II SAB/Lu 151/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi J. M. na bezczynność Dyrektora Zarządu Dróg Powiatowych w Opolu Lubelskim w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że Dyrektor Zarządu Dróg Powiatowych w Opolu Lubelskim dopuścił się bezczynności w sprawie wniosku J. M. z dnia 11 sierpnia 2024 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Dyrektora Zarządu Dróg Powiatowych w Opolu Lubelskim do rozpatrzenia wniosku wskazanego w pkt I.; IV. zasądza od Dyrektora Zarządu Dróg Powiatowych w Opolu Lubelskim na rzecz J. M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 15 września 2024 r. J. M. (dalej także jako "skarżący" lub "wnioskodawca") wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na bezczynność Dyrektora Zarządu Dróg Powiatowych w Opolu Lubelskim (dalej także jako "organ") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek skarżącego z dnia 11 sierpnia 2024 r. W skardze skarżący zarzucił organowi, że wskutek bezczynności dopuścił się w przedmiotowej sprawie naruszenia: 1) art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek, 2) art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej jako "u.d.i.p.") w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacja, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek, poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z dnia 11 sierpnia 2024 r. oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że w dniu 11 sierpnia 2024 r. skierował do Zarządu Dróg Powiatowych w Opolu Lubelskim z siedzibą w Poniatowej, za pośrednictwem poczty elektronicznej, wniosek o udzielenie informacji o działaniach zrealizowanych i zaplanowanych w przedmiocie organizacji ruchu na drodze nr 2612L od 5 kwietnia 2024 r., a także o przesłanie elektronicznej wersji dokumentów wytworzonych, otrzymanych oraz wysłanych w związku z tymi działaniami w tym samym okresie. Skarżący podkreślił, że w dniu 12 sierpnia 2024 r. otrzymał potwierdzenie odczytania powyższej wiadomości. Skarżący podniósł, że zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej upływał organowi w dniu 26 sierpnia 2024 r. W terminie tym, ani też do dnia sporządzenia skargi, organ nie udostępnił się jednak wnioskowanych informacji, a zatem – w ocenie skarżącego – pozostaje w bezczynności w załatwieniu powyższego wniosku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), ewentualnie o oddalenie skargi w całości, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Jednocześnie organ zwrócił się o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a. Organ potwierdził, że w dniu 11 sierpnia 2024 r., o godz. 20:35, na adres poczty elektronicznej Zarządu Dróg Powiatowych w Opolu Lubelskim wpłynął wniosek skarżącego opisany w treści skargi. W dniu 17 września 2024 r. do organu wpłynęła natomiast skarga J. M.. W dniu 10 października 2024 r., poprzez wiadomość e-mail, organ udzielił skarżącemu odpowiedzi na wniosek z dnia 11 sierpnia 2024 r. Organ wyjaśnił, że nieudzielenie żądanej informacji we wcześniejszym terminie nie wynikało z zamierzonej bezczynności ani złej woli organu, lecz z przyczyn organizacyjno-technicznych. Jednocześnie podkreślił, że przedmiotowa informacja została przekazana skarżącemu w terminie 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku. W ocenie Dyrektora Zarządu Dróg Powiatowych w Opolu Lubelskim, bezprzedmiotowy pozostaje zatem wniosek skarżącego o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku z dnia 11 sierpnia 2024 r. Natomiast skarżący nie wywodził ani nie żądał stwierdzenia, że w niniejszej sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa. W piśmie procesowym z dnia 8 grudnia 2024 r. skarżący - odnosząc się do argumentacji przedstawionej w odpowiedzi na skargę - podniósł, że być może bezczynność organu nie była zamierzona, ale faktyczna. Reakcja na jego wniosek nastąpiła bowiem dopiero po wniesieniu skargi. Jednocześnie skarżący potwierdził, że w dniu 10 października 2024 r. organ udostępnił mu wnioskowaną informację publiczną. Wskazując na powyższe, skarżący zmodyfikował wnioski skargi w ten sposób, że w miejsce żądania zobowiązania organu do załatwienia wniosku z dnia 11 sierpnia 2024 r., wniósł o stwierdzenie bezczynności organu na dzień przekazania skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Wskazać