II SAB/Lu 8/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Protokolant Starszy asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 marca 2012 r. sprawy ze skargi Z. S. i H. S. na bezczynność Wojewody w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość I. zobowiązuje Wojewodę do załatwienia w terminie trzydziestu dni od daty zwrotu akt wniosku Z. S. i H. S. z dnia 28 czerwca 2011 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość; II. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Wojewody na rzecz Z. S. i H. S. kwotę 374 (trzysta siedemdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania. Z. S. i H. S. wnieśli skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę w sprawie ich wniosku z dnia 22 czerwca 2011r. /data wpływu – 28 czerwca 2011r./ o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 9 grudnia 1953r. nr SA II 543/51 - ponawianego dwukrotnie w dniach 28 lipca 2011r. i 7 września 2011r. Pierwszą czynność w sprawie Wojewoda podjął dopiero w dniu 12 września 2011r., a więc po przeszło dwóch miesiącach od złożenia wniosku – był to wniosek skierowany do Ministra Infrastruktury o przekazanie akt sprawy (gdyż sprawa toczyła się wcześniej przed tym organem). Następnie w dniu 19 września 2011r. Wojewoda poinformował strony o terminie załatwienia sprawy – 31 marca 2012r., co – w przekonaniu skarżącego – było rażącym naruszeniem art. 35 i 36 kpa, gdyż jedynym powodem wyznaczenia tak odległego terminu (9 miesięcy od złożenia wniosku) wskazanym przez Wojewodę było "oczekiwanie na akta". W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, że pierwotnie wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 9 grudnia 1953r. złożono w dniu 19 listopada 2007r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które przekazało wniosek Ministrowi Infrastruktury jako organowi właściwemu, ten jednak - decyzją z dnia 10 maja 2011r. – umorzył postępowanie wskazując, że właściwym rzeczowo w sprawie jest Wojewoda Lubelski. W związku z powyższym, skarżący złożyli do Wojewody w dniu 22 czerwca 2011r. /data wpływu – 28 czerwca 2011r./ taki sam wniosek, którego jednak organ ten nie rozpoznał, gdyż "pierwotny wniosek stron znajdował się w aktach postępowania wszczętego przez Ministra Infrastruktury, które zostały nadesłane Wojewodzie w dniu 17 października 2011r." Zdaniem Wojewody skarga na jego bezczynność jest w tej sytuacji nieuzasadniona, tym bardziej, że skarżący wnieśli zażalenie na bezczynność do organu wyższego stopnia w dniu 30 września 2011r., a zażalenie to nie zostało rozpoznane w dacie wnoszenia skargi na bezczynność do tut. Sądu tj. w dniu 9 grudnia 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej dalej ppsa, kontrola działalności organów administracji sprawowana przez sądy w zakresie zgodności z prawem obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów. Organ administracji pozostaje w bezczynności w przypadku niezałatwienia sprawy (w terminie określonym w art. 35 kpa tj. w ciągu miesiąca, a w przypadku sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania) bądź w przypadku niepodjęcia innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji (por. wyrok NSA z dnia 20 lipca 1999r., I SAB 60/99, OPS 2000, Nr 6, poz.87). W świetle art. 149 § 1 ppsa - sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności wynikających z przepisów prawa, a także stwierdza czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mając na uwadze wskazane przepisy stwierdzić należy, że skarga Z. S. i H. S. na bezczynność Wojewody polegającą na nierozpoznaniu ich wniosku z dnia 22 czerwca 2011r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 9 grudnia 1953r. nr SA II 543/51 - jest zasadna - jak bowiem wynika z akt sprawy – wniosek ten dotychczas nie został rozpoznany, a okoliczności wskazywane przez Wojewodę nie usprawiedliwiają jego bezczynności. Wojewoda podnosi mianowicie, że wniosek nie mógł być załatwiony z uwagi na brak akt sprawy, które znajdują w posiadaniu Ministerstwa Infrastruktury jako organu wyższego stopnia, który nie rozpoznał dotychczas zażalenia skarżących na bezczynność, poprzedzającego wniesienie skargi