II SAB/Lu 86/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Protokolant Starszy asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2016 sprawy ze skargi M. Cz. na bezczynność Rady Gminy w przedmiocie zniesienia statusu pomnika przyrody I. zobowiązuje Radę Gminy do załatwienia wniosku M. Cz. z dnia [...] r. o zniesienie statusu pomnika przyrody w terminie 30 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku; II. stwierdza, że bezczynność Rady Gminy nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Rady Gminy na rzecz M. Cz. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Sygn. akt II SAB/Lu [...] U Z A S A D N I E N I E M. C. (dalej także: skarżąca) wniosła w dniu 18 kwietnia 2016 r. skargę na bezczynność Rady Gminy (dalej także: Rada Gminy) polegającą na niepodjęciu uchwały w sprawie zniesienia statusu pomnika przyrody czterech drzew z gatunku jesion wyniosły, rosnących na działce nr [...] w miejscowości S., na terenie Gminy S.. Skarżąca wyjaśniła, że w dniu 2 października 2015 r. poinformowała Wójta Gminy S., iż wskazane wyżej jesiony są w bardzo złym stanie (obumierają) i stwarzają zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi, ruchu drogowego oraz dla maszyn rolniczych pracujących na polu. W piśmie tym strona zwróciła się również do Rady Gminy z prośbą o podjęcie odpowiednich działań w niniejszej sprawie, to jest o podjęcie uchwały w sprawie zniesienia statusu pomnika przyrody. Skarżąca podkreśliła, że pomimo uzyskania przez Gminę – w toku postępowania – dokumentacji, potwierdzającej zasadność zniesienia statusu pomnika przyrody wskazanych powyżej drzew, Rada Gminy do chwili obecnej nie podjęła stosownej uchwały. W związku z tym strona zażądała stwierdzenia bezczynności Rady Gminy oraz zobowiązania jej do podjęcia uchwały w tej sprawie. W odpowiedzi na skargę Wójt [...], reprezentujący Radę Gminy, wniósł o jej oddalenie, wyjaśniając, że organy gminy – wbrew twierdzeniom skarżącej – nie pozostawały w bezczynności w niniejszej sprawie, albowiem wniosek strony dotyczący zniesienia statusu pomnika przyrody omawianych drzew był przedmiotem obrad Rady Gminy w dniu 21 marca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. W myśl art. 101 ust.1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 446; dalej także: "u.s.g."), skargę na uchwałę lub zarządzenie podjęte przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa – wnieść każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone daną uchwałą lub zarządzeniem. Zgodnie zaś z art. 101a ust. 1 u.s.g., w oparciu o który złożona została niniejsza skarga, przepisy art. 101 tej ustawy stosuje się odpowiednio, gdy organ gminy nie wykonuje czynności nakazanych prawem albo przez podejmowane czynności prawne lub faktyczne narusza prawa osób trzecich. W przypadkach, o których mowa w ust. 1, sąd administracyjny może nakazać organowi nadzoru wykonanie niezbędnych czynności na rzecz skarżącego, na koszt i ryzyko gminy (art. 101a ust. 2 u.s.g.). Odpowiednie stosowanie art. 101 u.s.g. przesądza o tym, że prawo wniesienia skargi w trybie art. 101a powołanej ustawy będzie miał każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie z powodu niepodejmowania uchwały lub zarządzenia zostały naruszone. Przesłanki skutecznego wniesienia skargi na postawie art. 101a tej ustawy są zatem uwarunkowane następującymi okolicznościami: po pierwsze - zaskarżona bezczynność organu gminy musi dotyczyć czynności ze sfery administracji publicznej nakazanych temu organowi prawem, po drugie musi nie tylko dotyczyć interesu prawnego, ale również naruszać interes prawny lub uprawnienie skarżącego, po trzecie - musi być poprzedzone wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie wszystkie wyżej wymienione przesłanki zostały spełnione. Skarga określona w art. 101a u.s.g. dotyczy przede wszystkim bezczynności organów gminy w zakresie działalności uchwałodawczej i to w zakresie, w jakim przepisy prawa nakładają na organy jednostki samorządu terytorialnego obowiązek podjęcia stosownych uchwał, zarządzeń. W rozpoznawanej sprawie skarżąca w piśmie z dnia 2 października 2015 r. zwróciła się do Rady Gminy o podjęcie uchwały w sprawie zniesienia statusu pomnika przyrody czterech drzew z gatunku jesion wyniosły, rosnących na stanowiącej własność skarżącej działce nr [...] w miejscowości S., na terenie Gminy S.. Podkreślenia wymaga, że obowiązek podjęcia przez Radę Gmin powyższej uchwały wynika z treści przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2015 r. poz. 1651 ze zm.; dalej także: "u.o.p."). Stosownie art. 44 ust. 1 i 3 u.o.p. zniesienia formy ochrony przyrody, jaką jest ustanowienie pomnika przyrody, następuje w drodze uchwały rady gminy. Projekt takiej uchwały, w myśl ust. 3a tego artykułu, wymaga uzgodnienia z właściwym regionalnym dyrektorem ochrony środowiska. Zniesienie opisanej formy ochrony przyrody następuje w razie utraty wartości przyrodniczych i krajobrazowych, ze względu na które ustanowiono formę ochrony przyrody, lub w razie konieczności realizacji inwestycji celu publicznego w przypadku braku rozwiązań alternatywnych lub zapewnienie bezpieczeństwa powszechnego (art. 44 ust. 4 u.o.p.). Stwierdzić też należy, że skarżąca wyczerpała określony w powyższym przepisie tryb wezwania organu gminy do usunięcia naruszenia prawa w piśmie z dnia 5 stycznia 2016 r. Nie budzi przy tym wątpliwości, że składając skargę w niniejszej sprawie skarżąca nie była zobowiązana do zachowania terminu określonego w art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej: "P.p.s.a."). Przepis ten bowiem dotyczy między innymi wniesienia skargi na określone w art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. akty organów gminy, lecz nie odnosi się do zaskarżenia bezczynności organów w tym zakresie. Zdaniem Sądu, skarżąca wykazała również, iż brak podjęcia żądanej przez skarżącą uchwały narusza jej interes prawny. Jest bowiem oczywiste, że wskutek objęcia drzew rosnących na nieruchomości skarżącej statusem pomnika przyrody, skarżąca ma ograniczoną możliwość pełnego korzystania z tej nieruchomości. Niekwestionowanym w sprawie jest również to, że wskazane drzewa znajdują się w niezadowalającym stanie fitosanitarnym i z tego względu mogą stanowić zagrożenie dla skarżącej. Wskazać należy, że podniesione w skardze zarzuty co do bezczynności organu okazały się zasadne. Z akt sprawy wynika, że w dniu 29 czerwca 1993 r. Rada Gminy podjęła uchwałę nr [...] w sprawie wprowadzenia indywidualnej ochrony przyrody. W § 1 tej uchwały Rada uznała za pomnik przyrody grupę czterech jesionów wyniosłych (fraxinus excelisior) rosnących w miejscowości S., położonych w obrębie nieruchomości gruntowej oznaczonej w ewidencji gruntów pod numerem 36, stanowiącej obecnie własność skarżącej. Pismem z dnia 2 października 2015 r. skarżąca poinformowała Wójta Gminy S., że wskazane wyżej jesiony są w bardzo złym stanie (obumierają) i stwarzają zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi, ruchu drogowego oraz dla maszyn rolniczych pracujących na polu. Skarżąca w piśmie tym zwróciła się również do Wójta z prośbą o podjęcie odpowiednich działań w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na to pismo Wójt [...] wystąpił do uprawnionego rzeczoznawcy o wykonanie opinii fitosanitarnej wyżej wskazanych drzew. W skierowanym do