na wstępie należy, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że w przypadku skargi na bezczynność, decyzja o rozpoznaniu sprawy w tym trybie pozostawiona jest sądowi i nie jest zależna ani od złożenia przez którąkolwiek ze stron wniosku w tym przedmiocie, ani też od ewentualnego żądania przez którąkolwiek ze stron przeprowadzenia rozprawy. Skarga okazała się zasadna. Dyrektor Zarządu Dróg Powiatowych w Opolu Lubelskim dopuścił się bowiem bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącego z dnia 11 sierpnia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej. Przy rozpoznawaniu skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się skarżący, był obowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz, że żądana przez skarżącego informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność (por. P. Szustakiewicz, Postępowanie w sprawie bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych, Przegląd Prawa Publicznego 2012, nr 6, s. 75 i nast. wraz z powołanym orzecznictwem). Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. Obowiązane do udostępniania informacji publicznej są zaś władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne (art. 4 u.d.i.p.). W sprawie bezsporne jest, że Dyrektor Zarządu Dróg Powiatowych w Opolu Lubelskim jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznych. Poza sporem pozostaje także ocena, iż informacje, o udostępnienie których skarżący zwrócił się do organu we wniosku z dnia 11 sierpnia 2024 r., tj. informacje dotyczące zmian w organizacji ruchu na wskazanej drodze publicznej, mają charakter informacji publicznej. Żądane informacje dotyczą bowiem spraw publicznych związanych z wykonywaniem przez organ zadań publicznych w zakresie zarządzania ruchem drogowym. Podkreślić wypada, że powyższa ocena charakteru informacji żądanych przez skarżącego w niniejszej sprawie znajduje potwierdzenie w szeregu innych wyroków wydanych na skutek skarg J. M., dotyczących wniosków o udostępnienie analogicznych informacji (zob. np. wyroki WSA w Lublinie: z dnia 30 lipca 2021 r., sygn. akt II SAB/Lu 67/21; z dnia 29 listopada 2022 r., sygn. akt II SAB/Lu 122/22, z dnia 11 października 2022 r., sygn. akt II SAB/Lu 87/22; z dnia 28 lutego 2023 r., sygn. akt II SAB/Lu 171/22; z dnia 9 listopada 2023 r., sygn. akt II SAB/Lu 157/23; z dnia 23 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SAB/Lu 34/24). Stąd też nie ma potrzeby ponownie przytaczać ugruntowanych poglądów w tym zakresie – zwłaszcza w sytuacji, gdy publiczny charakter żądanych przez skarżącego informacji nie jest przez organ w ogóle kwestionowany. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w tym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). W tym samym terminie, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej winien wydać decyzję o odmowie jej udostępnienia, o ile stwierdzi, że zachodzą podstawy do takiej odmowy, na przykład wynikające z ograniczeń w dostępie do informacji publicznej, określonych w art. 5 tej ustawy. O bezczynności na gruncie u.d.i.p. można więc mówić w szczególności wówczas, gdy podmiot zobowiązany do udzielenia informacji w określonym w art. 13 ust. 1 tej ustawy terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku nie udziela jej, nie wskazuje innego terminu jej udostępnienia, nie dłuższego niż 2 miesiące od dnia wpłynięcia wniosku, oraz przyczynach niezachowania terminu czternastodniowego (art. 13 ust. 2), ewentualnie nie wydaje decyzji odmawiającej udzielenia informacji publicznej (art. 16). W rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowane, że wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej w dniu 11 sierpnia 2024 r. wpłynął na oficjalny adres poczty elektronicznej organu (tj. na adres e-mail sekretariatu Zarządu Dróg Powiatowych w Opolu Lubelskim). Bezsporne jest także, że w terminie, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., organ nie podjął czynności materialno-technicznej polegającej na udostępnieniu skarżącemu informacji objętych tym wnioskiem, ani też nie wydał decyzji odmawiającej ich udostępnienia. Wprawdzie w odpowiedzi na skargę organ powołał się na okoliczność, iż żądane informacje zostały skarżącemu przekazane przed upływem dwóch miesięcy od daty otrzymania wniosku, a więc w terminie wskazanym w