II SAB/Lu 73/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. W. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi I. stwierdza, że bezczynność Wójta Gminy [...] w zakresie rozpoznania wniosków Z. W. z dni: 9, 15 i 17 lipca 2014 r. oraz z dni: 1 i 20 sierpnia 2014 r. o przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; II. wymierza Wójtowi Gminy [...] grzywnę w wysokości 100 (sto) złotych. W dniu [...] kwietnia 2016 r. Z. W. wniósł skargę na bezczynność i przewlekłość postępowania Wójta Gminy [...] w przedmiocie wniosków z [...] lipca 2014 r. oraz z [...] sierpnia 2014 r. o przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że wyczerpał tok instancji administracyjnej, gdyż wniósł zażalenie na bezczynność i przewlekłość postępowania wójta do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L., które postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r., znak: [...] uznało zażalenie za uzasadnione. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie i przedstawił tok postępowania w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.). W pierwszej kolejności należy podkreślić, że w skardze zarzucono organowi pierwszej instancji zarówno bezczynność, jak i przewlekłość postępowania. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stoi na stanowisku, że objęcie jedną skargą obu form opieszałości organu: bezczynności i przewlekłości postępowania, inicjuje jedną sprawę sądowoadministracyjną, w której sąd ma obowiązek rozpoznać i rozstrzygnąć spór o legalność braku wydania aktu lub podjęcia czynności. Pozostaje to w związku z zasadą, że przedmiotem zaskarżenia w konkretnym postępowaniu może być tylko jedna decyzja, postanowienie, inny akt lub podjęta czynność. Liczba zaskarżonych aktów lub czynności determinuje zatem liczbę spraw sądowoadministracyjnych. Przedmiotem postępowania w sprawie ze skargi zarówno na bezczynność, jak i przewlekłość organu stanowi ustalenie, czy zachodzi potrzeba zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. W obu sprawach sąd administracyjny dysponuje tymi samymi środkami prawnymi, ich zastosowanie jest zaś obowiązkowe w razie stwierdzenie jakiejkolwiek postaci niesprawnego funkcjonowania organu, niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów i wniosków oraz podstawy prawnej (wyrok NSA z 5 czerwca 2012 r., II OSK 709/12 oraz P. Kornacki - Glosa do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 września 2011 r., II SAB/Kr 67/11, ZNSA 2012, nr 3). Przechodząc do merytorycznej oceny skargi, należy uznać, że jest zasadna. Wójt Gminy [...] dopuścił się bezczynności w sprawie z wniosków Z. W. z [...] lipca 2014 r. oraz z [...] sierpnia 2014 r. o przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest przepis art. 149 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; albo 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Stosownie do treści art. 12 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Wyrażona w tym przepisie zasada szybkości i wnikliwości postępowania została skonkretyzowana w art. 35 k.p.a., którego § 1 stanowi, że organy administracji publicznej zobowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, zaś § 3 określa terminy załatwiania spraw. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy, przy czym obowiązek ten istnieje również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 k.p.a.). Pierwszą decyzję w sprawie wniosków Z. W. z [...] lipca 2014 r. oraz z [...] sierpnia 2014 r. o przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi Wójt Gminy [...] wydał w dniu [...] marca 2015 r. Decyzja ta została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] maja 2015 r., znak: [...], wydaną po rozpoznaniu odwołania Z. W.. Akta sprawy wraz z odpisem decyzji kolegium zostały doręczone Wójtowi Gminy [...] w dniu [...] maja 2015 r. Pismem z dnia [...] czerwca 2015 r. organ pierwszej instancji ustalił termin aktualizacji wywiadu środowiskowego na dzień [...] czerwca 2015 r., o czym poinformował Z. W. oraz T. W.. W tym samym dniu organ przedłużył termin rozpoznania sprawy i wyznaczył na dzień [...] lipca 2015 r. W dniu [...] czerwca 2015 r. organ pierwszej instancji wydał postanowienie, którym odmówił uwzględnienia wniosku Z. W. o wyłączenie od rozpoznania sprawy kierownika ośrodka pomocy społecznej w [...]