II SAB/Lu 36/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec,, Sędzia NSA Witold Falczyński, Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Prezesa Sądu Rejonowego do udzielenia informacji publicznej; II. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. wymierza Prezesowi Sądu Rejonowego grzywnę w kwocie 1000 zł (tysiąc złotych); IV. przyznaje [...] K. Ł. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. R. S. wniósł skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w B. P. w sprawie udostępnienia informacji publicznej określonej we wniosku z dnia [...] sierpnia 2014 r., który obejmował żądanie przesłania mu wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami - po wcześniejszej anonimizacji - z lat 2010-2014, wydanych w sprawach rejestrowanych w repertorium C pod symbolem 056 i 056. Skarżący zarzucił Prezesowi Sądu Rejonowego w B. P. naruszenie: 1) art 1 ust. 1 w związku z art 2 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112 poz. 1198 ze zm., zwanej dalej u.d.i.p.), 2) art 13 ust. 1 u.d.i.p. poprzez nieudostępnienie informacji publicznej bez zbędnej zwłoki, 3) art 16 ust. 1 u.d.i.p. poprzez brak wydania decyzji negatywnej wobec wniosku strony, 4) art 3 ust. 1 pkt 1 w związku z art 4 ust. 1 pkt 1 i art 5 ust. 3 u.d.i.p. poprzez długotrwałą bezzasadną odmowę udostępnienia informacji publicznej. W związku z powyższym skarżący zażądał zobowiązania organu do udostępnienia żądanej informacji, stwierdzenia, że bezczynność organu w sprawie udostępnienia tej informacji miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzenia organowi grzywny w wysokości określonej w art 154 § 6 w związku z art 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Skarżący podniósł, że w dniu [...] sierpnia 2014 r. złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Organ pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r. przesłał skarżącemu zawiadomienie, że żądana informacja stanowi informację publiczną przetworzoną i wezwał wnioskodawcę do wykazania istnienia szczególnego interesu publicznego w uzyskaniu informacji. Pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r. wnioskodawca przesłał do sądu stanowisko, iż wnioskowana informacja nie może zostać zakwalifikowana jako informacja przetworzona, na potwierdzenie czego powołał szereg orzeczeń sądów administracyjnych. W dniu [...] września 2014 r. wnioskodawca otrzymał pismo datowane na [...] września 2014 r., informujące, iż zgodnie z art 13 ust 2 u.d.i.p., udostępnienie informacji nastąpi w terminie nie dłuższym niż dwa miesiące. Ponadto w tym piśmie zamieszczono informację o kosztach udzielenia informacji. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego w B. P. wniósł o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego. Organ wyjaśnił, że przedmiotowy wniosek o udostępnienie informacji publicznej wpłynął w dniu [...] sierpnia 2014 r., a zatem w okresie urlopowym. Prezes Sądu Rejonowego przebywał wówczas na urlopie wypoczynkowym. Zastępstwa w tym czasie pełnili inni sędziowie, w tym wiceprezes sądu, którzy kierowali pisma do skarżącego. Na urlopach wypoczynkowych w tym okresie przebywali również pracownicy Oddziału Administracyjnego zajmujący się tą sprawą. Organ podniósł, że pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r., a więc z daty otrzymania wniosku, zwrócono się do skarżącego o uzupełnienie wniosku, od którego to żądania organ później odstąpił. Pismem z dnia [...] września 2014 r., będącym odpowiedzią na kolejne pismo skarżącego, organ poinformował go, że udostępnienie danych nastąpi w terminie późniejszym. Prezes Sądu Rejonowego wskazał, że nie kwestionował prawa skarżącego do uzyskania tej informacji oraz że stanowisko organu nie było negatywne wobec wniosku strony, stąd brak było podstaw do wydania decyzji odmownej. Ponadto, mimo że organ wskazał wnioskodawcy, jaki będzie koszt wykonania kserokopii żądanych dokumentów, to w dotychczasowej praktyce, nawet wobec braku wpływu takich środków, nigdy nie odmawiał zainteresowanym ich wydania. Prezes dodał, że po powrocie z urlopu nie został poinformowany o niezakończeniu tej sprawy. Uszła ona uwadze osób, które zajmowały się nią podczas jego nieobecności. Zostało to spowodowane zwykłym przeoczeniem, gdyż ze względu na urlopy wypoczynkowe sprawą zajmowało się więcej niż zwykle osób. Organ wyjaśnił dalej, że w dniu [...] stycznia 2015 r. otrzymał skargę R. S. i niezwłocznie przesłał skarżącemu kserokopie sześciu wyroków Sądu Rejonowego w B. P. wraz z uzasadnieniami oraz trzech wyroków Sądu Okręgowego w L. Dokumenty przedstawione wraz z odpowiedzią na skargę dowodzą udostępnienia żądanej informacji w sposób kompletny i zgodny z wnioskiem, aczkolwiek z opóźnieniem. Efektem tego opóźnienia była realizacja wniosku obejmująca również wyroki ze spraw, które zakończyły się w okresie tego "opóźnienia", a mianowicie wyroki w sprawach [...] (zwrot akt do sądu rejonowego). Otrzymanie przez skarżącego żądanych informacji uzasadnia zatem, zdaniem organu, umorzenie postępowania w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga R. S. jest zasadna. Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W myśl zaś § 2 tego przepisu, sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że we wniosku z dnia [...] sierpnia 2014 r., doręczonym Prezesowi Sądu Rejonowego w B. P. w dniu [...] sierpnia 2014 r., skarżący, powołując się na przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, zwrócił się o przesłanie mu wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami (o ile były sporządzone) po wcześniejszej anonimizacji z lat 2010-2014, wydanych w sprawach rejestrowanych w repertorium C pod symbolem 056 i 056. Nie ulega wątpliwości, że żądana informacja stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a/ tiret trzecie u.d.i.p., zaś prezes sądu – jako organ władzy publicznej - jest objęty obowiązkami wynikającymi z tej ustawy (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.). Te okoliczności nie były zresztą przez organ kwestionowane. Prezes Sądu Rejonowego w B. P. był zatem zobligowany do rozpoznania wniosku R. S. z dnia [...] sierpnia 2014 r. o udostępnienie wskazanej w tym wniosku informacji, co też uczynił w dniu [...] stycznia 2015 r., już po wniesieniu przez wnioskodawcę skargi do sądu administracyjnego na bezczynność tego organu (pismo: k. 19 – 20 akt organu wraz z załącznikami: k. 21-131). Wymaga wyjaśnienia, że bezczynność na gruncie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej zachodzi w szczególności wówczas, gdy podmiot zobowiązany do udostępniania informacji publicznych, pomimo dysponowania żądaną informacją publiczną, nie udostępnia jej zgodnie z art. 13 ust. 1 w związku z art. 14 ust. 1 u.d.i.p., to jest bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, bądź też w tym terminie nie wydaje na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej (co jest uzasadnione np. wobec stwierdzenia, że żądana informacja objęta jest jednym z ograniczeń opisanych w art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.). Jeżeli natomiast informacja publiczna nie może być udostępniona w tym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). W związku z powyższym zarzut bezczynności w niniejszej sprawie nie był pozbawiony podstaw. Poza sporem pozostaje bowiem, że skarżący w dniu [...] sierpnia 2014 r. doręczył wspomniany wniosek prezesowi sądu. Wobec publicznego charakteru objętych tym wnioskiem informacji, organ ten powinien był – co do zasady – rozpoznać wniosek w terminie 14 dni od dnia jego złożenia. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, czternastodniowy termin na rozpoznanie wniosku R. S. upłynął bezskutecznie, co oznacza, że po jego upływie Prezes Sądu Rejonowego w B. P. pozostawał w bezczynności. Wprawdzie w piśmie doręczonym skarżącemu w dniu [...] września 2014 r. organ poinformował skarżącego, że z uwagi na zakres żądanych informacji, ich udostępnienie nastąpi w terminie nie dłuższym niż dwa miesiące od dnia złożenia wniosku, to jednak nie dotrzymał również tego terminu. Otrzymawszy bowiem wniosek w dniu [...] sierpnia 2014 r., udzielił żądanej informacji dopiero w dniu [...] stycznia 2015 r. Jednocześnie jednak nie może budzić wątpliwości, że Prezes Sądu Rejonowego w B. P. udzielił skarżącemu informacji publicznej we wnioskowanym zakresie i żądanej formie już po wniesieniu skargi, a przed datą orzekania przez sąd. Brak było zatem podstaw do zobowiązania tego organu do załatwienia wniosku strony skarżącej z dnia [...] sierpnia 2014 r. w oparciu o dyspozycję art. 149 § 1 zd. 1 p.p.s.a., co skutkuje umorzeniem postępowania sądowoadministracyjnego w przedmiocie zobowiązania organu do udzielenia tej informacji jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Jednocześnie sąd stwierdził, że bezczynność organu w rozpoznawanej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, do czego upoważnia treść art. 149 § 1 p.p.s.a. Użycie w zdaniu drugim tego przepisu wyrazu "jednocześnie" nie oznacza bowiem, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Przeciwnie, z analizy tego przepisu, w kontekście przepisu art. 417¹ § 3 kodeksu cywilnego wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu (tak postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2012 r., I OSK 2626/12). Oceniając tę okoliczność, sąd wziął pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, w tym znaczny upływ czasu (niemal pięć miesięcy) od dnia złożenia przez stronę skarżącą wniosku o udzielenie informacji publicznej do dnia udzielenia tej informacji, podczas, gdy wniosek ten, stosownie do treści art. 13 ust. 1 u.d.i.p., powinien być rozpoznany nie później niż w terminie 14 dni od dnia jego złożenia. Tak znacznego przekroczenia terminu rozpoznania wniosku nie usprawiedliwia podnoszona w odpowiedzi na skargę okoliczność, że wpłynął on w okresie urlopowym, podczas nieobecności w pracy prezesa sądu. Jedną z zasadniczych cech administracji publicznej jest bowiem jej ciągłość i stabilność, zapewniające codzienne, nieprzerwane funkcjonowanie państwa. Oznacza to, że administracja – w tym sądowa - jako system działa nieprzerwanie i na bieżąco załatwia sprawy jednostek bez względu na zmiany kadrowe w danym organie. Odstępstwa od tej zasady mogą być wprowadzone jedynie w drodze ustawy i mają miejsce w stanach nadzwyczajnych. Innymi słowy, podstawowym zadaniem prezesa sądu jako jego organu administracyjnego i zwierzchnika służbowego wszystkich pracowników sądu, jest takie zorganizowanie pracy w sądzie, by nieobecność w pracy bądź inna niedyspozycja pojedynczego pracownika nie uchybiały zasadzie ciągłości działania administracji. Uwzględniając rażący charakter naruszenia prawa w niniejszej sprawie, sąd, na podstawie art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a., wymierzył organowi grzywnę w wysokości 1 000 złotych. Wysokość wymierzonej grzywny odpowiada kryteriom wskazanym w art. 154 § 6 p.p.s.a., a nadto jest adekwatna do długiego i nieuzasadnionego okresu bezczynności organu. O wynagrodzeniu radcy prawnego z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 15 pkt 1 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" oraz § 2 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490). Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł, jak w sentencji.