II SAB/Lu 205/24
WyrokWSA w Lublinie2025-03-06
Skład orzekający: Jerzy Parchomiuk, Grzegorz Grymuza, Bartłomiej Pastucha
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezydent Miasta Lublin pozostaje w bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w postaci ewidencji środków trwałych, a jeśli tak, czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Prezydent Miasta Lublin pozostaje w bezczynności, ponieważ błędnie zakwalifikował wniosek o udostępnienie ewidencji środków trwałych jako niebędący informacją publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ewidencja środków trwałych stanowi informację o majątku jednostki samorządu terytorialnego, a zatem jest informacją publiczną. Sąd stwierdził również, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, gdyż wynikała z błędnej kwalifikacji prawnej, a nie całkowitego zaniechania działań.Stan faktyczny
Fundacja W. złożyła wniosek o udostępnienie ewidencji środków trwałych Urzędu Miasta Lublin w formie arkusza kalkulacyjnego. Organ odmówił udostępnienia, uznając, że nie jest to informacja publiczna w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, a dostęp do niej regulują inne ustawy. Fundacja wniosła skargę na bezczynność organu, domagając się zobowiązania organu do udostępnienia informacji, zasądzenia grzywny i zwrotu kosztów.Rozstrzygnięcie
Sąd zobowiązał Prezydenta Miasta Lublin do załatwienia wniosku Fundacji W. w terminie 14 dni, stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, oddalił wniosek o wymierzenie grzywny i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 marca 2025 r. sprawy ze skargi Fundacji W. z siedzibą w L. na bezczynność Prezydenta Miasta Lublin w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Prezydenta Miasta Lublin do załatwienia wniosku Fundacji W. z siedzibą w L. z dnia 7 czerwca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; II. stwierdza, że bezczynność Prezydenta Miasta Lublin w załatwieniu wniosku wskazanego w punkcie I. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala wniosek o wymierzenie Prezydentowi Miasta Lublin grzywny; IV. zasądza od Prezydenta Miasta Lublin na rzecz Fundacji W. z siedzibą w L. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Fundacja W. z siedzibą w L. (dalej także jako "skarżąca", "wnioskodawca" lub "Fundacja") wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na bezczynność Prezydenta Miasta Lublin (dalej także jako "organ") w sprawie wniosku z dnia 7 czerwca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej.
Z akt sprawy wynika że w dniu 7 czerwca 2024 r. K. K., działając w imieniu Fundacji z upoważnienia jej Prezesa, za pośrednictwem poczty elektronicznej skierował do Urzędu Miasta Lublin wniosek o udostępnienie – poprzez przesłanie na adres e-mail wnioskodawcy – informacji w postaci ewidencji środków trwałych, w formie arkusza kalkulacyjnego. W treści wniosku zaznaczono, że "wnioskodawca nie chce dokonywać wglądu w rozumieniu art. 75 ustawy o rachunkowości w oryginalne dokumenty".
W odpowiedzi na wniosek Sekretarz Miasta Lublin pismem z dnia 21 czerwca 2024 r., przesłanym za pośrednictwem poczty elektronicznej, poinformował wnioskodawcę, że przedmiotowe żądanie nie może zostać zrealizowane na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej jako "u.d.i.p."), z uwagi na to, że nie stanowi ono informacji publicznej w rozumieniu powołanej ustawy. Sekretarz stwierdził, że w świetle art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. "f" u.d.i.p. udostępnieniu może podlegać informacja o prowadzonej ewidencji środków trwałych oraz o sposobie i zasadach udostępnienia danych zawartych w tej ewidencji, a nie sama ewidencja jako instytucja - konto pomocnicze określone w ustawie o rachunkowości. Podkreślił również, że skoro żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, to organ nie miał podstaw do wydania decyzji, zgodnie z art. 16 u.d.i.p.
