II SA/Lu 941/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu uprawnień kombatanckich oddala skargę. II SA/Lu 941/06 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] października 2006 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] lipca 2006 r., stwierdzającą nieważność decyzji z dnia [...] stycznia 2003 r. o przyznaniu T.M. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu stwierdził, że decyzja z dnia [...] stycznia 2003 r. o przyznaniu odwołującemu się uprawnień kombatanckich została wydana z rażącym naruszeniem prawa, zatem na podstawie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. należało stwierdzić jej nieważność. Kierownik wyjaśnił, iż w rozpoznawanej sprawie ostateczną decyzją z dnia [...] września 1999 r. odmówił stronie przyznania uprawnień kombatanckich. W tej sytuacji wydanie w niniejszej sprawie decyzji z dnia [...] stycznia 2003 r. w trybie zwykłym stanowiło rażące naruszenie przepisu art. 16 § 1 k.p.a., zgodnie z którym po wydaniu decyzji ostatecznej może być ona wzruszana wyłącznie w trybach nadzwyczajnych i wyłącznie w przypadku spełnienia ustawowo określonych przesłanek. Od decyzji tej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniósł T.M., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji z dnia [...] lipca 2006 r., a także utrzymania w mocy decyzji z dnia [...]kwietnia 2006 r. Skarżący wyjaśnił, że po uprawomocnieniu się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 grudnia 2005 r., sygn. akt II SA/Lu 923/05 Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. uchylił własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2005 r. i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 2003 r. przyznającej skarżącemu uprawnienia kombatanckie. Skarżący podniósł, że decyzja z dnia [...] kwietnia 2006 r. była zgodna z oceną prawną wyrażoną w powyższym wyroku Sądu, natomiast zaskarżona decyzja oraz decyzja z dnia [...] lipca 2006 r. pomijają okoliczność, iż decyzja z dnia [...]kwietnia 2006 r. stała się prawomocna oraz nie uwzględniają oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w powołanym orzeczeniu Sądu, które, co podkreśla T.M., wiąże w rozpoznawanej sprawie Sąd oraz Kierownika Urzędu. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Prawidłowe jest stanowisko organu administracji, że decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2003 r., przyznająca skarżącemu uprawnienia kombatanckie na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 litera "b" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371 ze zmianami), wydana została z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W doktrynie i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jako rażące naruszenie prawa kwalifikowane są nie tylko naruszenia przepisów prawa materialnego, lecz także przepisów kompetencyjnych, jak również przepisów procesowych. Za rażące naruszenie prawa w rozumieniu powołanego przepisu uznawane jest w szczególności naruszenie przepisów o trwałości decyzji administracyjnej. W myśl przepisu art. 16 § 1 k.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Powołany przepis ustanawia zasadę ogólną trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Formalna strona zasady ogólnej trwałości decyzji ostatecznej wyraża się w tym, że decyzje te obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone lub zmienione przez nową decyzję opartą na odpowiednim przepisie prawnym. Jest to tzw. domniemanie mocy obowiązującej decyzji. Zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznych przewidują przede wszystkim przepisy art. 154 i 155 k.p.a. (uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych prawidłowych lub dotkniętych wadą niekwalifikowaną) oraz art. 145 § 1 w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. (uchylenie decyzji w trybie wznowienia postępowania). Decyzja ostateczna może zostać również wyeliminowana w trybie przepisów o stwierdzeniu nieważności decyzji (156 § 1 k.p.a.). Jest okolicznością bezsporną, że wydanie decyzji z dnia [...]stycznia 2003 r., przyznającej skarżącemu uprawnienia kombatanckie na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego nastąpiło bez uprzedniego uchylenia decyzji Kierownika Urzędu z dnia [...] września 1999 r., wydanej również na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach. Naruszona została zatem zasada trwałości decyzji administracyjnej, wyrażona w przepisie art. 16 § 1 k.p.a., co uzasadniało stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 2003 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Należy podkreślić, że w prawomocnym wyroku z dnia 9 grudnia 2005 r. w sprawie II SA/Lu 923/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie za niezgodną z prawem uznał decyzję Kierownika Urzędu stwierdzającą nieważność decyzji z dnia [...] stycznia 2003 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., wskazując, że brak było przesłanek do zastosowania tego przepisu z uwagi na brak tożsamości podstawy faktycznej rozstrzygnięcia z dnia 30 września 1999 r. i z dnia 8 stycznia 2003 r. Wbrew zarzutom skarżącego Sąd nie przesądził więc o niedopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 2003 r., wskazał jedynie na nieistnienie podstawy stwierdzenia nieważności wymienionej w przepisie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Nie oznacza to, że nie istnieje inna podstawa nieważności decyzji. Organ administracji miał zatem prawo wszcząć postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie innej niż wskazana w przepisie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Należy również wyjaśnić, że wprawdzie ponowny wniosek skarżącego o przyznanie uprawnień kombatanckich, złożony po wydaniu decyzji ostatecznej z dnia [...] września 1999 r. nie mógł doprowadzić do wydania kolejnej decyzji załatwiającej rozstrzygniętą już decyzją ostateczną sprawę uprawnień kombatanckich skarżącego, skarżącemu przysługiwało jednak prawo domagania się wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] września 1999 r., skoro powoływał się na nowe okoliczności faktyczne i dowody, nieznane organowi w dacie wydawania decyzji (por. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). Tylko w postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania mógłby organ ocenić, czy istnieją podstawy do uchylenia decyzji ostatecznej i przyznania uprawnień kombatanckich na podstawie nowych okoliczności i dowodów. Dodać należy, że zgodnie z przepisem art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Obowiązkiem organu było zatem poinformowanie skarżącego, który ponownie wystąpił do Kierownika Urzędu o przyznanie uprawnień kombatanckich, w jakim trybie skarżący może domagać się wzruszenia decyzji ostatecznej. Okoliczność, że Kierownik Urzędu tego nie uczynił, nie miała jednak wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie niniejszej, skoro, jak już wyżej podkreślono, stwierdzenie nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa było prawidłowe. W tej sytuacji brak podstaw do uwzględnienia skargi. Z tych względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w sentencji.