art. 13 ust. 2 u.d.i.p. W tym względzie należy jednak zauważyć, że z akt sprawy nie wynika, by udostępnienie informacji zostało poprzedzone zastosowaniem przez organ trybu przewidzianego w art. 13 ust. 2 u.d.i.p., tj. powiadomieniem wnioskodawcy o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji w standardowym – czternastodniowym terminie, oraz wskazaniem innego terminu, w jakim żądane informacje zostaną udostępnione. Wobec braku takiego powiadomienia uznać należy, że organ popadł w bezczynność w sprawie przedmiotowego wniosku wraz z upływem czternastu dni od daty jego otrzymania, co oznacza, że bezczynność organu zaistniała w dniu 26 sierpnia 2024 r. Bezczynność organu ustała natomiast w dniu 10 października 2024 r., przy czym nastąpiło to już po wniesieniu rozpoznawanej skargi, a w istocie w wyniku jej złożenia. Jak bowiem wynika z przekazanych Sądowi akt sprawy, w tym dniu organ przesłał na adres e-mail skarżącego pismo zawierające informacje o dokonanej w czerwcu 2024 r. zmianie w organizacji ruchu na drodze powiatowej nr [...]L K. – K. R., załączając skan będącego podstawą tych działań projektu zmian w stałej organizacji ruchu. Podkreślić należy, że w skierowanym do Sądu piśmie z dnia 8 grudnia 2024 r. skarżący potwierdził, iż informacje udostępnione mu przez organ w dniu 10 października 2024 r. w pełni czynią zadość jego wnioskowi. W tym stanie rzeczy uzasadnione jest stwierdzenie przez Sąd, na zasadzie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., że organ dopuścił się w przedmiotowej sprawie bezczynności. Podkreślić przy tym należy, że zaistnieniu w sprawie tej formy naruszenia prawa nie mogły eliminować okoliczności przywołane przez organ w odpowiedzi na skargę, tj. problemy organizacyjne i techniczne po stronie organu. W orzecznictwie sądowym ugruntowane jest stanowisko, że do obowiązków organu administracji publicznej należy takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną. Uchybienia w tym zakresie nie mogą być przerzucane na podmiot korzystający z konstytucyjnego prawa dostępu do informacji publicznej (por. postanowienia NSA: z dnia 18 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 2897/15; z dnia 5 listopada 2015 r. sygn. akt I OZ 1414/15; z dnia 3 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1940/15 oraz I OSK 2897/15; z dnia 16 lutego 2016 r. sygn. akt I OSK 2186/14). Również ewentualne problemy organizacyjne nie wyłączają bezczynności organu w prowadzonym postępowaniu. Właściwa organizacja zadań i zapewnienie odpowiedniej kadry należy bowiem do zdań publicznych, które nie mogą być realizowane ze szkodą dla jednostki (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 grudnia 2019 r., sygn. akt II SAB/Po 107/19). W związku z powyższym wyjaśnienia organu przedstawione w odpowiedzi na skargę nie dawały podstaw do oddalenia skargi, zaś mogły mieć znaczenie jedynie w kontekście oceny charakteru zaistniałej w sprawie bezczynności. Uwzględniając je w tym kontekście Sąd, na podstawie art. 149 § 1b p.p.s.a., stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wyjaśnić trzeba, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. W niniejszej sprawie taka sytuacji nie występuje, o czym świadczy nie tylko okoliczność, iż powodem nieudzielenia skarżącemu wnioskowanej informacji publicznej w terminie – jak wyjaśnił organ – były problemy natury technicznej i organizacyjnej, ale również fakt, iż organ po otrzymaniu skargi udostępnił skarżącemu żądane informacje publiczne, eliminując tym samym stan bezczynności przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd. Skoro w chwili rozpoznania skargi organ nie pozostawał już w niniejszej sprawie bezczynny, postępowanie sądowoadministracyjne w części dotyczącej zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej należało umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., gdyż stało się bezprzedmiotowe. W związku ze stwierdzeniem bezczynności, na uwzględnienie zasługiwał natomiast wniosek skarżącego o zasądzenie kosztów postępowania, stosownie do art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Zasądzone koszty ograniczają się w niniejszej sprawie do uiszczonego wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 złotych. Z tych wszystkich względów Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.