II SAB/Lu 24/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak,, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 października 2010 r. sprawy ze skargi Z. W. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie nierozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej specjalistycznych usług opiekuńczych I. oddala skargę; II. przyznaje [...] S. L. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) zł należnego podatku od towarów i usług. W dniu 23 lutego 2010 r. Z. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. podnosząc, iż organ ten bezzasadnie i celowo wydłuża termin załatwienia sprawy dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 17 sierpnia 2009 r. wydanej w przedmiocie odmowy odstąpienia od żądania zwrotu odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o oddalenie skargi wskazując, iż wyżej wymienioną decyzją z 17 sierpnia 2009 r. Kolegium utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy N. z dnia 29 czerwca 2009 r. Następnie w dniu 2 listopada 2009 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na wskazaną decyzję, która wraz z odpowiedzą na skargą i aktami sprawy została przekazana do Sądu. W dniu 25 lutego 2010 r. Sąd oddalił skargę Z. W. na przedmiotową decyzję. W takcie postępowania sądowego - w dniu 29 stycznia 2010 r. - skarżący złożył do Kolegium skargę dotyczącą decyzji tego organu z dnia 17 sierpnia 2009 r. nr [...]. Wobec nieudzielania odpowiedzi na pismo Kolegium wzywające Z. W. do sprecyzowania skargi, organ potraktował pismo to jako wniosek o stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium. Następnie postanowieniem z dnia 15 lutego 2010 r. Kolegium zawiadomiło stronę, że jej wniosek nie zostanie załatwiony w terminie określonym z art. 35 k.p.a. i wyznaczyło nowy termin załatwienia sprawy – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania akt administracyjnych sprawy po zakończeniu postępowania sądowego w przedmiotowej sprawie. W przedstawionym stanie faktyczno-prawnym organ wniósł o oddalenie wniesionej skargi na bezczynność jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. W sprawach ze skargi na bezczynność organów administracji publicznej sąd administracyjny orzeka według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w chwili orzekania. Innymi słowy przedmiotem niniejszego postępowania jest wyłącznie kwestia czy organ w dacie orzekania pozostaje w bezczynności. Z bezczynnością organu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej: P.p.s.a.) mamy do czynienia wówczas, gdy w ustawowym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności. W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić - nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest, zgodnie z treścią art. 36 k.p.a., zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Natomiast jak stanowi art. 35 § 5 k.p.a. do wskazanych powyżej terminów nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż skarga dotyczy bezczynności organu w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 17 sierpnia 2009 r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy N. z 29 czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy odstąpienia od żądania zwrotu odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze. Podanie o stwierdzenie nieważności skarżący złożył bezpośrednio do Sądu w dniu 23 lutego 2010 r. Natomiast przed złożeniem tego wniosku, tj. już w dniu 7 października 2009 r., Z. W. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 17 sierpnia 2009 r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy N. z 29 czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy odstąpienia od żądania zwrotu odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze (sprawa oznaczona sygn. akt II SA/Lu 694/09). Bezspornym zatem jest, iż wniosek o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 17 sierpnia 2009 r. został złożony po wniesieniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na tę samą decyzję. Innymi słowy skarżący nie czekając na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd postanowił wszcząć kolejne postępowanie mające za cel wyeliminowane tej decyzji, zawierającej niekorzystne dla niego rozstrzygnięcie. We wskazanej sytuacji powstaje zatem zagadnienie, czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. było zobowiązane do wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności w sprawie zakończonej ostateczną decyzją, która została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W tych okolicznościach wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Ponadto sąd administracyjny, jak stanowi o tym art. 134 § 1 P.p.s.a. dokonując kontroli zaskarżonego aktu, nie jest związany