II SAB/Lu 21/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (sprawozdawca) Protokolant Referent stażysta Kinga Górka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi M. N. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie zaopiniowania wstępnego projektu podziału działki I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego do rozpoznania zażalenia na postanowienie Wójta Gminy C. z dnia [...] roku, nr [...]; II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz M. N. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sygn. akt II SAB/Lu [...] U z a s a d n i e n i e M. N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w dniu [...] stycznia 2018 r. skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego polegającą na nierozpatrzeniu zażalenia na postanowienie Wójta Gminy C. z dnia [...] października 2017 r. w sprawie projektu podziału nieruchomości - działki nr [...] w S.. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił następujący stan faktyczny: Wyrokiem z dnia 6 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Lu 296/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2017 r. oraz postanowienie Wójta Gminy C. z dnia [...] lipca 2016 r., negatywnie opiniujące projekt podziału nieruchomości będącej własnością skarżącego, położonej w S. gm. C., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] października 2017 r. Wójt Gminy C. ponownie zaopiniował negatywnie wstępny projekt podziału działki. W piśmie z dnia [...] października 2017 r. skarżący złożył na to postanowienie zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C.. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wyznaczył do załatwienia sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze - postanowienie to zostało doręczone temu organowi w dniu [...] listopada 2017 r. W piśmie z dnia [...] grudnia 2017 r. skierowanym do Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżący: - wystąpił o udzielenie informacji dotyczącej przewidywanego terminu rozpatrzenia sprawy; - oświadczył, że nie będzie korzystał z uprawnienia zawartego w art. 10 § 1 k.p.a.; - wniósł o przesłanie kopii wszelkich pism oraz informacji organu I instancji lub innej osoby lub podmiotu, albo przekazanie informacji o autorze i charakterze pisma lub informacji, w posiadanie których weszło Kolegium po otrzymaniu postanowienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Przypomniał jednocześnie, że postępowanie przed Kolegium na poprzednim etapie trwało aż pięć miesięcy (postanowienie z dnia [...] stycznia 2017 r.). W związku z tym, że organ nie udzielił odpowiedzi na powyższe pismo, skarżący złożył w dniu [...] stycznia 2018 r. ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, a następnie niniejszą skargę na bezczynność. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wyjaśniło, że po wyznaczeniu przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w dnia [...] listopada 2017r. do rozpatrzenia zażalenia skarżącego na postanowienie z dnia [...] października 2017 r. Wójta Gminy C., Kolegium w piśmie z dnia [...] stycznia 2018 r. powiadomiło skarżącego o przedłużeniu terminu rozpatrzenia jego zażalenia powołując się na skomplikowany charakter sprawy i obszerny materiał dowodowy. Następnie po wpłynięciu do Kolegium w dniu [...] stycznia 2018 r. skargi na bezczynność tego organu, Kolegium wydało w dniu [...] lutego 2018 r. postanowienie Nr [...], którym uchyliło postanowienie organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia uznając, że postanowienie to wydane zostało z naruszeniem art.1 53 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz.1369 ze zm.), dalej "p.p.s.a.". W związku z powyższym, Kolegium wniosło o oddalenie skargi. Podniosło, że wprawdzie rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło z naruszeniem podstawowego /miesięcznego/ terminu przewidzianego na załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym /drugoinstancyjnym/, który wynika z art.35 § 3 k.p.a., to jednak zwłoka nie wpłynęła na prawa i obowiązki skarżącego, nie naraziła go na żaden uszczerbek, ani nie przyniosła żadnych innych negatywnych skutków. Sprawa będąca przedmiotem postępowania jest sprawą wymagającą przeprowadzenia dokładnego i wszechstronnego postępowania, ponieważ dotyczy wydzielenia gruntu pod drogę publiczną ze wszystkimi tego następstwami, a do tego jest sprawą skomplikowaną poprzez istotną rozbieżność pomiędzy stanem prawnym /treścią planu miejscowego/, a stanem faktycznym i działaniami podejmowanymi przez zarządcę ewentualnej przyszłej drogi, czyli Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad, która uzyskała decyzję środowiskową dla innego przebiegu drogi, a do tego inny przebieg drogi przewiduje Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania terenu gminy C.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. - sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Rozpatrując wniesioną skargę wskazać należy, że zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został wydany, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności, jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznania sprawy (jak też zaniechanie) oraz stopień przekroczenia terminów mają natomiast znaczenie przy ocenie przez Sąd, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., czy też nie. