II SAB/Lu 65/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy asystent sędziego Agnieszka Wąsikowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 maja 2017 r. sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Prezesa Sądu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Prezesa Sądu do załatwienia wniosku skarżącego R.S. z dnia 21 lipca 2014 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku; 2. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. przyznaje [...] K. Ł. 516,60 (pięćset szesnaście 60/100 groszy) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 96,60 zł (dziewięćdziesiąt sześć 60/100 groszy) złotych należnego podatku od towarów i usług. Wnioskiem z [...] lipca 2014 r. R. S. zażądał od Prezesa Sądu Okręgowego w L. przesłania wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami z lat 2010-2014 wydanych w sprawach rejestrowanych w repertoriach C pod symbolem 045. Prezes Sądu Okręgowego w L. pismem z [...] lipca 2014 r. poinformował skarżącego, że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący wniósł o zobowiązanie Prezesa Sądu do udostępnienia żądanej informacji, twierdząc, że wyrok sądu jest informacją publiczną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z [...] grudnia 2014 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SAB/Lu [...], oddalił skargę R. S. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w L. polegającą na nieudostępnieniu informacji objętej wnioskiem z dnia [...] lipca 2014 r. Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organu, że informacje objęte wnioskiem skarżącego z [...] lipca 2014 r. nie stanowią informacji publicznej. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł skarżący, zaskarżając go w całości oraz wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 1 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1764, dalej – u.d.i.p.), polegającej na uznaniu, że informacji publicznej w rozumieniu tych przepisów nie stanowią orzeczenia wydane przez sądy cywilne, a w szczególności w sprawach dotyczących ustalenia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, rejestrowane w repertorium C pod symbolem 045. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes Sądu Okręgowego w L. wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał w szczególności na treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z [...] grudnia 2013 r., I OPS [...]. Wyrokiem z dnia [...] listopada 2016 r., wydanym w sprawie o sygn. akt I OSK [...], Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę sadowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Sąd odwoławczy uznał bowiem, że wyroki sądowe są jawne i wraz z uzasadnieniami (jako integralną ich częścią) stanowią informację publiczną. Podkreślił ponadto, że żądana przez skarżącego informacja ma charakter informacji publicznej przetworzonej. Specyfika wyroków sądowych wraz z uzasadnieniami jest tego rodzaju, że częstokroć zawierają one nie tylko dane stron postępowań, lecz również innych osób, w tym biegłych czy świadków. Uwzględnienie wniosku skarżącego wymaga nie tylko zwykłych czynności technicznych związanych z kopiowaniem dokumentów, lecz znacznego nakładu pracy związanego z koniecznością ponadstandardowej – bo wymagającej uważnej lektury uzasadnień wyroków - anonimizacji dokumentów. Anonimizacja w tego rodzaju przypadkach nie ogranicza się wyłącznie do wyeliminowania z dokumentacji imion i nazwisk, lecz wiąże się również z koniecznością usunięcia określonych fragmentów uzasadnień, tj. takich ich części, które umożliwiałyby identyfikację poszczególnych osób, a to z kolei wymaga przeprowadzenia czynności analitycznych i intelektualnych. Sąd powołał się na treść art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., z którego wynika, że prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. NSA zaznaczył, że treść orzeczenia sądu nie tylko stanowi - zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. - informację publiczną o sprawach publicznych, ale stosownie do - art. 6 ust. 1 pkt 4 tej ustawy - będąc rodzajem informacji dotyczącej treści i postaci dokumentu urzędowego, podlega udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych w tej ustawie. Podkreślił, że treść tego przepisu nie zmieniła się na skutek nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 7 listopada 2014 r. o ułatwieniu wykonywania działalności gospodarczej (Dz.U. z 2014 r., poz. 1662), a jedynie została sprecyzowana poprzez uzupełnienie przykładowego katalogu dokumentów urzędowych o wskazanie orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu. Sąd odwoławczy podzielił stanowisko zawarte w skardze kasacyjnej, że orzeczenia sądowe z uzasadnieniami, jako wydane w sprawie przez sąd w ramach jego działalności orzeczniczej, opartej na przepisach prawa powszechnie obowiązującego, są danymi publicznymi i podlegają udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych w omawianej ustawie, bez względu na to, czy dotyczą spraw cywilnych, karnych czy gospodarczych (wyroki NSA: z 8 lutego 2011 r., I OSK 1938/10; z 11 sierpnia 2011 r., I OSK 933/11; z 30 września 2015 r.; I OSK 1746/14; z 12 kwietnia 2016 r., I OSK 3279/14). NSA wyjaśnił, że powoływana przez organ uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 grudnia 2013 r., I OPS 7/2013 nie miała w sprawie zastosowania, gdyż odnosiła się ona do sytuacji, w której żądanie dotyczyło udostępnienia akt sprawy jako zbioru materiałów zakończonego postępowania przygotowawczego, a nie udostępnienia dokumentu, jakim jest wyrok sądu z jego pisemnym uzasadnieniem. Rozpoznając sprawę ponownie, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W pierwszej kolejności wymaga podkreślenia, że zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest oceną prawną dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przez ocenę prawną, o której mowa w powołanym przepisie należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego ciąży na sądzie, któremu przekazano sprawę do ponownego rozpoznania i może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (por. m.in. wyroki NSA: z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1311/07 oraz z dnia 17 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 158/11). Powyższe oznacza, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, orzekając w niniejszej sprawie, jest związany stanowiskiem wyrażonym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. akt. I OSK 1106/15. Uwzględniając ocenę prawną wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie doszedł do wniosku, że skarga jest zasadna. Podkreślić należy, że w przypadku udzielenia informacji publicznej bezczynność może wystąpić wówczas, gdy informacja wskazana we wniosku o jej udostępnienie jest informacją publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej i jednocześnie żądanie jej udzielenia skierowane jest do podmiotu zobowiązanego do udostępniania informacji publicznej. W świetle art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. Prezes Sądu Okręgowego, jako organ władzy publicznej, jest zobowiązany do udostępniania informacji publicznej. Skierowane do tego organu przez skarżącego żądanie przesłania wyroków wraz z uzasadnieniami z lat 2010-2014 wydanych w sprawach rejestrowanych w repertoriach C pod symbolem 045, jest natomiast żądaniem udostępnienia informacji publicznej. Orzeczenia sądowe, jako wydane w sprawie cywilnej przez sąd w ramach jego działalności orzeczniczej, opartej na przepisach prawa powszechnie obowiązującego, są bowiem danymi publicznymi i podlegają udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych w ustawie o odstępie do informacji publicznej. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w tym terminie, zgodnie z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., podmiot zobowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Z kolei, w sytuacji, gdy zaistnieje podstawa do pobrania opłaty, o której mowa w art. 15 ust. 1 u.d.i.p., w myśl art. 15 ust. 2 u.d.i.p., podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji powiadamia wnioskodawcę o jej wysokości, w terminie 14 dni do dnia złożenia wniosku i następnie udostępnia informację zgodnie z wnioskiem po upływie 14 dni od dnia powiadomienia, chyba że wnioskodawca dokona w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofa wniosek. Bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej następuje zatem w sytuacji, gdy obowiązany do udzielenia tej informacji podmiot nie podejmuje w przewidzianym w ustawie terminie odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia, bądź o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Przy czym dla zasadności skargi na bezczynność nie mają znaczenia okoliczności, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną czy też niezawinioną opieszałością organu. Wniesienie skargi jest zatem uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w razie odmowy podjęcia określonego działania, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby podmiot mylnie sądził, że zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia go wydaniem decyzji administracyjnej lub innego aktu czy podjęcia czynności (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 675/15, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych,http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z powyższym stwierdzić trzeba, że organ obowiązany do udzielenia informacji publicznej, który jej nie udziela, ani nie wydaje decyzji w tej materii, nawet jeśli czyni to w przekonaniu, że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, pozostaje w bezczynności (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 3279/14 i powołane tam orzecznictwo). Prezes Sądu Okręgowego w L. nie podjął w terminie 14 dni odpowiednich czynności, tj. nie udostępnił przedmiotowej informacji w formie czynności materialno-technicznej, ani też nie wydał decyzji o odmowie jej udzielenia, bądź o umorzeniu postępowania. Skoro więc organ w wymaganym prawem terminie nie rozpatrzył wniosku skarżącego w jeden ze sposobów określonych przez ustawę, to uznać należy, że organ ten pozostaje w bezczynności w jego rozpoznaniu. Oceny tej nie zmienia okoliczność, że organ, pozostając w błędnym przekonaniu, że żądane informacje nie stanowiły informacji publicznej oraz że nie ciążył na nim obowiązek udzielenia informacji, poinformował o tym skarżącego w piśmie. W związku z powyższym należało zobowiązać organ do załatwienia wniosku skarżącego, o czym orzeczono na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Organ uwzględni przy tym, że żądana przez skarżącego informacja jest informacją przetworzoną, udostępnianą, stosownie do treści art. art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., wyłącznie wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w L. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie nie zachodzi przypadek oczywistego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności, czy też lekceważenia wniosku skarżącego i braku woli załatwienia sprawy, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa, oznaczającego wadliwość kwalifikowaną o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. W rozpoznawanej sprawie stwierdzona bezczynność nie była wynikiem złej woli organu, lecz błędnej wykładni przepisów prawa, polegającej na wadliwym przyjęciu, że wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej. Z tych też względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę w zakresie wymierzenia organowi grzywny. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c/ i pkt 2 lit. a oraz § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1715 ze zm.). Orzeczenie to obejmuje wynagrodzenie za pomoc prawną świadczoną przez pełnomocnika w postępowaniu kasacyjnym oraz w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł, jak w sentencji.