II SAB/Lu 102/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Asesor sądowy Marcin Małek (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 listopada 2022 r. sprawy ze skargi Organizacji M. w [...] z siedzibą w Ł. na bezczynność Dyrektora Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w Lublinie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że Dyrektor Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w Lublinie dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; II. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Dyrektora Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w Lublinie do załatwienia wniosku strony skarżącej z 11 lipca 2022 r.; III. zasądza od Dyrektora Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w Lublinie na rzecz Organizacji M. w [...] z siedzibą w Ł. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z 15 lipca 2022 r. Organizacja Międzyzakładowa nr [...] N. w [...] z siedzibą w Ł. (dalej: skarżąca), złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Dyrektora Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w Lublinie (dalej: organ) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarga ta została wywiedziona w następującym stanie faktycznym: Wnioskiem z 11 lipca 2022 r., złożonym za pośrednictwem poczty elektronicznej (e-mail), skarżąca - na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176 ze zm. - dalej w skrócie: "u.d.i.p.") - wystąpiła do organu o udzielenie następujących informacji: czy w okresie od 27 czerwca 20221. do 8 lipca 20221. Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego w Lublinie otrzymał korespondencję od nadawcy - Krajowego Stowarzyszenia Dyrektorów WORD? czy w okresie od 27 czerwca 2022r. 8 lipca 2022r. Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego w Lublinie otrzymał korespondencję od nadawcy - Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w Toruniu? treści wszelkiej korespondencji otrzymanej z Krajowego Stowarzyszenia Dyrektorów WORD w przypadku jeśli odpowiedź na pytanie zawarte w lit. a) jest twierdząca treści wszelkiej korespondencji otrzymanej z WORD Toruń w przypadku jeśli odpowiedź na pytanie zawarte w lit. b) jest twierdząca W odpowiedzi organ stanął na stanowisku, że wskazane w piśmie informacje nie stanowią informacji publicznej, zatem nie zostaną udostępnione. Dnia 18 lipca 2022 r. (data nadania) skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie żądając stwierdzenia bezczynności organu, zobowiązania go do udzielenia informacji we wnioskowanym zakresie oraz zwrotu kosztów postępowania. W jej uzasadnieniu podniosła, że informacją publiczną jest każda informacja dotycząca sfery faktów i danych publicznych. Każda zatem wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów realizujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych i gospodarowania mieniem komunalnym, samorządowym lub mieniem Skarbu Państwa, stanowi informację publiczną. Dotyczy to także korespondencji wychodzącej lub przychodząc do organu administracji publicznej jakim jest WORD w Lublinie. Co do zasady zatem, udostępnieniu podlegać będzie wszystko co znajduje się w dokumentacji organu, niezależnie od tego czy będzie to dokument urzędowy, czy prywatny. Bez znaczenia pozostaje również to, czy dokument znajdujący się w aktach ma charakter "wewnętrzny", czy "roboczy". Organ błędnie natomiast uznał, iż żądane informacje nie są objęte przepisami u.d.i.p., wobec czego nie udostępnił informacji publicznej we wnioskowanym zakresie i pozostał w bezczynności, czym naruszył art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Co więcej organ w swojej odpowiedzi na wniosek nie podał podstawy prawnej odmowy udostępnienia informacji publicznej. Nadto skarżąca dodała, że uzyskiwanie od organu dostępu do informacji publicznej jest związane z jej statutowym i ustrojowymi działaniem jako organizacji związkowej działającej w obszarze bezpieczeństwa ruchu drogowego na terenie kilkunastu wojewódzkich ośrodków ruchu drogowego w Polsce. Wnioskowana informacja może natomiast realnie przyczynić się do przestrzegania przez organ prawa, co jest główną przesłanką zobowiązującą organ do udostępnienia informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że na skutek wniesionej skargi na bezczynność uwzględnił w całości wniosek skarżącej i przesłał jej żądane informacje. Tym samym nie zachodzi już bezczynność organu, co uzasadnia oddalenie wniesionej skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 3259 - dalej w skrócie: "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest między innymi bezczynność organu. Pojęcie bezczynności wiąże się z sytuacją, gdy organ będąc właściwym i zobowiązanym do załatwienia sprawy, nie czyni tego w terminie określonym przepisami prawa. W kontrolowanej sprawie skarżąca domagała się udostępnienia informacji w trybie przywołanej na wstępie u.d.i.p. Ustawa ta reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania, jak i procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Nie ulega wątpliwości, że informacje żądane przez skarżącą mają charakter informacji publicznej, a Dyrektor Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w Lublinie jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Kwestie te nie są zresztą przedmiotem sporu pomiędzy stronami. Jednocześnie nie ulega wątpliwości, że za wniosek pisemny o udostępnienie informacji publicznej uznaje się również przesłanie zapytania