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd uznał, iż w ustalonym stanie faktycznym mamy do czynienia z bezczynnością organu administracji publicznej, jednak z akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 r., Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło postanowienie Wójta gminy C. z dnia [...] października 2017 r. Mając powyższe na uwadze, postępowanie sądowe w zakresie wniosku skarżącego o zobowiązanie organu do rozpoznania zażalenia podlega umorzeniu. Wskazać należy, że - w świetle przytoczonego art. 149 p.p.s.a. - wydanie przez organ administracji decyzji w rozpoznawanej sprawie nie powoduje jednak braku konieczności dokonania przez Sąd oceny czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też naruszenie to nie miało charakteru rażącego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 2013 r., I OSK 797/13). Uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może bowiem polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo, że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że zaistniały podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, gdyż akt taki został już wydany. W ocenie Sądu stwierdzona bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa tj. z naruszeniem art. 35 i art. 36 k.p.a. W świetle art. 35 § 1 k.p.a. - organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie z § 2 niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast zgodnie z § 3 załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Zgodnie z § 3a załatwienie sprawy w postępowaniu uproszczonym powinno nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania, natomiast zgodnie z § 4 przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i 3a, zaś z § 5 do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu. Z kolei w myśl art. 36 § 1 k.p.a. - o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia, zaś zgodnie z § 2 ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Bezspornie Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło powyższe przepisy, gdyż nie rozpatrzyło w terminie 30 dniowym zażalenia skarżącego na postanowienie Wójta Gminy C. z dnia [...] października 2017 r. O wyznaczeniu Kolegium jako właściwego do rozpatrzenia zażalenia przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r. Kolegium dowiedziało się w dniu [...] listopada 2017 r. (co nie jest kwestionowane). Miesięczny termin na rozpatrzenie zażalenia, o którym mowa w art. 35 § 3 k.p.a., zaczynał biec od tego dnia, a więc upływał w dniu [...] grudnia 2017 r. Kolegium natomiast już po upływie tego terminu, w dniu [...] stycznia 2018 r. poinformowało skarżącego o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy ze względu na jej skomplikowany charakter i konieczne postępowanie wyjaśniające, do dnia [...] lutego 2018 r. Następnie - po wpłynięciu skargi na bezczynność - Kolegium wskazanym wyżej postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 r., rozpatrzyło zażalenie. Bezspornie organ podjął czynności procesowe w sprawie z uchybieniem miesięcznego terminu wskazanego w art. 35 § 3 k.p.a., a więc z naruszeniem tego przepisu. Naruszenie to nie jest jednak rażące. O rażącym naruszeniu przepisów o terminach załatwienia sprawy można mówić tylko w razie ich ewidentnego (oczywistego) niezastosowania lub nieprawidłowego zastosowania, a więc przekroczenia terminów szczególnie znaczącego i niezaprzeczalnego, pozbawionego racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia [...] czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK [...]; wyrok WSA w Łodzi z dnia [...] października 2014 r., sygn. akt II SAB/Łd [...]). Taka sytuacja w sprawie nie zachodzi. Kolegium podjęło bowiem czynności procesowe w sprawie zażalenia skarżącego z niewielkim opóźnieniem - biorąc pod uwagę, że był to okres świąteczny - tj. tygodniowym, przedłużając w dniu [...] stycznia 2018 r. termin załatwienia sprawy, wyjaśniając jednocześnie przyczyny tego przedłużenia, co było dopuszczalne w świetle art. 36 § 1 k.p.a. Następnie jeszcze przed upływem wyznaczonego terminu, Kolegium rozpatrzyło zażalenie, wydając w dniu [...] lutego 2018 r. postanowienie. Przekroczenie miesięcznego terminu na załatwienie żalenia nie można w tej sytuacji uznać za rażące. Organowi nie można bowiem zarzucić celowej opieszałości. Podkreślić przy tym należy, że niniejsza skarga dotyczyły wyłącznie bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego, a nie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C., a więc ewentualna bezczynność tego ostatniego Kolegium nie podlegała kontroli Sądu w niniejszej sprawie. Z tych względów Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która jednak nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W związku z powyższym nie było również podstaw do wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. Z tych względów, Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3, § 1a i § 2 p.p.s.a. oraz art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzekł natomiast na podstawie art. 200 p.p.s.a