II SA/Lu 962/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Protokolant Starszy referent Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]. nr [...]; II. zasądza na rzecz skarżącego A. K. od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. przyznaje [...] A. K. kwotę 309,80 zł (trzysta dziewięć złotych osiemdziesiąt groszy), w tym 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, płatną z sum budżetowych Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie). Decyzją z dnia [...] września 2006 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 5a ust. 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 264 ze zm.), art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.) oraz § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 286, poz. 2870 ze zm.), Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpoznaniu odwołania A.K., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...], odmawiającą A. K. przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wyjaśnił, że A. K. w dniu 21 marca 2005 r. złożył wniosek o pomoc finansową na działanie wspieranie gospodarstw niskotowarowych. We wniosku w części stanowiącej oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych wnioskodawca wskazał dwie działki o nr ewid. 305/1 i 437/1, położone w miejscowości S.W., gmina B., o łącznej powierzchni 2,05 ha. Organ wyjaśnił także, iż wniosek o pomoc finansową na działanie wspieranie gospodarstw niskotowarowych złożyła również J. K., będąca małżonką wnioskodawcy, która we wniosku o przyznanie przedmiotowej pomocy w 2004 r. deklarowała działkę o nr ewid. 305/1 (obecnie deklarowaną przez jej męża). Ponadto z akt sprawy wynikało, że A.K. złożył w dniu 19 lutego 2004 r. wniosek o wpis do ewidencji producentów, gdzie w sekcji XII pkt 67 zgody na wpis do ewidencji producentów udzieliła współmałżonka J.K. Te okoliczności w ocenie organu pierwszej instancji wskazywały na fakt sztucznego podziału gospodarstwa A. i J. małż. K. Organ pierwszej instancji powołaną decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. odmówił A.K. przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, uzasadniając to rozstrzygnięcie tym, że złożenie przez A. i J. małż. K. dwóch wniosków o pomoc na działanie wspieranie gospodarstw niskotowarowych może wskazywać na chęć uzyskania przez nich podwójnego dofinansowania do dwóch odrębnych gospodarstw, należących do majątku odrębnego każdego z małżonków, lecz stanowiących jedną zorganizowaną całość w myśl art. 553 kodeksu cywilnego. Ponadto organ ten wskazał, iż w przypadku, gdyby wnioskodawcy złożyli jeden wniosek o powyższą pomoc dla całego gospodarstwa, to wielkość ekonomiczna gospodarstwa wyniosłaby 4,26 EJW, co skutkowałoby odmową przyznania tej pomocy z uwagi na przekroczenie kryteriów określonych w § 3 ust. 1 pkt 3 lit. "b" powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Kierownika Biura Powiatowego Agencji i wskazał, że zebrane w niniejszej sprawie dowody jednoznacznie wskazują na sztuczny podział gospodarstwa A. i J. małż. K. W ocenie organu drugiej instancji wynika to z faktu, iż gospodarstwo rolne stanowi pewną wyodrębnioną i zorganizowaną całość wykorzystywaną do prowadzenia działalności rolniczej. Dlatego też w tym zakresie bez znaczenia jest to, czy poszczególne składniki tego gospodarstwa są przedmiotem odrębnej własności każdego z małżonków, czy też są one przedmiotem ich współwłasności, skoro zarówno A.K., jak i jego małżonka J. K. prowadzili faktycznie działalność w tym gospodarstwie. Skargę do sądu administracyjnego wniósł A. K., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Skarżący zarzucił organom obu instancji brak przyjęcia jednolitych kryteriów dla oceny odrębności gospodarstwa skarżącego oraz jego małżonki w odniesieniu do wniosku o dopłaty bezpośrednie oraz wniosku o przyznanie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Skarżący wyjaśnił, że otrzymał