pocztą elektroniczną (e-mail). Przyjmuje się również, że wydruk z poczty elektronicznej nadawcy stanowi dostateczny dowód, iż wiadomość zawierająca wniosek została wysłana (por. wyroki NSA: z 19 lipca 2018 r., I OSK 380/18; z 6 marca 2018 r., I OSK 2577/17; z 8 czerwca 2017 r., I OSK 344/17). W świetle powyższego nie ulega więc wątpliwości, że skarżąca kierując wiadomość na podany oficjalnie na stronie internetowej adres e-mail organu, skutecznie złożyła wniosek. Przesądzenie, powyższych kwestii powoduje, iż w sprawie organ zobowiązany był do załatwienia przedmiotowego wniosku strony w trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p. Ustawodawca przewidział, że jeżeli adresat wniosku dysponował żądaną informacją, winien on - zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - udostępnić tę informację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Jeżeli natomiast informacja publiczna nie mogła być udostępniona w tak ustalonym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Stosownie do treści art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie określonych we wniosku, i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona, bądź też postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w formie zwykłego pisma informuje się wnioskodawcę o tym, że podmiot nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznych, dana informacja nie jest informacją publiczną, organ lub podmiot zobowiązany informacją taką nie dysponuje, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy, czy też zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a więc że informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw, które ten tryb odmiennie regulują. Mając na uwadze przytoczone regulacje prawne, przyjąć trzeba, że o bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej można mówić wówczas, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji podmiot nie podejmuje w przewidzianym w ustawie terminie odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia, bądź też w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, a organ nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Przy czym dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie mają znaczenia okoliczności, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Wniesienie skargi jest zatem uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w razie odmowy podjęcia określonego działania, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby podmiot mylnie sądził, że zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia go wydaniem decyzji administracyjnej lub innego aktu czy czynności (por. wyrok NSA z 10 grudnia 2015 r., I OSK 675/15). Przechodząc do analizy niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, co bezspornie wynika z akt, że organ początkowo prezentował stanowisko, że żądane informacje nie są informacjami publicznymi, co uniemożliwia ich udostępnienie stronie, a następnie, po wystąpieniu przez skarżącą ze skargą na bezczynność organu, udostępnił jej wszystkie żądane informacje. Mianowicie, pismem z 9 sierpnia 2022 r. udzieli odpowiedzi na przedmiotowy wniosek. Skoro zatem organ przed rozpoznaniem skargi załatwił wniosek skarżącej w przewidzianej przepisami u.d.i.p. formie (udostępnił wnioskowaną informację), postępowanie sądowe dotyczące nakazania organowi rozpatrzenie wniosku podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Celem skargi na bezczynność jest bowiem doprowadzenie do podjęcia czynności lub aktu przez pozostający w bezczynności podmiot. Zatem mimo tego, że w dniu wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności, wobec udostępnienia informacji przed rozpoznaniem skargi, odpadła przesłanka wydania orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. nakazania organowi załatwienia wniosku. Wobec powyższego należało - na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - orzec o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżącej z 11 lipca 2022 r. (pkt II wyroku). Udostępnienie informacji publicznej po wniesieniu skargi na bezczynność organu w tym przedmiocie, a przed jej rozpoznaniem, nie zwalnia jednak sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego rodzaju skargi. W związku z powyższym sąd, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., orzekł w punkcie I wyroku, że organ dopuścił się bezczynności, gdyż jego pismo z 9 sierpnia 2022 r., stanowiące odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji, a zarazem go załatwiające, podjęte zostało niewątpliwie z uchybieniem czternastodniowego terminu na załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Jednocześnie sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Zwłoka organu w prawidłowym załatwieniu sprawy nie wynikała bowiem z lekceważenia obowiązków nałożonych na organ przepisami u.d.i.p. i dążenia do ograniczenia prawa strony do dostępu do informacji. Świadczy o tym udzielenie w ustawowym terminie odpowiedzi na wniosek skarżącej zawierające stanowisko organu, które następnie zaraz po wpłynięciu skargi zostało zrewidowane przez organ. Zaistniała w sprawie bezczynności była zatem wynikiem błędnej interpretacji obowiązujących przepisów prawa. Z kolei w pkt III sentencji sąd na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. zasądził na rzecz skarżącej od organu kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na powyższe koszty składa się uiszczony w sprawie wpis sądowy od skargi.