II SAB/Lu 132/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek - Zalewska Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 11 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. W. na przewlekłość postępowania Wójta Gminy w przedmiocie usług opiekuńczych I. stwierdza, że Wójt Gminy dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. wymierza Wójtowi Gminy grzywnę w wysokości 200 (dwieście) złotych. W dniu [...] sierpnia 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wpłynęła skarga Z. W. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy w sprawie wniosku z dnia [...] maja 2015r. o przyznanie usług opiekuńczych; skarżący w nagłówku skargi wskazał na znak sprawy SKO. [...] W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, przedstawiając przebieg postępowania w sprawie. Wyjaśnił, że w dniu [...] września 2015 r. skarżący złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. zażalenie na podstawie art. 37 kpa na bezczynność organu I instancji, które zostało uwzględnione postanowieniem z dnia [...] października 2015 r., [...], w którym Kolegium wyznaczyło organowi 14 dniowy termin na załatwienie sprawy. W związku z tym organ I instancji pismem z dnia [...] października 2015 r. poinformował skarżącego o wywiadzie środowiskowym w dniu [...] października 2015r., a w wyznaczonym dniu przeprowadził wywiad środowiskowy z żoną skarżącego – T. W., gdyż skarżącego nie było w domu. Tego samego dnia T. W. złożyła do organu pismo nazwane "Aktualizacja wywiadu z dnia [...] października 2015 r.". Następnie w dniu [...] października 2015 r. organ I instancji wydał decyzję nr [...] o odmowie przyznania skarżącemu usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych. Decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r., znak: [...] organ odwoławczy uchylił jednak tę decyzję wskazując, że skarżącemu przyznano już wcześniej specjalistyczne usługi opiekuńcze decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., z których nadal korzysta, dlatego obecnie jest możliwa wyłącznie zmiana tej decyzji w trybie art. 155 kpa – niedopuszczalne było natomiast orzeczenie jedną decyzją w sprawie tych dwóch świadczeń. Pismem z dnia [...] marca 2016 r. organ I instancji – z uwagi na skomplikowany charakter sprawy - przedłużył termin załatwienia sprawy do [...] kwietnia 2016 r., a następnie ponownie w dniu [...] kwietnia 2016 r. przedłużył termin do [...] kwietnia 2016r., o czym poinformował skarżącego. W dniu [...] kwietnia 2016 r. organ wezwał skarżącego do sprecyzowania żądania tj. do wskazania czy skarżący domaga się "zmiany specjalistycznych usług opiekuńczych czy zmiany specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi". W odpowiedzi na wezwanie skarżący nadesłał pismo z dnia [...] kwietnia 2016r., zarzucając niezgodność w numerach kierowanych do niego pism. Następnie w dniu [...] kwietnia 2016 r. organ ponownie wydał decyzję nr [...] o odmowie przyznania usług opiekuńczych, od której skarżący wniósł odwołanie, przekazane organowi odwoławczemu w dniu [...] czerwca 2016 r. W międzyczasie skarżący w dniu [...] kwietnia 2016 r. ponownie wniósł zażalenie na bezczynność organu I instancji, które organ odwoławczy uwzględnił postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r., [...] wyznaczając temu organowi 14 dniowy termin na załatwienie sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz.718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", kontrola działalności organów administracji sprawowana przez sądy w zakresie zgodności z prawem obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na przewlekłość organów. Z przewlekłością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy organ wprawdzie dokonuje czynności procesowych, ale w sposób nieefektywny bądź pozorny (por. J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. prof. R. Hauser, prof. M. Wierzbowski, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 70). O przewlekłości postępowania można mówić wówczas, gdy czas jego trwania przekracza rozsądne granice, przy uwzględnieniu terminowości i prawidłowości czynności podjętych przez organ. Z przewlekłością mamy do czynienia wówczas, gdy postępowanie trwało dłużej niż to konieczne do wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 21 grudnia 2010r., sygn. akt II GPP 5/10) Skarga w niniejszej sprawie na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy zasługuje na uwzględnienie, bowiem wniosek Z. W. został rozpoznany przez organ ze znacznym przekroczeniem ustawowego terminu załatwiania spraw. W świetle art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (...) (art. 35 § 3 kpa). Tymczasem wniosek Z. W. z dnia [...] maja 2015 r. o przyznanie usług opiekuńczych wpłynął do organu w tym samym dniu, natomiast organ podjął czynności w tej sprawie dopiero po otrzymaniu postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] października 2015r. uznającego za zasadne zażalenie Z. W. na bezczynność organu dotyczącą tego wniosku, a więc dopiero po 5 miesiącach. Również nieuzasadnione było dwukrotne przedłużanie przez organ I instancji terminu załatwienia sprawy na podstawie art. 36 kpa (w dniach 1 marca i [...] kwietnia 2016 r.) ze względu na skomplikowany charakter sprawy, gdyż sprawa takiego charakteru nie posiada. Organ I instancji otrzymał od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. w decyzji z dnia [...] stycznia 2016 r., uchylającego decyzję organu I instancji z dnia [...] października 2015 r., wskazówki co do dalszego postępowania, zwlekanie tego organu z wezwaniem skarżącego do sprecyzowania żądania aż do dnia [...] kwietnia 2016 r. było więc całkowicie nieuzasadnione. Okoliczność, że organ w dniu [...] października 2015 r. wydał decyzję, wyklucza wprawdzie jego bezczynność, ale nie usprawiedliwia przewlekłego prowadzenia postępowania, skoro przez kilka miesięcy od otrzymania wniosku organ nie podejmował żadnych czynności w tej sprawie, a – jak wyżej wskazano – również po uchyleniu tej decyzji przez organ odwoławczy nie podejmował czynności, przedłużając niezasadnie terminy załatwienia sprawy. Stwierdzić przy tym należy, że skarga na przewlekłość postępowania to odrębna od bezczynności organu instytucja procesowa, dlatego możliwe jest uwzględnienie skargi na przewlekłość postępowania, pomimo braku podstaw do stwierdzenia bezczynności (na skutek dokonania przez organ czynności procesowej) (por. postanowienia WSA w Szczecinie z dnia 23 lutego 2012r., sygn. akt II SAB/Sz 8/12, a także z dnia 23 lutego 2012r., sygn. akt II SAB/Sz 3/12). Z tych względów Sąd, rozpoznając niniejszą skargę, na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a., stwierdził, że Wójt Gminy prowadził postępowanie w sprawie w sposób przewlekły, a ze względu na tak znaczne opóźnienie w załatwieniu wniosku i brak okoliczności je usprawiedliwiających, Sąd uznał, że przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z tych samych przyczyn Sąd - na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. w zw. z art.154 § 6 P.p.s.a. - wymierzył organowi grzywnę w wysokości [...] zł. Przepis art. 154 § 6 P.p.s.a. nie przewiduje bowiem minimalnej wysokości grzywny, lecz stanowi, że grzywnę (...) wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów". Sąd orzekając o wymierzeniu z urzędu grzywny miał ponadto na uwadze, że wniosek dotyczył świadczeń z pomocy społecznej, które służą zaspokajaniu niezbędnych potrzeb życiowych, a więc przy załatwianiu takich spraw organ powinien zachować szczególną dbałość o przestrzeganie ustawowych terminów.