skarżącej piśmie z dnia 15 października 2015 r. Wójt, powołując się na otrzymaną w dniu 14 października 2015 r. opinię sporządzoną przez rzeczoznawcę do spraw ochrony środowiska K. S., wskazał, że jesiony kwalifikują się do wycinki. Poinformował również, że Urząd Gminy przygotowuje uchwałę o zniesieniu statusu pomników przyrody. W dniu 23 października 2015 r. Wójt [...] zwrócił się z prośbą do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w L. Wydział Terenowy w Z. (dalej także: RDOŚ) o uzgodnienie projektu uchwały w sprawie zniesienia formy ochrony przyrody – pomnika przyrody. RDOŚ postanowieniem z dnia 12 listopada 2015 r., znak: [...], uzgodnił projekt uchwały Rady Gminy w sprawie zniesienia statusu pomnika przyrody czterech drzew z gatunku jesion wyniosły o obwodach pni wynoszących 310 cm, 337 cm, 330 cm i 262 cm, rosnących na działce skarżącej. W dniu 5 stycznia 2016 r. skarżąca wezwała Radę Gminy do usunięcia naruszenia prawa poprzez podjęcie uchwały w sprawie zniesienia statusu pomnika przyrody wskazanych wyżej drzew. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Rada Gminy w piśmie z dnia 1 lutego 2016 r. poinformowała skarżącą, że w dniu 29 grudnia 2015 r. nie podjęła dotychczas uchwały w tej sprawie, uzależniając jej podjęcie od stanowiska mieszkańców sołectwa [...]. Organ poinformował również stronę, że w dniu 20 stycznia 2016 r. odbyło się zebranie wiejskie, na którym mieszkańcy wypowiedzieli się w niniejszej sprawie oraz, że opinia mieszkańców wsi wraz z pismem skarżącej zostanie przedstawiona do rozpatrzenia na najbliższej sesji Rady Gminy. Niekwestionowanym jest również, że podczas sesji Rady Gminy, która odbyła się w dniu [...] Kultury w S. , przedstawiony został projekt uchwały w sprawie pozbawienia statusu pomnika przyrody na terenie Gminy S.. Poza sporem jest jednak, iż Rada Gminy nie podjęła wówczas uchwały o pozbawieniu statusu pomnika przyrody opisanych wyżej drzew ani uchwały o odmowie zniesienia tej formy ochrony przyrody. Z protokołu z wspomnianej sesji Rady Gminy wynika, że obecni na sesji Rady głosowali jedynie przeciwko podjęciu uchwały w tym przedmiocie. Wskazać trzeba ponownie, że powołany przepis art. 44 ust. 3 w zw. z ust. 1 i ust. 4 ustawy o ochronie przyrody wyraźnie wskazuje na obowiązek właściwej rady gminy podjęcia uchwały w przedmiocie zniesienia omawianej formy ochrony przyrody w razie ziszczenia się przesłanek w postaci: "utraty wartości przyrodniczych i krajobrazowych, ze względu na które ustanowiono formę ochrony przyrody, lub w razie konieczności realizacji inwestycji celu publicznego w przypadku braku rozwiązań alternatywnych lub zapewnienie bezpieczeństwa powszechnego". Bezzasadne uchylenie się przez Radę Gminy od powyższego, prawnie uregulowanego obowiązku, skutkowało koniecznością zobowiązania tego organu, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., do wydania stosownej uchwały w tym przedmiocie. Nie budzi bowiem wątpliwości, że Rada Gminy pozostawała w bezczynności, albowiem – jak wskazano wyżej – do chwili orzekania przez Sąd nie podjęła uchwały o pozbawieniu statusu pomnika przyrody opisanych wyżej drzew ani uchwały o odmowie zniesienia tej formy ochrony przyrody. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu w niniejszej sprawie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Oceniając tę okoliczność Sąd wziął pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, w tym fakt, iż działanie Rady Gminy nie miało cech lekceważącego traktowania obowiązków nałożonych na nią z mocy przepisów ustawy o ochronie przyrody. Z tych względów i na podstawie powołanych przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a.