II SA/Lu 943/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Halina Chitrosz, Sędzia WSA Jacek Czaja, Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi K. N. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazania dokonania oceny stanu technicznego wykonanych robót budowlanych oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...]Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. - działając na podstawie art. 81 c ust. 2 w zw. z art. 51 ust. 7 i art. 83 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz § 35 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie - nałożył na K. N. obowiązek dostarczenia w terminie do dnia 31 sierpnia 2013 r. oceny technicznej robót budowlanych wykonanych przy budowie zbiornika na ścieki sanitarne, zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] w S., gmina C., oceniającej prawidłowość wykonanych robót pod względem konstrukcyjno-budowlanym oraz szczelność zbiornika. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że na podstawie przeprowadzonych w dniach 18 września 2012 r. i 22 maja 2013 r. oględzin przedstawiciele Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w C. ustalili, iż na terenie działki nr ewid. [...] w S. zlokalizowany jest zbiornik na ścieki sanitarne (szambo), wykonany z kręgów żelbetowych o średnicy 110 cm i posiadający pokrywę z blachy, pozbawiony zaś wentylacji - odpowietrzenia. Zbiornik ten usytuowany jest w odległości 6,80 m od ogrodzenia z działką sąsiednią o nr ewid. [...] oraz w odległości 6,25 m od budynku mieszkalnego. Organ podał, że zgodnie z wyjaśnieniami K. N. – właściciela działki nr [...], przedmiotowy zbiornik został wybudowany w 1978 r. przez jego ojca, w czasie budowy budynku mieszkalnego. Zdaniem K. N., zbiornik jest szczelny (posiada izolację z folii wodoodpornej), a nieczystości są z niego systematycznie usuwane. Przekraczanie pojemności zbiornika i wydostawanie się jego zawartości na zewnątrz jest natomiast spowodowane tym, że z piwnicy budynku mieszkalnego, przez kratkę ściekową oraz przyłącze kanalizacyjne, dostaje się do niego woda. Właściciel obiektu wskazał, że zmusza go to do okresowego wypompowywania zawartości zbiornika, głównie wód opadowych, na zewnątrz, na co posiada on zgodę Wójta Gminy. Jednocześnie oświadczył, że nie wie skąd bierze się woda w piwnicy jego budynku. Z kolei J. K. – właściciel działki nr [...], który zwracał się do organu nadzoru budowlanego z prośbą o przeprowadzenie kontroli przedmiotowego obiektu – w toku postępowania podnosił, że zbiornik jest nieszczelny i nie posiada hydroizolacji. Zdaniem J. K. fakt, iż ścieki ze zbiornika są codziennie przy pomocy pompy wypompowywane na powierzchnię gruntu, potwierdza jego nieszczelność. Celem ustalenia, czy sporny zbiornik na ścieki sanitarne został wybudowany legalnie, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. w piśmie z dnia 18 października 2012 r. zwrócił się do Wójta Gminy C. o wyjaśnienie, czy organ ten wydawał pozwolenie na jego budowę. W odpowiedzi Wójt w piśmie z dnia 26 października 2012 r. wskazał, że w latach 1977-1989 nie były wydawane pozwolenia na budowę zbiorników bezodpływowych. W konsekwencji nie udało się jednoznacznie rozstrzygnąć, czy zbiornik zrealizowano z naruszeniem przepisów Prawa budowlanego. Mając na uwadze powyższe okoliczności organ I instancji uznał, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do szczelności spornego zbiornika. Bezspornym jest bowiem, że zbiornik ten ulega częstemu przepełnieniu i dostają się do niego wody opadowe oraz gruntowe. Poza sporem pozostaje również, że na skutek napełniania się zbiornika i jego przelewania dochodzi do wypompowywania jego zawartości na zewnątrz. W toku postępowania nie udało się jednak ustalić, czy powodem wzrostów zawartości zbiornika jest dostawanie się do niego wody poprzez kratkę ściekową w piwnicy budynku i przyłącze kanalizacyjne (jak wskazuje to K. N.), czy też jego ewentualna nieszczelność (jak twierdzi J. K.). Wątpliwości w tym zakresie nie rozwiały także oględziny, bowiem w trakcie ich przeprowadzania ilość ścieków w zbiorniku nie przekraczała poziomu przyłącza, a w piwnicy budynku nie stwierdzono obecności wody. Wobec tego organ uznał, że konieczne jest sporządzenie oceny technicznej tego obiektu, która