W skierowanej do organu wiadomości e-mail z dnia 24 czerwca 2024 r. Fundacja podtrzymała swoje żądanie, kwestionując zasadność stanowiska wyrażonego w otrzymanej odpowiedzi na wniosek.
Pismem z dnia 28 czerwca 2024 r. Sekretarz Miasta Lublin poinformował Fundację, iż podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko.
W powołanej na wstępie skardze na bezczynność organu w sprawie wniosku z dnia 7 czerwca 2024 r. Fundacja wniosła o: zobowiązanie organu do udostępnienia informacji publicznej, zasądzenie zwrotu kosztów postepowania, zasądzenie od organu grzywny, stwierdzenie rażącego naruszenia prawa oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Skarżąca stwierdziła, że oczywistym i bezsprzecznym jest, iż wnioskowane informacje stanowią informacje publiczne i podlegają udostępnieniu, co wynika choćby z art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. "c" u.d.i.p. W ocenie Fundacji, za stwierdzeniem rażącego naruszenia prawa przemawia natomiast oczywistość naruszenia prawa, związana nie tylko z przywoływanym (w treści wniosku) rozstrzygnięciem Sądu, ale także oczywistym brzmieniem przepisów wskazanych przed Fundację. Autor skargi podkreślił, że organ, nie udostępniając informacji, powołał się na przepisy, które w żaden sposób nie wskazują, iż wnioskowanej informacji się nie udostępnia. Zdaniem Fundacji, za stwierdzeniem rażącego naruszenia prawa przemawia również fakt obowiązywania u.d.i.p. od ponad 20 lat. Nieznajomość tak starych przepisów przez organ jest nieakceptowalna w praworządnym Państwie prawa. Skarżąca zwróciła uwagę, że nieprawidłowego zachowania dopuścił się profesjonalny organ, zatrudniający prawie dwa tysiące pracowników, w tym kilkunastu radców prawnych. Dodatkowo Fundacja wskazał, że jest to już kolejne utrudnianie dostępu do informacji publicznej w bieżącym roku ze strony organu - szósta sprawa przed tut. Sądem, a każda z tych spraw "była absurdalna", co - zdaniem Fundacji - wskazuje, że organ uczynił sobie z utrudniania dostępu do informacji publicznej swój modus operandi, przy czym nie dotyka to wyłącznie skarżącej, a także innych osób, co można potwierdzić w oparciu o publikacje prasowe czy lekturę wniosków o informację publiczną.
W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Lublin wniósł o jej oddalenie i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Zdaniem organu, skargę należy uznać za bezpodstawną, albowiem w niniejszej sprawie nie doszło do bezczynności, którą skarżąca wywodzi z faktu nieudostępnienia jej informacji publicznej.
W pierwszej kolejności organ zauważył, że "ewidencja środków trwałych" stanowi rejestr publiczny w rozumieniu ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 307 ze zm., dalej jako "u.i.d.p."). Immanentną cechą rejestru publicznego w rozumieniu tej ustawy nie jest ani jawność, ani decyzja jako podstawa przyjęcia, utrwalenia, a następnie ujawnienia określonych w nim informacji, ani też skutki prawne związane z wpisem. Istotnym wymogiem ustawowym rejestru publicznego, jest "służenie do realizacji zadań publicznych". Rozważania dotyczące istotnych elementów definicyjnych pojęcia rejestru publicznego prowadzą do wniosku, że ustawodawca, konstruując pojęcie rejestru publicznego i rejestru urzędowego, nie zaliczył do nich jawności. W definicji rejestru publicznego (obejmującej także ewidencję) mieścić się będą natomiast również te zasoby, do których dostęp został ograniczony, o ile zasób ten jest prowadzony przez podmiot publiczny na podstawie przepisów ustawowych i służy do realizacji zadań publicznych. Analiza definicji rejestru prowadzi również do konstatacji, że za rejestry publiczne, o ile spełniają powyższe cechy, mogłyby być uznane również zasoby, do których dostęp przysługuje jedynie podmiotom publicznym, określane jako "wewnętrzne". "Publiczność" rejestru aktualnie interpretować należy w odniesieniu do celu jego ustanowienia, to jest realizacji zadań publicznych oraz podmiotu prowadzącego rejestr będącego podmiotem publicznym.