granicami skargi. Rozpoznając zatem, skargę niezależnie od jej zarzutów, sąd administracyjny bada także istnienie podstaw "nieważnościowych" zawartych w art. 156 k.p.a. i w razie ich stwierdzenia jest uprawniony we własnym zakresie do stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu. Innymi słowy sąd administracyjny posiada takie same uprawnienia w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji jak organ administracji publicznej. Sytuacja taka prowadzi natomiast do konkluzji o istnieniu zbiegu uprawnień do weryfikacji ostatecznych decyzji w trybie postępowania sądowego oraz w trybie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego. Wskazać jednak należy, iż taki zbieg uprawnień nie powinien mieć miejsca. Tego typu sytuacja może bowiem tworzyć niekorzystne skutki tak ze względu na zasady ekonomii postępowania organów państwa, jak i z uwagi na ochronę powagi rozstrzygnięć tych organów. Przede wszystkim konieczne jest uniknięcie możliwości wydania przez organ administracji publicznej oraz przez sąd administracyjny sprzecznych orzeczeń w tej samej sprawie (por. T. Woś: Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 1996, s. 167). Na gruncie P.p.s.a. o zbiegu uprawnień do weryfikacji ostatecznych decyzji w trybie postępowania sądowego oraz w trybie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego dotyczy art. 56 tej ustawy. Zgodnie z jego treścią w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu. Przepis ten zatem nie ma zastosowania do wszczęcia postępowania administracyjnego po wniesieniu skargi do sądu, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Również żaden przepis procedury administracyjnej nie reguluje trybu prowadzenia nadzwyczajnego postępowania administracyjnego w stosunku do decyzji ostatecznej będącej przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego. W judykaturze powszechnie przyjmuje się jednak, iż nie jest dopuszczalne wszczęcie przez organ administracji publicznej postępowania w celu zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji po wniesieniu skargi w tej samej sprawie do sądu administracyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 1998 r., IV SA 1716/96; wyrok NSA z dnia 7 stycznia 1999 r., II SA/Gd 1353/98, wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2000 r., V SA 909/99; wyrok NSA z dnia 10 listopada 2000 r., SA 1019/00). Jak się wskazuje argumentem przemawiającym za taką wykładnią jest wzgląd na konieczność wyeliminowania wskazanego, niekorzystnego, zbiegu uprawnień do weryfikacji ostatecznych decyzji w trybie postępowania sądowego oraz w trybie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego. Za istnieniem takowego zakazu wskazuje dodatkowo treść art. 54 § 3 P.p.s.a., który może być rozumiany nie tylko jako uprawnienie organu administracji publicznej, ale także jako zakaz wszczynania innych postępowań, których skutkiem byłaby zmiana, uchylenie lub stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Inaczej mówiąc, po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego, organ administracji publicznej jest uprawniony do uchylenia i zmiany zaskarżonej decyzji tylko na podstawie wcześniej wskazanego przepisu (zob. wyrok NSA z dnia 7 stycznia 1999 r., II S.A./Gd 1353/98, OSP 2000, nr 5, póz. 81; glosa aprobująca L. Żukowski, OSP 2000, nr 5,poz. 81). Tak więc organ, którego działanie zaskarżono w drodze skargi do sądu administracyjnego, ma jedynie możliwość wydania decyzji w trybie autokontroli na podstawie art. 54 § 3 P.p.s.a. Konkludując, po wniesieniu skargi do Sądu organ administracji traci kompetencje do wdrożenia w stosunku do zaskarżonego aktu nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego z uwagi na zakres uprawnień sądu administracyjnego. Dopiero po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowego, którego przedmiotem jest ostateczna decyzja administracyjna, możliwym będzie rozpoznanie wniosku strony o stwierdzenie nieważności tej decyzji (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09). W dacie orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie wyrok z dnia 4 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Lu 694/09 nie był - wobec wniesienia przez skarżącego skargi kasacyjnej – prawomocny. Mając te okoliczności na uwadze, skarga, zdaniem Sądu rozpoznającego sprawę niniejszą, nie zasługuje na uwzględnienie. Z tych też względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a. orzekł jak sentencji wyroku. O wynagrodzeniu radcy prawnego z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 P.p.s.a. zw. § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu z dnia 28 września 2002 r. (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).