pozwoli na jednoznacznego określenie jego stanu technicznego i usunięcie powstałych wątpliwości. Powyższe postanowienie organu I instancji stało się przedmiotem zażalenia K. N., po rozpatrzeniu którego [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w L., postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] – zaskarżonym w niniejszej sprawie - utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Organ odwoławczy uznał, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do nałożenia na K. N. na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego obowiązku wykonania oceny technicznej dotyczącej spornego zbiornika na ścieki sanitarne, albowiem bez jej wykonania nie jest możliwe merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Wymagające wyjaśnienia wątpliwości wynikają z faktu zbierania się w tym zbiorniku wód opadowych i gruntowych, jak również z tego, że obiekt ten został wykonany bez stosownego pozwolenia na budowę oraz bez nadzoru osoby uprawnionej. Organ odwoławczy podkreślił, że przedmiotowe postanowienie ma jedynie charakter dowodowy i nie kończy postępowania w niniejszej sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie K. N. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zarzucając mu: - naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 81c ust. 2 Prawo budowlane przez jego zastosowanie i zobowiązanie skarżącego do przedłożenia oceny technicznej wykonanych robót budowlanych przy budowie zbiornika na ścieki sanitarne, w sytuacji, gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy nie uzasadnia, że istnieją uzasadnione wątpliwości co dc jakości wykonanego zbiornika; - naruszenie przepisów praw procesowego, tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego, niewykazanie, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego zbiornika sanitarnego oraz oparcie przez organ swojego stanowiska na zeznaniach J. K., który jest w konflikcie ze skarżącym, bez jednoczesnego przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków np. sąsiadów skarżącego i pomimo tego, że w trakcie oględzin zbiornika nie stwierdzono jego nieszczelności. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że zaskarżone postanowienie pozbawione jest uzasadnienia "co do podstawy faktycznej i prawnej" nałożenia na niego obowiązku dostarczenia oceny technicznej wykonanych robót budowlanych przy budowie przedmiotowego zbiornika na ścieki sanitarne. Tymczasem – w jego ocenie – zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala przyjąć, że zachodzą uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości tych robót i szczelności wybudowanego zbiornika. W szczególności protokół z przeprowadzonych oględzin nie zawiera stwierdzenia, że zbiornik jest nieszczelny i tym samym pozostaje w opozycji do oświadczeń J. K., na których organ oparł swe rozstrzygnięcie, pomijając okoliczność, że ze względu na jego konflikt ze skarżącym, mogą one być nieobiektywne. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego postanowienia stanowi przepis art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm., dalej jako "Pr. bud."), zgodnie z którym organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Jak wynika z treści powyższego unormowania, przesłanką jego zastosowania jest istnienie uzasadnionych wątpliwości, dotyczących alternatywnie trzech kwestii, tj. jakości wyrobów budowlanych, jakości wykonanych robót budowlanych lub też stanu technicznego obiektu budowlanego. Posłużenie się przez ustawodawcę terminem "uzasadnionych wątpliwości" wskazuje, iż nie chodzi w tym przypadku o istnienie jakichkolwiek wątpliwości, lecz o wątpliwości o charakterze kwalifikowanym. Oznacza to, że artykuł 81c ust. 2 Pr. bud., który faktycznie przerzuca na stronę koszty ustalenia stanu technicznego budynku, powinien być wykorzystywany tylko w sytuacjach wyjątkowych, kiedy właściwy organ administracji nie jest w stanie - przy użyciu posiadanej wiedzy i środków, którymi dysponuje - rozstrzygnąć powstałych wątpliwości (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 października 2012 r., sygn. akt II SA/Wr 507/12, LEX nr 1249206). Podkreślić przy tym należy, że organ administracji może nałożyć na stronę obowiązek przedłożenia oceny technicznej lub ekspertyzy, o których