W ocenie organu, przekładając powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że dane zawarte w ewidencji środków trwałych - jakkolwiek służącej do realizacji zadania publicznego - podlegają udostępnieniu przy uwzględnieniu szczególnych reguł. W tym zakresie - jak wyraźnie przewiduje art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. "f" u.d.i.p. - udostępnieniu w trybie tej ustawy podlega informacja "o prowadzonych rejestrach". Z treści tego przepisu wynika, iż obowiązek udostępnienia informacji dotyczy tylko tego, czy podmiot zobowiązany prowadzi określone rejestry i ewidencje, natomiast nie odnosi się do zawartości gromadzonych w nich danych czy informacji. W tych okolicznościach nie można było uznać, by wniosek Fundacji z dnia 7 czerwca 2024 r. "o udostępnienie ewidencji środków trwałych" mógł być rozpoznany w trybie u.d.i.p. W oparciu o przepisy tej ustawy nie są bowiem udostępniane ewidencje i rejestry, lecz informacje o zakresie, w jakim są one prowadzone. O powyższym świadczy treść art. 1 ust. 1 u.d.i.p. i dalsze przepisy ustawy wskazujące konsekwentnie, że przedmiotem wniosku powinna być informacja, a nie strukturalnie, technicznie i prawnie zorganizowany system jej ewidencjonowania.
Niezależnie od powyższego organ podniósł, że decydujące znaczenie dla uznania skargi za bezzasadną ma fakt, iż zasady udostępniania danych zawartych w rejestrach publicznych określają przepisy innych ustaw wprowadzających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji publicznej. Mają one, stosownie do art. 1 ust. 2 u.d.i.p., w analizowanym zakresie pierwszeństwo przed przepisami u.d.i.p. W szczególności aktem takim jest ustawa o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Zgodnie z art. 15 tej ustawy podmiot prowadzący rejestr udostępnia dane zgromadzone w rejestrze podmiotowi publicznemu albo podmiotowi niebędącemu podmiotem publicznym, realizującym zadania publiczne na podstawie odrębnych przepisów albo na skutek powierzenia lub zlecenia przez podmiot publiczny ich realizacji, w zakresie niezbędnym do realizacji zadań publicznych (ust. 1). Szczegółowy sposób, zakres i tryb udostępniania danych zgromadzonych w rejestrze publicznym podmiotowi publicznemu albo podmiotowi niebędącemu podmiotem publicznym realizującym zadania publiczne na podstawie odrębnych przepisów albo na skutek powierzenia lub zlecenia przez podmiot publiczny ich realizacji określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 września 2005 r. w sprawie sposobu, zakresu i trybu udostępniania danych zgromadzonych w rejestrze publicznym (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 29).
Ponadto, w ocenie organu, szczegółowe, a zatem i odrębne przepisy regulujące dostęp do ewidencji środków trwałych, zawarte są w ustawie z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 120 ze zm., dalej jako "u.rach."). Ewidencja środków trwałych stanowi zbiór, o którym mowa w art. 71 ust. 1 u.rach. Stosownie zaś do art. 75 u.rach., udostępnienie opisanych takiego zbioru lub jego części osobie trzeciej może przybrać dwojaką formę. Mogą one zostać udostępnione do wglądu na terenie jednostki - co wymaga zgody kierownika jednostki lub osoby przez niego upoważnionej, ewentualnie mogą zostać udostępnione poza siedzibą zarządu (oddziału) jednostki - co wymaga pisemnej zgody kierownika jednostki oraz pozostawienia w jednostce potwierdzonego spisu przejętych dokumentów. Wskazane wyżej regulacje zmierzają do ochrony dokumentacji rachunkowości i reglamentują zasady wglądu do tej dokumentacji (nie wykluczając takiego wglądu). W konsekwencji, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 2247/13, skoro dokumenty pozostają zbiorem, o którym mowa w art. 71 ust. 1 u.rach., podlegają udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych w tej ustawie, nie zaś w u.d.i.p.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Korzystając z uprawnienia przewidzianego w art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Podkreślenia wymaga, że w przypadku skargi na bezczynność decyzja o rozpoznaniu sprawy w tym trybie pozostawiona jest sądowi i nie jest zależna ani od złożenia przez którąkolwiek ze stron wniosku w tym przedmiocie, ani też od ewentualnego żądania przez którąkolwiek ze stron przeprowadzenia rozprawy.