wraz z małżonką dwie odrębne decyzje Kierownika Biura Powiatowego Agencji dotyczące dopłat bezpośrednich w 2005 r. do dwóch odrębnych gospodarstw rolnych, zaś w niniejszej sprawie organy uznały, iż w staraniach o przyznanie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego wnioskodawcy mogą posiadać wyłącznie jedno gospodarstwo. A. K. zarzucił również organowi pierwszej instancji, że wezwanie z dnia 28 kwietnia 2006 r. na rozprawę administracyjną, a następnie sama rozprawa naruszają art. 40 § 2 k.p.a., co oznacza, iż wszelkie ustalenia podjęte w toku rozprawy budzić mogą uzasadnioną wątpliwość. W ocenie skarżącego jego gospodarstwo położone w miejscowości S.W. oraz gospodarstwo małżonki położone w miejscowości T. I nie stanowią jednej zorganizowanej całości i są zarządzane odrębnie. Strona skarżąca jest zatem – w rozumieniu przepisów wspólnotowych – jedynym zarządcą stanowiącego jej własność gospodarstwa, położonego w miejscowości S.W. Zdaniem A.K. z tych samych powodów nie było również podstaw do uznania obu odrębnych gospodarstw należących do skarżącego oraz do jego małżonki za jedno gospodarstwo w świetle art. 553 kodeksu cywilnego. Ponadto skarżący podkreślił, iż także na podstawie przepisów ustawy o podatku rolnym, brak jest uzasadnienia dla uznania obu gospodarstw rolnych za jedno gospodarstwo, skoro zarówno skarżący jak i jego małżonka są podatnikami podatku rolnego dla dwóch odrębnych gospodarstw rolnych. Skarżący wskazał, iż stosownie do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz przepisów Konstytucji RP posiadanie majątku wspólnego nie wyklucza posiadania odrębnej własności jako majątku odrębnego małżonka, którym jest gospodarstwo rolne. Nieprawidłowe było również w ocenie strony skarżącej powołanie się przez organy na wpis do dopłat bezpośrednich jako czynnik świadczący o jednym gospodarstwie. Skarżący podnosi, iż zgłaszanie dopłat bezpośrednich do własnych działek w wielu wariantach nie jest zabronione przepisami prawa, a tym samym działanie takie jest dopuszczalne. A.K. zarzucił także organom obu instancji naruszenie przepisów postępowania w szczególności poprzez: niedochowanie ustawowego terminu załatwienia niniejszej sprawy, brak należytego informowania skarżącego o okolicznościach rozpatrywania sprawy, naruszenie art. 106 § 2 i 5 k.p.a. wskutek nie zawiadomienia strony o zwróceniu się do innego organu o zajęcie stanowiska oraz brak zajęcia stanowiska przez ten organ w formie postanowienia, naruszenie art. 90 § 2 k.p.a., utrudnianie dostępu stronie do akt sprawy oraz nieprawidłowe prowadzenie postępowania dowodowego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje kontrolę w zakresie zgodności zaskarżonej decyzji z obowiązującym prawem, do czego jest uprawniony w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Skardze nie można odmówić słuszności, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Za podstawę prawną zaskarżonej decyzji odmawiającej płatności dla gospodarstwa niskotowarowego organ przyjął przepis § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 286, poz. 2870 ze zm.). Przepis ten stanowi, że płatność dla gospodarstwa niskotowarowego udzielana jest producentowi rolnemu, który jest osobą fizyczną, prowadził przez okres co najmniej trzech lat przed dniem złożenia wniosku działalność rolniczą w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, a w dniu złożenia wniosku prowadził działalność rolniczą w gospodarstwie stanowiącym przedmiot odrębnej własności albo jego małżonka albo przedmiot ich współwłasności małżeńskiej. Prowadzone przez producenta rolnego gospodarstwo powinno być gospodarstwem niskotowarowym o wielkości ekonomicznej co najmniej 2 EJW i nie więcej niż 4 EJW. W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że A.K. i J.K. są małżeństwem i istnieje między nimi ustawowa wspólność małżeńska. J.K. otrzymała jednakże w 1991 r. od swoich rodziców w drodze