do tut. Sądu. Odnosząc się do powyższego stwierdzić należy, że – jak wynika z pisma Ministerstwa Infrastruktury z dnia 17 października 2011r. /k. 44 akt amin./ akta postępowania wywłaszczeniowo – odszkodowawczego oznaczonego nr SA.II.543/52 - niezbędne do rozpoznania wniosku skarżących - zostały zwrócone do Urzędu Wojewódzkiego Wydziału Rozwoju Regionalnego wraz z pismem Ministerstwa Infrastruktury z dnia 27 kwietnia 2009r. – wbrew stanowisku organu, w dacie wniosku z dnia 22 czerwca 2011r. /data wpływu – 28 czerwca 2011r., k.1 akt amin./ były w posiadaniu Wojewody Podejmowane przez Wojewodę czynności zmierzające do uzyskania tych akt z Ministerstwa Infrastruktury były zatem całkowicie nieuzasadnione. Niezależnie od tego, czynności te Wojewoda podejmował ze znacznym i nieusprawiedliwionym opóźnieniem, gdyż dopiero pismem z dnia 8 września 2011r. /k.38 akt admin./, wskutek ponawiania wniosku przez skarżących w dniach 28 lipca 2011r. /k. 33 akt admin./ i 7 września 2011r. /k.39 akt admin./ - zwrócił się do Ministra Infrastruktury o przekazanie akt sprawy znak: SA.II.543/52. Przedłużanie z tego wyłącznie powodu terminu załatwienia sprawy do dnia 31 marca 2012r. - pismem z dnia 19 września 2011r. /k. 41 akt admin./ – świadczy o rażącym naruszeniu przez ten organ przepisów art. 35 kpa, który zobowiązuje organ do rozpoznania sprawy w ciągu miesiąca, a w przypadku sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy. Należy jednocześnie stwierdzić, że nie stanowiła przeszkody w rozpoznaniu sprawy konieczność ponownego przekazania akt sprawy przez Wojewodę Ministrowi Infrastruktury w związku z zażaleniem skarżących złożonym do tego organu jako organu wyższego stopnia w dniu 27 września 2011r. na bezczynność Wojewody /k. 70 akt amin./ – jak bowiem wynika z pisma Ministerstwa Infrastruktury z dnia 16 listopada 2011r. /k.34 akt sądowych/ zażądano w nim od Wojewody przesłania jedynie uwierzytelnionych kopii akt – przesłanie temu organowi oryginalnych akt sprawy było zatem nieusprawiedliwione. Również stanowisko Wojewody, wyrażone w skardze i piśmie procesowym z dnia 20 grudnia 2011r. /k. 43 akt sądowych/, iż skarga do tut. Sądu była przedwczesna, gdyż wniesiona została przed rozpoznaniem zażalenia przez organ wyższego stopnia - jest chybione. Niezależnie bowiem od pozytywnego lub negatywnego stanowiska zajętego przez organ wyższego stopnia strona może wnieść skargę na bezczynność organu i w sądowym postępowaniu ze skargi na bezczynność może ewentualnie podważać stanowisko organu wyrażone w trybie art. 37 § 1 kpa (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2001r., IV SA 572/99; wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 stycznia 2010r., I SAB/Wa 251/09). Tym bardziej, pozostawanie w bezczynności i wyznaczenie przez Wojewodę kolejnym pismem z dnia 6 marca 2012r. terminu załatwienia sprawy do dnia 30 września 2012r. – jak wskazują skarżący w piśmie procesowym - ze względu na niniejsze postępowanie sądowe w sprawie bezczynności - jest całkowicie nieuzasadnione. W sytuacji występującej w sprawie nie można więc uznać, że okoliczności wskazywane przez Wojewodę są "okresami opóźnień z przyczyn niezależnych od organu", które nie podlegają wliczeniu do terminów przewidzianych na załatwienie sprawy administracyjnej (art. 35 § 5 kpa). Nierozpoznanie wniosku skarżących przez ponad dziewięć miesięcy z uwagi na przeświadczenie, że akta administracyjne były w posiadaniu innego organu, podczas gdy faktycznie znajdowały się one już od 2009r. w siedzibie Urzędu Wojewódzkiego, a następnie przekazanie tych akt Ministrowi Infrastruktury w związku z zażaleniem na bezczynność Wojewody, pomimo braku takiej konieczności świadczy o rażącym naruszeniu prawa procesowego, obligującego organ do podejmowania czynności procesowych bez zbędnej zwłoki. Z tych względów, na podstawie art.149 § 1 ppsa Sąd zobowiązał Wojewodę do załatwienia wniosku skarżących z dnia 22 czerwca 2011r. /data wpływu – 28 czerwca 2011r./ w terminie 30 dnia od daty zwrotu akt sprawy, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; o kosztach postępowania Sąd orzekł natomiast na podstawie art. 200 ppsa.