Skarga zasługuje na uwzględnienie. Prezydent Miasta Lublin nie załatwił bowiem w sposób prawidłowy wniosku Fundacji z dnia 7 czerwca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej i w konsekwencji pozostaje w sprawie tego wniosku bezczynny.
W sprawie niniejszej poza sporem pozostaje, że Prezydent Miasta Lublin – jako organ władzy publicznej – należy z mocy art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. do podmiotów obowiązanych do udostępniania informacji publicznej na zasadach określonych w tej ustawie.
Na gruncie spraw z zakresu informacji publicznej bezczynność podmiotu zobowiązanego zachodzi w szczególności wówczas, gdy podmiot taki, pomimo dysponowania żądaną informacją publiczną, nie udostępnia jej zgodnie z art. 13 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1 u.d.i.p., tj. bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, bądź też w tym terminie nie wydaje na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej.
Podjęcie powyższych czynności uzależnione jest jednak od stwierdzenia w pierwszej kolejności, że wniosek dotyczy informacji mającej charakter informacji publicznej, a także, że zasady i tryb dostępu do danej informacji nie jest odmiennie określony przepisami innych ustaw (art. 1 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p.). Jeżeli bowiem wniosek o udostępnienie informacji nie dotyczy informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p., a także, gdy obowiązuje inny tryb dostępu do żądanej informacji publicznej, adresat wniosku zobowiązany jest jedynie powiadomić wnioskodawcę o tej okoliczności, natomiast brak jest podstaw do wydania w takiej sytuacji decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Forma ta zastrzeżona jest wyłącznie dla informacji mających charakter informacji publicznej i podlegających udostepnieniu w trybie u.d.i.p. (por. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, wydanie 2, Warszawa 2012, str. 206).
Co za tym idzie, w sprawach dostępu do informacji publicznej bezczynność może mieć miejsce nie tylko wtedy, gdy podmiot zobowiązany nie reaguje na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, lecz również, gdy powstaje spór co do charakteru żądanej informacji lub możliwości jej udostępnienia w trybie u.d.i.p. W takim przypadku właściwym trybem dla zakwestionowania stanowiska podmiotu zobowiązanego jest skarga na jego bezczynność, przy rozpoznaniu której sąd administracyjny zobowiązany jest ocenić, czy podmiot taki prawidłowo uznał, że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, bądź też – pomimo posiadania takiego charakteru – nie może zostać udostępniona w trybie u.d.i.p. ze względu na odmienny tryb dostępu, czy też źle ocenił jej charakter lub błędnie uznał, że jest ona dostępna w innym trybie niż uregulowany w u.d.i.p., a przez to nie załatwił wniosku o udostępnienie informacji w sposób prawidłowy i tym samym pozostaje wobec niego bezczynny.
Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Wniosek skarżącej z dnia 7 czerwca 2024 r. spotkał się bowiem z odpowiedzią, w której organ zakwestionował zasadność zakwalifikowania żądanej informacji jako informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. W odpowiedzi na skargę organ dodatkowo stwierdził, że przedmiotowa informacja jest dostępna dla wnioskodawcy w innym trybie, co zgodnie z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. wyłącza możliwość jej udostępnienia na zasadach określonych w tej ustawie. Ze stanowiskiem organu w obu tych kwestiach nie można się zgodzić.