. W dniu [...] czerwca 2015 r. pracownik organu pierwszej instancji dokonał próby przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego, jednak wnioskodawcy nie zastał w domu, zaś T. W. oświadczyła, że nie ma nic do powiedzenia. W dniu [...] lipca 2015 r. Z. W. został poinformowany w trybie art. 10 k.p.a. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. W dniu [...] lipca 2015 r. organ po raz drugi przedłużył termin rozpoznania sprawy i wyznaczył na dzień [...] sierpnia 2015 r. Decyzją z dnia [...] września 2015 r. Wójt Gminy [...] wydał decyzję, którą umorzył postępowanie w sprawie z wniosków Z. W. z [...] lipca 2014 r. oraz z [...] sierpnia 2014 r. o przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi. Również ta decyzja została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] listopada 2015 r., znak: [...] Organ pierwszej instancji otrzymał akta sprawy wraz z odpisem tej decyzji w dniu [...] listopada 2015 r. (prezentata na pierwszej stronie odpisu decyzji kolegium). W dniu [...] lutego 2016 r. Wójt Gminy [...] wydał decyzję odmawiającą Z. W. przyznania usług określonych we wnioskach z [...] lipca 2014 r. oraz z [...] sierpnia 2014 r. Z powyższego bezspornie wynika, że w niniejszej sprawie organ pierwszej instancji przekroczył terminy określone w art. 35 § 3 k.p.a., nie dopełniając jednocześnie obowiązków wskazanych w art. 36 § 3 tej ustawy, co obligowało sąd do stwierdzenia bezczynności na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Po pierwsze, organ wyznaczył w dniu [...] lipca 2015 r. nowy termin załatwienia sprawy na dzień [...] sierpnia 2015 r. i w tym okresie nie podjął w sprawie żadnej czynności. Co więcej, decyzję umarzającą postepowanie w sprawie wydał nie [...] sierpnia 2015 r., ale dopiero [...] września 2015 r., a zatem z miesięcznym opóźnieniem. Tak znaczne uchybienie wyznaczonego terminu nie znajduje uzasadnienia, gdyż – jak jednoznacznie wynika z materiału dowodowego sprawy – organ nie podjął w tym okresie żadnej czynności procesowej, w tym dowodowej. Przedłużenie terminu rozpoznania sprawy należy w tej sytuacji uznać za czynność zbędną, wręcz pozorowaną, tym bardziej, że sprawa z zakresu pomocy społecznej ze swej istoty nie jest sprawą ani prawnie, ani faktycznie skomplikowaną, a dodatkowo, była już rozpoznawana przez organ wyższego stopnia, który w decyzji kasacyjnej z [...] maja 2015 r. dał organowi pierwszej instancji wytyczne co do dalszego postępowania w sprawie. Po drugie, organ pierwszej instancji nie przeprowadził w sprawie żadnej czynności procesowej w okresie od doręczenia mu akt sprawy wraz z odpisem kolejnej kasacyjnej decyzji kolegium z dnia [...] listopada 2015 r., co miało miejsce w dniu [...] listopada 2015 r., aż do dnia [...] lutego 2016 r., a zatem przez okres trzech miesięcy. Jednak w związku z tym, że przed datą orzekania przez sąd bezczynność Wójta Gminy [...] ustała na skutek wydania w dniu [...] lutego 2016 r. decyzji odmawiającej przyznania skarżącemu świadczeń określonych we wnioskach z [...] lipca 2014 r. oraz z [...] sierpnia 2014 r., nie ma podstaw do zobowiązania tego organu do wydania decyzji w tej sprawie. Niemniej jednak ustanie bezczynności organu przed rozpoznaniem skargi nie zwalnia sądu z obowiązku oceny, czy bezczynność ta nosiła cechy rażącego naruszenia prawa. Rozpatrzenie wniosku skarżącego i wydanie w tej sprawie stosownego rozstrzygnięcia nie spowodowało bowiem bezprzedmiotowości postępowania w tym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2012 r., II OSK 1360/12, ONSAiWSA 2013/1/7). Mając powyższe na uwadze, sąd, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., stwierdził, że bezczynność Wójta Gminy [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Oceniając tę kwestę, sąd wziął pod uwagę znaczny okres przekroczenia terminu z art. 35 § 3 k.p.a. w tej nieskomplikowanej prawnie i faktycznie sprawie, w tym okoliczność bezpodstawnego przedłużenia terminu jej rozpoznania. W związku z tym sąd wymierzył Wójtowi Gminy [...] grzywnę w wysokości odpowiadającej dyspozycji art. 154 § 6 p.p.s.a. Z tych względów sąd orzekł, jak w sentencji.