II SA/Lu 998/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 lutego 2012 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia 19 października 2011 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], po rozpoznaniu odwołania M. W. od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy Wólka przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Wólce z dnia 5 września 2011 r., nr [...], odmawiającej przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego – utrzymało w mocy tę decyzję. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium wyjaśniło, że w dniu 5 sierpnia 2011 r. M. W., działając jako przedstawiciel ustawowy swoich dzieci: E. W. i D. W., złożyła wniosek o przyznanie na ich rzecz świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres od dnia 1 października 2011 r. do dnia 30 września 2012 r. Na podstawie złożonych dokumentów organ pierwszej instancji ustalił, że dochód rodziny w 2010 r., na który składały się dochody wnioskodawczyni w kwocie 16 747,61 zł netto oraz alimenty wyegzekwowane przez komornika sądowego w kwocie 12 000,00 zł, wynosi – w przeliczeniu na osobę w rodzinie – 798,54 zł i przekracza kryterium dochodowe warunkujące przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W związku z tym wymienioną na wstępie decyzją z dnia 5 września 2011 r. organ pierwszej instancji odmówił przyznania wnioskowanych świadczeń. Kolegium podzieliło stanowisko wyrażone w decyzji organu pierwszej instancji. Odnosząc się do zarzutów odwołującej się organ podkreślił, że w świetle przepisów ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów brak jest podstaw do stwierdzenia, iż wobec utraty zatrudnienia przez męża odwołującej się, wyegzekwowane od niego alimenty w 2010 r. w kwocie 12 000 zł stanowią dochód utracony. Przepis art. 2 pkt 17 powołanej ustawy nie uznaje za "utratę dochodu" zmniejszenia się dochodu rodziny z powodu niepłacenia alimentów, które w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy były regulowane. Zgodnie z art. 2 pkt 12 tejże ustawy ze składu "rodziny" – w rozumieniu ustawy – wyłączony został rodzic osoby uprawnionej, zobowiązany tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do alimentów na rzecz tej osoby. Mąż odwołującej się zobowiązany jest do alimentacji na rzecz dzieci: E. W. i D. W. na mocy ugody sądowej zawartej w dniu 20 sierpnia 2009 r., a więc utrata przez niego zatrudnienia nie może mieć wpływu na wynik tej sprawy. Skargę do Sądu na powyższą decyzję złożyła M. W., wnosząc o jej uchylenie. Zdaniem skarżącej Kolegium wadliwie dokonało wykładni art. 9 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, przyjmując, iż jej rodzina nie utraciła dochodu z tytułu alimentów egzekwowanych z wynagrodzenia za pracę męża, pomimo utraty przez niego zatrudnienia. Skarżąca podkreśliła, iż ustawa ta nie definiuje pojęcia "dochodu" i odsyła w tym zakresie do przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, z których wynika, że dochód rodziny obejmuje także alimenty na dzieci. Przepis art. 2 ust. 1 pkt 17 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie wskazuje, by "utrata dochodu" dotyczyć mogła wyłącznie członka "rodziny" w rozumieniu ustawy. Odmienne stanowisko Kolegium nie wynika więc z treści przepisów powołanej ustawy, a ponadto stoi w sprzeczności z celem tej ustawy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.; w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako: "ustawa", świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. W myśl art. 2 pkt 4 i pkt 5 ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o "dochodzie" oraz "dochodzie rodziny" należy przez to rozumieć treść, jaką nadaje tym pojęciom ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.; w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji). "Dochód" stanowią m.in. alimenty świadczone na rzecz dzieci, zaś "dochodem rodziny" jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy (art. 3 pkt 1 lit. "c" tiret 14 i pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). W rozpoznawanej sprawie jest bezspornym, iż łączny dochód uzyskany przez członków rodziny skarżącej w roku poprzedzającym okres świadczeniowy, to jest w 2010 r., wyniósł 28 747,61 zł. Na dochód ten składały się dochód skarżącej w kwocie 16 747,61 zł netto oraz dochód z tytułu alimentów wyegzekwowanych od jej męża przez komornika sądowego w kwocie 12 000,00 zł. Dochód rodziny – we wskazanym wyżej rozumieniu – wyniósł więc 2 395,63 zł (28 747,61 zł : 12), co w przeliczeniu na członka trzyosobowej rodziny skarżącej dało kwotę 798,54 zł (2 395,63 zł : 3), przekraczającą kryterium dochodowe wynoszące 725 zł. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest ocena, czy w wyniku utraty zatrudnienia przez małżonka skarżącej doszło do utraty dochodu w postaci alimentów wyegzekwowanych od niego w 2010 r. w kwocie 12 000 zł czy też utraty dochodu nie było. W świetle art. 9 ust. 3 ustawy w przypadku utraty dochodu prawo do świadczenia z funduszu ustala się na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego na podstawie dochodu rodziny pomniejszonego o utracony dochód. W rozumieniu przepisów ustawy "utrata dochodu" oznacza utratę dochodu spowodowaną: a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, b) utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem renty przyznanej rolnikowi w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, e) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej (art. 2 pkt 17). Prawidłowe jest stanowisko Kolegium, iż utrata zatrudnienia przez małżonka skarżącej, skutkiem której przestały być egzekwowane alimenty na rzecz dzieci E. W. i D. W.a, nie stanowiła utraty dochodu w rozumieniu ustawy. Przede wszystkim należy podkreślić, że skoro w świetle powołanego przepisu art. 9 ust. 2 ustawy kryterium dochodowe, warunkujące przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego, ustala się w oparciu o dochód "rodziny", to nie ma żadnych podstaw prawnych, by dokonując wykładni przepisu art. 9 ust. 3 ustawy pomniejszać dochód "rodziny" o utracony dochód osoby, która członkiem "rodziny" – w rozumieniu przepisów ustawy – nie jest. Taka wykładnia omawianych przepisów byłaby nielogiczna i sprzeciwiałaby się celom omawianej ustawy. Zgodnie z art. 2 pkt 12 ustawy przez "rodzinę" należy rozumieć następujących członków rodziny: rodziców osoby uprawnionej, małżonka rodzica osoby uprawnionej, osobę, z którą rodzic osoby uprawionej wychowuje wspólnie dziecko, pozostające na ich utrzymaniu dzieci do ukończenia 25. roku życia oraz dziecko, które ukończyło 25. rok życia, otrzymujące świadczenia z funduszu alimentacyjnego lub legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, o jakim mowa w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych, a także osobę uprawnioną. W myśl tego przepisu do rodziny nie zalicza się jednak: a) dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, b) dziecka pozostającego w związku małżeńskim, c) pełnoletniego dziecka posiadającego dziecko, d) rodzica osoby uprawnionej zobowiązanego tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do alimentów na jej rzecz. W świetle powyższego stwierdzić należy, iż ze składu "rodziny" w rozumieniu ustawy ustawodawca wyłączył rodzica osoby uprawnionej zobowiązanego tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do alimentów na rzecz tej osoby. Z akt administracyjnych wynika, iż S. W. na rozprawie przed Sądem Rejonowym [...] VI Wydział Rodzinny i Nieletnich w dniu 20 sierpnia 2009 r. zobowiązał się dobrowolnie pod rygorem egzekucji podwyższyć alimenty zasądzone wyrokiem tego Sądu, w sprawie VI RC 461/06, na rzecz swoich małoletnich dzieci E. I. W. i D. D. W. z kwot 370 zł miesięcznie do kwot 500 zł miesięcznie na każde z nich, poczynając od dnia 1 sierpnia 2009 r. Ugodzie tej została nadana w dniu 4 września 2009 r. klauzula wykonalności (k. 9 i 9v akt adm. I inst.). Nie ulega wątpliwości, iż mąż skarżącej nie jest członkiem "rodziny" w myśl przepisów ustawy, a zatem utrata przez niego zatrudnienia, w wyniku czego rodzina skarżącej utraciła dochód z alimentów, nie stanowi "utraty dochodu", o jakiej mowa w art. 2 pkt 17 lit. "c" ustawy. Niezasadne są również pozostałe zarzuty skarżącej. Z preambuły do ustawy wynika, iż uchwalając ten akt normatywny ustawodawca miał na względzie, że "dostarczanie środków utrzymania osobom, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb, a w szczególności dzieciom, jest w pierwszej kolejności obowiązkiem wskazanych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym członków ich rodziny" oraz to, iż "konstytucyjna zasada pomocniczości nakłada na państwo obowiązek wspierania jedynie tych osób ubogich, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymują należnego im wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych wobec nich do alimentacji". Celem ustawy jest więc udzielenie wsparcia osobom najbardziej ubogim, które nie uzyskują należnych im świadczeń alimentacyjnych od zobowiązanych wobec nich członków rodziny określonych w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W świetle art. 9 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 11 ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują wyłącznie osobie uprawnionej do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. Oznacza to, że brak możliwości prawidłowego alimentowania osoby uprawnionej przez jej rodzica, niezależnie z jakich przyczyn on nastąpił, skutkuje możliwością ubiegania się o przyznanie wsparcia ze środków publicznych na podstawie przepisów ustawy. Tym samym to właśnie fakt, iż egzekucja należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych od męża skarżącej przestała być skuteczna, co – w świetle wyjaśnień skarżącej – wynikało z utraty przez niego zatrudnienia, dawał podstawę skarżącej do występowania w imieniu wspólnych dzieci jej i męża o przyznanie na ich rzecz świadczeń z funduszu. Przyjęcie, że w tej sytuacji, wobec niepłacenia alimentów obecnie przez męża skarżącej, dochody uzyskane z tego tytułu w 2010 r. stanowią dochód utracony w rozumieniu ustawy, pozostawałoby w sprzeczności z powyższymi przepisami. W tym miejscu należy zauważyć, iż skarżąca, co uszło uwadze Kolegium, składając w dniu 5 sierpnia 2011 r. wniosek o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego, świadoma odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, wyraźnie wskazała, iż w przypadku jej rodziny nie doszło do utraty dochodu (pkt 4.2 wniosku, k. 2 akt adm. I inst.). Skarżąca nie wnioskowała zatem, czego wymaga powołany art. 9 ust. 3 ustawy, jako przedstawiciel ustawowy osób uprawnionych (swoich dzieci), o pomniejszenie dochodu rodziny o utracony dochód. Zaskarżoną decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji, którą odmówiono przyznania wnioskowanych świadczeń, należy uznać za nienaruszającą prawa. Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.