Przypomnieć w tym miejscu należy, że przedmiotem żądania Fundacji w niniejszej sprawie jest udostepnienie ewidencji środków trwałych Urzędu Miasta Lublin, w formie arkusza kalkulacyjnego. Kwestionując publiczny charakter informacji objętej tak sformułowanym żądaniem, organ powołał się na treść art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. "f" u.d.i.p., zgodnie z którym udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o prowadzonych rejestrach, ewidencjach i archiwach oraz o sposobach i zasadach udostępniania danych w nich zawartych. Zdaniem organu, w świetle tego przepisu udostępnieniu może podlegać informacja o prowadzonej ewidencji środków trwałych oraz o sposobie i zasadach udostępnienia danych zawartych w tej ewidencji, a nie sama ewidencja. Nadto w odpowiedzi na skargę, powołując się na regulacje ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (u.i.d.p.), organ podniósł, że o publicznym charakterze informacji zawartych w ewidencji środków trwałych nie może świadczyć okoliczność, iż ewidencja ta służy realizacji zadań publicznych. Rejestrami publicznymi w rozumieniu ww. ustawy pozostają bowiem również rejestry określane jako "wewnętrzne".
Odnosząc się do powyższej argumentacji należy stwierdzić, że co do zasady rację ma organ wskazując, iż na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. "f" u.d.i.p. oraz powołanych w odpowiedzi na skargę przepisów u.i.d.p. nie można uznać, iż treść (merytoryczna zawartość) każdej ewidencji prowadzonej przez podmiot wykonujący zadania publiczne, będzie posiadała walor informacji publicznej i podlegała udostępnieniu w trybie u.d.i.p. Oczywiście takiego charakteru nie będą posiadały rejestry (ewidencje), które jakkolwiek są wykorzystane do realizacji zadań publicznych, to jednak nie zawierają danych, które same w sobie posiadają walor informacji publicznej. Tego rodzaju ewidencje co do zasady – jak słusznie wskazał organ – należy zaliczać do kategorii informacji wewnętrznych, a więc takich, które służą jedynie funkcjonowaniu danego podmiotu i usprawnianiu jego działalności, czyli dotyczą wyłącznie jego wewnętrznej organizacji pracy.
Ocena charakteru informacji zawartych w ewidencji środków trwałych Urzędu Miasta Lublin pod kątem przypisania im publicznego charakteru, nie może jednak opierać się wyłącznie na treści art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. "f" u.d.i.p. Przede wszystkim bowiem definicja informacji publicznej została określona w art. 1 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym pod pojęciem tym należy rozumieć każdą informację o sprawach publicznych. Na tle tej ogólne definicji przyjmuje się, że informacje publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. To ogólne pojęcie informacji publicznej ustawodawca konkretyzuje w art. 6 u.d.i.p., wskazując w nim, jakiego rodzaju informacje publiczne podlegają udostępnieniu, przy czym należy podkreślić, że katalog zawarty w tym przepisie nie ma charakteru zamkniętego. Co jednak bardziej istotne w okolicznościach niniejszej sprawy, w katalogu tym, poza informacją o prowadzonych - przez organy władzy publiczne i inne podmioty wykonujące zadania publiczne - rejestrach, ewidencjach i archiwach, jako przykładowe informacje publiczne podlegające udostepnieniu ustawodawca wskazał też informacje o majątku publicznym, w tym o majątku jednostek samorządu terytorialnego (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. "c" u.d.i.p.). Wobec zaś braku w treści art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. "c" u.d.i.p. ograniczeń w co do zakresu pojęcia "majątek", przyjmuje się, że pojęcie to należy odnosić nie tylko do nieruchomości, ale i zasobów pieniężnych, mienia ruchomego oraz innych składników majątku w szerokim rozumieniu. Co więcej, publiczny charakter należy przypisać również informacjom o sposobie zarządzania tym majątkiem oraz sposobie gospodarowania środkami publicznymi (por. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2022 r., sygn. akt III OSK 2424/21).
