzyskania świadczenia, a więc o kwotę niższą niż kwota najniższego zasiłku rodzinnego, według organu należało ustalić, czy świadczenie przysługiwało w poprzednim okresie zasiłkowym tj. [...]. W ocenie Kolegium brak było podstaw do uznania, że w poprzednim okresie zasiłkowym 2015/2016 stronie mogło przysługiwać przedmiotowe świadczenie, ponieważ orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności matka wnioskodawcy uzyskała 17 maja 2017 r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 31 marca 2017 roku. Jak wynika z powyższego, w poprzednim okresie zasiłkowym K. B. nie legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Na podstawie powyższych ustaleń organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w której wyjaśnia, podobnie jak w odwołaniu, że nie podejmuje zatrudnienia z uwagi na konieczność opieki nad niepełnoprawną matką. Podnosi, że ma trudną sytuację finansową, spłaca pożyczkę zaciągniętą na remont mieszkania i kupuje dużo różnych leków dla matki. Podkreśla, że kwota przekroczenia kryterium dochodowego jest niewielka i z tego powodu wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm.) dalej " u.ś.r ". Określa ona warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń. Zgodnie z art. 16a ust. 1 u.ś.r specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2015 r. poz. 2082 oraz z 2016 r. poz. 406 i 1271) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli: nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z kolei stosownie do art. 16a ust. 2 u.ś.r specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 u.ś.r, tj. [...] zł. Kwota ta ( § 1 ust. 1 pkt 2) została ustalona rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. z 2015 r., poz.1238) i obowiązuje od 1 listopada 2015 r. do dnia 31 października 2017 r. Zgodnie z art. 3 pkt 2 u.ś.r, dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny. Z kolei przez dochód członka rodziny należy rozumieć przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4 - 4b u.ś.r (art. 3 pkt 2a u.ś.r). Okres zasiłkowy oznacza okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych (art. 3 pkt 10 u.ś.r). Podnieść należy również, że zgodnie z art. 16a ust. 3 u.ś.r. przesłanka warunkująca otrzymanie zasiłku odwołuje się do zwrotu "specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym", to mając na uwadze powyżej dokonaną wykładnię podnoszącą, że w tej normie chodzi jedynie o spełnianie przesłanek do przysługiwania zasiłku, to w konsekwencji z uprawnienia zawartego w treści art. 16 a ust. 3 u.ś.r. mogą korzystać zarówno osoby kontynuujące pobieranie świadczenia, jak i starające się o nie po raz pierwszy. W rozważanej sprawie organ słusznie uznał, że przedmiotowe świadczenie nie mogło przysługiwać skarżącemu, gdyż nie była spełniona jedna z przesłanek, a mianowicie w poprzednim okresie zasiłkowym K. B. nie legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Stosownie do powołanych przepisów i materiału dowodowego zgromadzonego w rozważanej sprawie, organ w ocenie sądu, dokonał prawidłowej analizy i wyliczeń, z których wynika, że łączny dochód na osobę w rodzinie skarżącego oraz dochód rodziny osoby wymagającej opieki wynosi [...] zł i przekracza kryterium dochodowe wynoszące [...] zł. Organ słusznie również uznał, że w poprzednim okresie zasiłkowym 2015/2016 stronie nie mógł przysługiwać specjalny zasiłek opiekuńczy, ponieważ w poprzednim okresie zasiłkowym K. B. nie legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności matka skarżącego uzyskała 17 maja 2017 r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 31 marca 2017 roku). W świetle powyższego sąd stwierdził, że w rozważanej sprawie nie wystąpiły przesłanki uzasadniające przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego dla skarżącego. W związku z czym organy administracji publicznej orzekły zatem trafnie, gromadząc wystarczający materiał dowodowy i przekonująco uzasadniając wydane rozstrzygnięcie. W tej sytuacji Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Skarga jako niezasadna podlegała zatem oddaleniu na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017r., poz. 1379 z późn. zm.).