darowizny jako majątek odrębny, dwie działki gruntu rolnego położonego w T. gmina Z., oznaczone nr ewid. 1182 o powierzchni 2,26 ha i nr ewid. 1142 o powierzchni 0,71 ha. A.K. otrzymał w 1997 r. od swojego ojca w drodze darowizny jako majątek odrębny, dwie działki rolne położone w S.W. gmina B. oznaczone nr ewid. 305/1 i nr ewid. 437/1 o łącznej powierzchni 2,06 ha. Żadne z małżonków K. nie jest właścicielem ani współwłaścicielem innych nieruchomości rolnych. Organy obu instancji orzekające w sprawie przyjęły, iż grunty rolne będące własnością A.K. oraz grunty rolne będące własnością J.K. stanowią de facto jedno gospodarstwo rolne, które małżonkowie współposiadają poprzez wspólne jego użytkowanie i czerpanie korzyści. Skoro zaś jest to jedno gospodarstwo rolne, a nie dwa odrębne, to łączna powierzchnia tego gospodarstwa przekracza areał, dla uznania go za gospodarstwo niskotowarowe. Takie stanowisko organów orzekających należy uznać za co najmniej przedwczesne, albowiem zajęte bez przeprowadzenia w tym zakresie należytego postępowania dowodowego. Nie wyjaśniając należycie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności organy orzekające naruszyły przepisy art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Przyjmując, że A. i J.K. wspólnie uprawiają cztery działki gruntu, położone w odrębnych miejscowościach i gminach i działki te stanowią zorganizowaną całość jako gospodarstwo rolne organy w istocie nie przeprowadziły na tę okoliczność żadnego postępowanie dowodowego. Jakkolwiek w aktach administracyjnych sprawy pojawił się zamiar przesłuchania w charakterze świadków sołtysów wsi T. i S.W., to dowodu takiego nie przeprowadzono. Słuchani jako strony A. i J.K. zaprzeczali, by współposiadali wzajemnie nieruchomości rolne stanowiące ich odrębną własność i wyjaśniali, że uprawiają swoje grunty rolne przy pomocy zamieszkującego w pobliżu rodzeństwa. Nie dając wiary ich wyjaśnieniom organy orzekające nie przeprowadziły i nie oceniły żadnego dowodu przeczącego tym wyjaśnieniom. Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest podniesiona na rozprawie przez A.K. okoliczność, iż oboje z żoną są wpisani do ewidencji producentów rolnych pod odrębnymi numerami, a co więcej te same organy administracji, które odmówiły jemu i żonie przyznania płatności dla odrębnych gospodarstw niskotowarowych uznając je za jedno, wspólne gospodarstwo, przyznały im za ten sam okres dopłaty bezpośrednie do dwóch odrębnych gospodarstw rolnych. Ze złożonych na rozprawie przez A.K. zaświadczeń Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 27 kwietnia 2004 r. (k. 71 akt sprawy) oraz z dnia 4 marca 2004 r. (k. 66 akt sprawy) wynika, że A.K. nadano numer identyfikacyjny 039782920 producenta rolnego, zaś J.K. numer 049194923. Decyzją [...] z dnia [...] lutego 2006 r. wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa A.K. przyznano płatności bezpośrednie do gruntów rolnych (k. 65 akt sprawy), a decyzja tego samego organu z dnia [...]lutego 2006 r. Nr [...] płatności takie przyznano odrębnie J.K. (k. 70 akt sprawy). Treść wyżej wymienionych zaświadczeń i decyzji pozostaje w sprzeczności ze stanowiskiem zajętym w rozpatrywanej sprawie przez organy administracji obu instancji. Te same działki gruntu, w tym samym okresie zostały bowiem zakwalifikowane odmiennie, to jest jako dwa odrębne gospodarstwa rolne w postępowaniu o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz jako jedno gospodarstwo rolne w postępowaniu o przyznanie płatności dla gospodarstw niskotowarowych. Mając powyższe na względzie Sąd uznał, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy istnieje konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego w znacznej części i z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną przez tę decyzję w mocy, decyzję organu pierwszej instancji. Orzeczenie o kosztach znajduje podstawę w art. 200 i art. 242 powołanej ustawy.