II SAB/Lu 28/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca) Asesor sądowy Anna Ostrowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi P. N. na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej im. Juliusza Słowackiego w M. D. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że Dyrektor Szkoły Podstawowej im. Juliusza Słowackiego w M. D. dopuścił się bezczynności w sprawie rozpatrzenia wniosku P. N. z 17 stycznia 2025 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Dyrektora Szkoły Podstawowej im. Juliusza Słowackiego w M. D. do załatwienia wniosku; IV. zasądza od Dyrektora Szkoły Podstawowej im. Juliusza Słowackiego w M. D. na rzecz skarżącego P. N. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. P. N. (strona, skarżący) zwrócił się - 17 stycznia 2025 r. - za pośrednictwem poczty elektronicznej do Dyrektora Szkoły Podstawowej im. Juliusza Słowackiego w M. D. o udzielenie informacji, czy szkoła zawierała od początku 2022 r. do stycznia 2025 r. umowy z kościołami lub innymi związkami wyznaniowymi lub ich osobami prawnymi. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 3 lutego 2025 r. (data wpływu do organu 14 luty 2025 r.) skarżący zarzucił bezczynność organowi - Dyrektorowi Szkoły Podstawowej im. Juliusza Słowackiego w M. D. w zakresie rozpoznania wskazanego wyżej wniosku z 17 stycznia 2025 r. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej ("u.d.i.p.") poprzez brak udostępnienia informacji publicznej pomimo upływu terminu ustawowego oraz brak poinformowania o braku możliwości udostępnienia informacji publicznej w określonym ustawowo terminie ze wskazaniem powodów opóźnienia oraz brak wyznaczenia nowego terminu udostępnienia informacji. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł m.in. o: stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności; zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku; zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że wniosek z 17 stycznia 2025 r. dotyczy informacji publicznej w zakresie dysponowania mieniem publicznym, jakim jest mienie należące do organu. Z kolei organ jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Jednakże pomimo upływu terminów ustawowych organ nie ustosunkował się do wniosku skarżącego, jak również nie poinformował go o przyczynach opóźnienia w udostępnieniu informacji publicznej i nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy. Pismem z 19 lutego 2025 r. organ podał, że szkoła od początku 2022 r. do stycznia 2025 r. nie zawierała umów z kościołami, żadnymi innymi związkami wyznaniowymi ani ich osobami prawnymi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania, wskazując, że w piśmie z 19 lutego 2025 r. udzielił żądanej informacji publicznej. Organ nadmienił, że udzielenie informacji publicznej nie nastąpiło w terminie ustawowym 14 dni od otrzymania wniosku z tego powodu, że e-mail skarżącego trafił do spamu poczty, a nie skrzynki mailowej szkoły. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2020 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej jako: p.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga co do zasady zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. 2022 r., poz. 902; dalej jako: u.d.i.p.) udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Zauważyć w pierwszej kolejności należy, że Dyrektor Szkoły Podstawowej im. Juliusza Słowackiego w M. D., będąc organem szkoły publicznej, jest - co do samej zasady - zobowiązany do udostępniania informacji publicznych, a wynika to wprost z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Przypomnieć należy, że ugruntowany jest już w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że o bezczynności na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej (u.d.i.p.) można - co do zasady - mówić wówczas, gdy w określonym w art. 13 ust.1 u.d.i.p. terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku o informację publiczną, podmiot zobowiązany do jej udostepnienia nie udziela żądanej informacji w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.), ani też nie wydaje w tym terminie decyzji odmawiającej udzielenia informacji publicznej lub umarzającej postępowanie (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Jest oczywiste, że podjęcie powyższych działań uzależnione jest jednak od stwierdzenia w pierwszej kolejności, że wniosek dotyczy informacji mającej charakter informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.), przy czym zgodnie z tym przepisem informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych. Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. zawiera przykładowe wyliczenie rodzajów informacji publicznej podlegających udostępnieniu, pośród których wskazano informacje o majątku, którym dysponują podmioty, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p.. Jest niekwestionowane w sprawie, że na wniosek skarżącego został udzielona stosowna odpowiedź dopiero 19 lutego 2025 r., kiedy organ w piśmie skierowanym do skarżącego podał, że szkoła od początku 2022 r. do stycznia 2025 r. nie zawierała umów z kościołami, żadnymi innymi związkami wyznaniowymi ani ich osobami prawnymi. Organ udzielił tej odpowiedzi po wniesieniu niniejszej skargi (14 lutego 2025r.). Udzielenie żądanej informacji publicznej stanowi przesłankę umorzenia postępowania w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej - na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., co orzeczono w punkcie III sentencji. Odnosząc się do kwestii spełnienia przesłanek rażącego naruszenia prawa w zakresie bezczynności organu, co sąd ma obowiązek zbadać z mocy art. 149 § 1a p.p.s.a., stwierdzić należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy rażące naruszenie prawa nie miało miejsca (punkt II sentencji wyroku). Wyjaśnić należy, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12). Rażące naruszenie prawa to zatem naruszenie wyraźne oraz bezsporne, co w sprawie nie miało miejsca. W orzecznictwie wskazuje się, że kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego oznacza stan, w którym wyraźnie, ewidentnie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa i naruszenie to posiada pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako "zwykłe" naruszenie prawa. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, ale musi być ono znaczne i niezaprzeczalne oraz pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności czy oczywistego lekceważenia przepisów. Zauważyć przy tym należy, że dla oceny zasadności skargi nie miała znaczenia podnoszona przez organ okoliczność, że wniosek skarżącego trafił do folderu poczty przeznaczonego dla wiadomości SPAM. Zauważyć trzeba, że wniosek został skierowany na oficjalny adres poczty elektronicznej (e-mailowej) organu, a ryzyko nieodebrania czy też nieodczytania wysłanego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciąża wyłącznie organ. W tym zakresie przyjmuje się bowiem za właściwe zastosowanie domniemania faktycznego, że jeżeli wiadomość została prawidłowo nadana na oficjalny adres poczty elektronicznej organu, to znaczy, że dotarła ona do adresata. Kwestia natomiast nieodczytania wniosku wysłanego drogą elektroniczną czy zakwalifikowania go za spam, zawsze obciąża jego odbiorcę. Wskazać należy, że dla zastosowania tego domniemania kluczowe jest ustalenie, czy wniosek został w ogóle wysłany drogą elektroniczną. W orzecznictwie NSA przyjęto, że wydruk z poczty elektronicznej nadawcy stanowi dostateczny dowód, że wiadomość zawierająca wniosek została wysłana (zob. wyrok NSA z 16 września 2016 r. I OSK 1924/16). Wydruk z poczty elektronicznej nadawcy stanowi przy tym dostateczny dowód, że wiadomość zawierająca wniosek została wysłana. W związku z powyższym organ po upływie terminu określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. od dnia złożenia wniosku tj. od 17 stycznia 2025 r. pozostawał w bezczynności - do czasu udzielenia odpowiedzi, co miało miejsce już po wniesieniu skargi przez skarżącego. Z tych względów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd stwierdził, że Dyrektor Szkoły Podstawowej im. Juliusza Słowackiego w M. D. dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego z 17 stycznia 2025 r. (punkt I sentencji). Orzeczenie o kosztach postępowania (punkt IV sentencji) obejmuje zasądzenie kwoty 597 zł, na co składa się zwrot uiszczonego wpisu (100 zł), opłata od pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika - art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.