mowa w art. 81c ust. 2 Pr. bud., dopiero po przeprowadzeniu postępowania dowodowego zgodnie z art. 7 i 77 § 1 k.p.a., które nakładają na organy administracji publicznej obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 18 października 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 733/11, LEX nr 1086460). W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nałożenie na K. N. w drodze postanowienia wydanego na podstawie art. 81c ust. 2 Pr. bud. obowiązku dostarczenia oceny technicznej dotyczącej jakości robót budowalnych wykonanych przy budowie zlokalizowanego na działce skarżącego zbiornika na ścieki sanitarne oraz jego szczelności, było w pełni uzasadnione. Przede wszystkim należy podnieść, iż wydane w tym przedmiocie postanowienie organu I instancji zostało poprzedzone rzetelnie przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, które wykazało, iż przedmiotowy obiekt został zrealizowany bez uzyskania pozwolenia na budowę (potwierdza to treść pisma Wójta Gminy C. z dnia 26 października 2012 r. - k. 19 akt adm.). Użytkowanie przedmiotowego obiektu związane jest natomiast z koniecznością regularnego wypompowywania jego zawartości na zewnątrz. Przyczyną tego stanu jest permanentne przepełnianie się zbiornika, co z kolei – zdaniem skarżącego – spowodowane jest przedostawaniem się do niego wody z piwnicy budynku mieszkalnego poprzez kratkę ściekową oraz przyłącze kanalizacyjne. J. K. – właściciel działki nr [...] bezpośrednio sąsiadującej z działką skarżącego, stoi natomiast na stanowisku, iż stan ten wynika z nieszczelności zbiornika. Powyższe rozbieżności – zdaniem Sądu – niewątpliwie dawały podstawę do uznania, iż zachodzą uzasadnione wątpliwości co do jakości robót budowlanych wykonanych przy budowie spornego zbiornika na działce nr [...], jak również co do jego stanu technicznego, w tym przede wszystkim jego szczelności. Nie budzi przy tym zastrzeżeń Sądu, iż wątpliwości tych organy nie były w stanie wyjaśnić w ramach samodzielnie przeprowadzonego (przy użyciu jedynie własnej wiedzy i środków) postępowania dowodowego, albowiem niewątpliwie niezbędna w tym celu jest wiedza specjalistyczna. Potwierdza to fakt, iż niewystarczający dla jednoznacznego wskazania przyczyny przepełniania się spornego zbiornika okazał się nawet przeprowadzony w sposób prawidłowy dowód z oględzin. W pełni zasadne było zatem nałożenie na skarżącego obowiązku przedłożenia oceny technicznej dotyczącej przedmiotowego obiektu. Nie sposób przy tym zgodzić się z jego zarzutem, iż orzekając w tym przedmiocie organy w sposób wybiórczy oparły się jedynie na twierdzeniach J. K., pomijając okoliczność, iż pozostaje on w sporze ze skarżącym. Nałożenie obowiązku wykonania oceny technicznej świadczy bowiem o tym, że organy wzięły w niniejszej sprawie pod uwagę sprzeczne stanowiska obu stron, a wydane postanowienie ma właśnie na celu umożliwienie rzetelnej weryfikacji ich twierdzeń i ustalenie stanu faktycznego w sposób niebudzący wątpliwości. Należy bowiem podkreślić, że fakt, iż oględziny nie potwierdziły twierdzenia J. K. o nieszczelności tego zbiornika, wbrew stanowisku skarżącego nie oznacza automatycznie, że twierdzenie to jest bezpodstawne, skoro nie potwierdzono również, że obiekt ten jest szczelny. Końcowo wypada podnieść, że zaskarżone postanowienie dotyczy jedynie kwestii nałożenia obowiązku przedłożenia oceny technicznej zlokalizowanego na działce nr [...] w S. zbiornika na ścieki sanitarne, a tym samym nie przesądza o merytorycznym sposobie zakończenia postępowania w sprawie tego obiektu. Jak słusznie bowiem zauważył organ odwoławczy, rozstrzygnięcie to ma jedynie charakter dowodowy i jego celem jest właśnie umożliwienie organowi nadzoru budowlanego podjęcie w sposób prawidłowy dalszych działań przewidzianych w Pr. bud. Bezspornym jest bowiem fakt częstego przepełniania się spornego zbiornika, do którego przedostają się wody opadowe i gruntowe. Przeprowadzenie oceny technicznej nakazanej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C., w szczególności zbadanie szczelności zbiornika, pozwoli na ustalenie przyczyn tego stanu rzeczy i określenie sposobu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania przedmiotowego obiektu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.