Powyższe uwagi prowadzą do wniosku, że dane zawarte w żądanej ewidencji środków trwałych Urzędu Miasta Lublin, uznać należy za informacje publiczne w rozumieniu u.d.i.p. nie tyle, a w każdym razie nie wyłącznie z tego względu, że ewidencja ta jest prowadzona przez podmiot wykonujący zadania publicznej i służy realizacji takich zadań, lecz przede wszystkim dlatego, że dane w niej zawarte są informacjami o majątku jednostki samorządu terytorialnego (spisem składników tego majątku), a więc stanowią informacje wprost wpisujące się w kategorię informacji publicznych wskazaną w art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. "c" u.d.i.p.
Jako nietrafne należy także ocenić stanowisko organu, wedle którego żądana ewidencja środków trwałych nie może zostać udostępniona Fundacji w trybie przepisów u.d.i.p. z uwagi na odmienny tryb dostępu uregulowany w art. 75 w zw. z art. 71 ust. 1 u.rach., czy też w art. 15 ust. 1 u.i.d.p. i przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 września 2005 r. w sprawie sposobu, zakresu i trybu udostępniania danych zgromadzonych w rejestrze publicznym.
W orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego wielokrotnie już kwestionowano zasadność całkowitego wyłączenia, na podstawie art. 1 ust. 2 u.d.i.p., dostępu do ewidencji środków trwałych w trybie przepisów u.d.i.p., ze względu na uprawnienia wynikające z art. 75 w zw. z art. 71 ust. 1 u.rach. Wskazuje się bowiem, że przepisy te zmierzają do ochrony dokumentacji rachunkowości i reglamentują zasady "technicznego" wglądu do tej dokumentacji (nie wykluczając takiego wglądu), nie zawierają natomiast żadnych ograniczeń w dostępie do informacji publicznej. Z przepisów tych wynika, że pojęcie "zbiorów", o jakich mowa w art. 71 ust. 1 u.rach. (do których zalicza się ewidencje środków trwałych) dotyczy egzemplarzy dokumentów rachunkowości jako nośników pewnych informacji, a nie samych informacji rozumianych jako zbiór danych zawartych w tych dokumentach. Należy zatem rozróżnić dwie sytuacje dotyczące wniosku w zakresie dostępu do ewidencji środków trwałych: pierwszą - kiedy wolą wnioskodawcy jest uzyskanie "wglądu" do objętych wnioskiem informacji, jak stanowi art. 75 u.rach., oraz drugą - kiedy wolą wnioskodawcy jest uzyskanie objętych wnioskiem informacji np. poprzez ich przesłanie drogą elektroniczną w formie pliku elektronicznego lub poprzez przesłanie ich kserokopii, a zatem kiedy wnioskodawca nie chce dokonywać wglądu w rozumieniu art. 75 u.rach. w oryginalne dokumenty. W pierwszym przypadku dostęp do żądanych informacji podlega reżimowi przepisów u.rach., natomiast w drugim przypadku znajdują zastosowanie przepisy u.d.i.p. (por. np. wyroki NSA: z dnia 30 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 2588/15; z dnia 10 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 2075/13; z dnia 4 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 900/15; z dnia 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 2781/14; z dnia 4 lipca 2023 r., sygn. akt III OSK 5207/21; wyrok WSA w Krakowie z dnia 22 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SAB/Kr 143/19).
W niniejszej sprawie Fundacja już w treści wniosku z dnia 7 czerwca 2024 r. w sposób jednoznaczny wskazała, że zwraca się o przesłanie ewidencji środków trwałych w formie arkusza kalkulacyjnego na podany adres e-mail, natomiast "nie chce dokonywać wglądu w rozumieniu art. 75 ustawy o rachunkowości w oryginalne dokumenty". Należy zatem stwierdzić, że tak sformułowany wniosek, wbrew stanowisku organu, podlega załatwieniu na podstawie u.d.i.p.
Wyłączenia zastosowania w tym przypadku przepisów u.d.i.p. ze względu na normę kolizyjną z art. 1 ust. 2 u.d.i.p., nie sposób także wywieść z art. 15 ust. 1 u.i.d.p. w zw. z przepisami ww. rozporządzenia w sprawie sposobu, zakresu i trybu udostępniania danych zgromadzonych w rejestrze publicznym. Art. 15 ust. 1 u.i.d.p. nakłada wprawdzie na każdy podmiot prowadzący rejestr publiczny obowiązek zapewnienia nieodpłatnego dostępu do danych zgromadzonych w prowadzonym rejestrze, jednak wyłącznie na rzecz podmiotów publicznych albo podmiotów niebędących podmiotami publicznymi, ale realizujących zadania publiczne na podstawie odrębnych przepisów albo na skutek powierzenia lub zlecenia przez podmiot publiczny ich realizacji. Unormowanie to nie wyłącza zatem możliwości uzyskania dostępu do informacji publicznych zawartych w rejestrze publicznym na podstawie u.d.i.p., przez inne podmioty niż wymienione w jego treści, a więc m.in. przez skarżącą.
Publiczny charakter informacji objętych wnioskiem Fundacji z dnia 7 czerwca 2024 r. przy jednoczesnym braku podstaw do wyłączenia możliwości ubiegania się przez skarżącą o udostępnienie tej informacji w trybie u.d.i.p. ze względu na inny tryb dostępu oznacza, że obowiązkiem organu było udostępnienie skarżącej żądanej informacji publicznej bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 13 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1 u.d.i.p.), ewentualnie wydanie w tym terminie, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., decyzji o odmowie udostępnienia przedmiotowej informacji. Niezałatwienie wniosku w żaden z opisanych wyżej sposobów czyni natomiast skargę na bezczynność organu uzasadnioną.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązał Prezydenta Miasta Lublin do załatwienia wniosku skarżącej w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Uwzględniając skargę Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Wyjaśnić należy, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12). Rażące naruszenie prawa to zatem naruszenie wyraźne oraz bezsporne. W niniejszej sprawie bezczynność organu nie miała takiego charakteru, albowiem nie wynikła z zaniechania jakichkolwiek działań w sprawie przedmiotowego wniosku skarżącej, lecz stanowiła konsekwencję błędnej kwalifikacji żądanej informacji. Nie można natomiast pominąć okoliczności, że organ – choć w wadliwy sposób – na wniosek ten odpowiedział w terminie przewidzianym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. W tej sytuacji zaistniałej w sprawie bezczynności nie można przypisać rażącego charakteru.
Dodać należy, że Sąd rozpoznając skargę, rozstrzyga w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 p.p.s.a.), a zatem oceniając charakter stwierdzonej w niniejszej sprawie bezczynności nie może brać pod uwagę ewentualnej bezczynności organu w odrębnych sprawach dotyczących innych wniosków Fundacji o udostępnienie informacji publicznej.
W konsekwencji dokonanej kwalifikacji stanu bezczynności zaistniałego w niniejszej sprawie, Sąd oddalił wniosek Fundacji o wymierzenie organowi grzywny. Podkreślić należy, że z literalnej wykładni art. 149 § 2 p.p.s.a. wynika, iż wymierzenie grzywny, które może nastąpić w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność, zależy od uznania sądu, a więc ma charakter fakultatywny. W niniejszej sprawie Sąd uznał, że skoro bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, to brak jest podstaw do zastosowania wobec organu – poza zobowiązaniem do rozpatrzenia wniosku – dodatkowo środka o charakterze dyscyplinująco-represyjnymi, jakim jest wnioskowana grzywna z art. 149 § 2 p.p.s.a.
O zwrocie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, które w niniejszej sprawie ograniczają się do uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 100 złotych, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.
Z tych wszystkich względów orzeczono, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło