II SAB/Lu 96/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K.G. na bezczynność Prezesa [...] w L. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Prezesa [...] w L. do załatwienia wniosku K. G. z dnia 18 kwietnia 2014 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku; II. stwierdza, że bezczynność Prezesa [...] w L. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Prezesa [...] w L. na rzecz K. G. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. K. G. złożył do Prezesa Sądu Rejonowego [...] w L. wniosek o udostępnienie, w formie elektronicznej, informacji publicznej w postaci zanonimizowanego wyroku Sądu Rejonowego [...] w L. wraz z jego pisemnym uzasadnieniem w sprawie S. N., oskarżonego z art. 160 § 2 k.k. w zb. z art. 155 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Wyrok ten został wydany po ponownym rozpoznaniu sprawy, na skutek uchylenia - wyrokiem Sądu Okręgowego w L. z dnia [...] listopada 2011 r. ( sygn. akt [...]) - wyroku Sądu Rejonowego [...] w L. z dnia [...] maja 2010 r. (sygn. akt [...]). Jednocześnie, w przypadku, gdyby od tego wyroku została wniesiona apelacja (kasacja), wnioskodawca wnosił o udostępnienie – w tym samym trybie - również orzeczenia Sądu Apelacyjnego w L. (Sądu Najwyższego) wraz z pisemnym uzasadnieniem. W odpowiedzi na wniosek, pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r., Prezes Sądu Rejonowego [...] w L. odmówił udzielenia żądanej informacji, uznając, że nie stosuje się ustawy o dostępie do informacji publicznej, gdy unormowania w niej zawarte są nie do pogodzenia z przepisami ustaw szczególnych, które w sposób odmienny regulują zasady i tryb dostępu do informacji publicznej. W niniejszym przypadku - zdaniem organu - przepisami tymi są: art. 156 k.p.k. i przepisy § 92 i nast. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 r. - Regulamin urzędowania sądów powszechnych, regulujące tryb dostępu do akt sądowych. Akta te bowiem mogą być udostępniane innym osobom niż strony, obrońcy, pełnomocnicy, przedstawiciele ustawowi i podmiot określony w art. 416 k.p.k., tylko za zgodą prezesa sądu. W skardze na bezczynność wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie K. G. zarzucił Prezesowi Sądu Rejonowego [...] w L. naruszenie art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 2058 ze zm., dalej u.d.i.p.) w związku z art. 156 k.p.k. i § 92 i nast. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 r. - Regulamin urzędowania sądów powszechnych. Wyrokiem z dnia 18 września 2014 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SAB/Lu 263/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] oddalił skargę, uznając, że Prezes Sądu Rejonowego [...] w L. nie pozostawał w bezczynności. Sad stwierdził bowiem, że w sytuacji, gdy adresat wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie mógł jej udostępnić na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej, ze względu na konieczność zastosowania odrębnych zasad i trybu z ustawy szczególnej, powinien on o fakcie tym powiadomić na piśmie wnioskodawcę. Skoro zatem Prezes Sądu Rejonowego wyjaśnił skarżącemu w formie pisemnej, iż żądane przez niego informacje nie mają charakteru informacji publicznych - w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej – (z uwagi na wyłączenie przewidziane w art. 1 ust. 2 u.d.i.p.), to skarga nie mogła zostać uwzględniona. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku K. G. zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w [...] naruszenie art. 1 ust. 2 u.d.i.p., § 94 ust. 1 i 2 Regulaminu urzędowania sądów powszechnych oraz art. 156 § 1 i 2 k.p.k. przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i zobowiązanie organu do rozpoznania jego wniosku w terminie 14 dni oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes Sądu Rejonowego [...] w L. wniósł o jej oddalenie. Wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2016 r., wydanym w sprawie I OSK 3279/14, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w [...] do ponownego rozpoznania, a także zasądził od Prezesa Sądu Rejonowego [...] w L. na rzecz K. G. kwotę [...]złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu wyroku sąd drugiej instancji podniósł, że informacja, której udostępnienia domaga się skarżący, ma charakter informacji publicznej, udostępnianej na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Przytaczając treść art. 1 ust. 2 u.d.i.p., NSA wyjaśnił, że nie było zasadne argumentowanie przez sąd pierwszej instancji odmowy udostępnienia skarżącemu żądanej przez niego informacji publicznej wyłącznie tym, że kwestię udostępnienia informacji publicznej w postaci wyroków z uzasadnieniami miałyby regulować przepisy procedury karnej oraz normy zawarte w mającym rangę rozporządzenia Regulaminie urzędowania sądów powszechnych, odnoszące się jedynie ogólnie do udostępnienia akt sprawy. Sąd drugiej instancji podkreślił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, iż wyroki sądowe są jawne i wraz z uzasadnieniami (jako integralną ich częścią) stanowią informację publiczną. Treść orzeczenia sądu nie tylko zaś stanowi - zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. - informację publiczną o sprawach publicznych, ale stosownie do - art. 6 ust. 1 pkt 4 tej ustawy - będąc rodzajem informacji dotyczących treści i postaci dokumentu urzędowego, podlega udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych w tejże ustawie. Orzeczenia sądowe z uzasadnieniami, jako wydane w sprawie przez sąd - w ramach jego działalności orzeczniczej, opartej na przepisach prawa powszechnie obowiązującego - są danymi publicznymi i podlegają udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych w omawianej ustawie (tak m. in. wyroki NSA: z dnia 8 lutego 2011 r. sygn. akt I OSK 1938/10, z dnia 11 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 933/11, z dnia 30 września 2015 r., sygn. akt I OSK 1746/14). Dokonana zatem w tym zakresie przez sąd pierwszej instancji ocena zachowania organu nie była – zdaniem NSA - prawidłowa. Sąd ten wyjaśnił dalej, że w niniejszym przypadku nie znajdowała także zastosowania, powoływana przez organ, a następnie sąd pierwszej instancji, uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2013 r. (sygn. akt I OPS 7/2013), gdyż odnosiła się ona - jak słusznie zauważył skarżący - do sytuacji, w której żądanie dotyczyło udostępnienia akt sprawy jako zbioru materiałów zakończonego postępowania przygotowawczego, a nie udostępnienia dokumentu, jakim jest wyrok sądu z jego pisemnym uzasadnieniem. Wyrażone zatem w tej uchwale stanowisko, sprowadzające się do poglądu, iż wniosek o udostępnienie akt sprawy do wglądu nie jest wnioskiem, o którym mowa w art. 10 ust. 1 u.d.i.p., należy rozważać wyłącznie w tym kontekście. Jednocześnie NSA podkreślił, że z bezczynnością w sprawach o udostępnienie informacji publicznej mamy do czynienia zarówno wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, jak i wtedy, gdy wprawdzie podjął pewne czynności, ale pomimo istnienia ustawowego obowiązku, nie dokonał czynności materialno-technicznej w postaci udostępnienia żądanej informacji, albo nie wydał decyzji o odmowie jej udostępnienia. Dla dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów owa czynność materialno-techniczna nie została dokonana, ani dlaczego nie została wydana decyzja odmowna. W związku z powyższym – zdaniem NSA – organ zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, który jej nie udziela, ani nie wydaje decyzji w tej materii, nawet jeśli czyni to w przekonaniu, że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej lub wprawdzie ma taki charakter, ale jest ona udostępniana na podstawie przepisów innych ustaw określonych w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. i w związku z tym informuje o tym wnioskodawcę - pozostaje w bezczynności (tak wyrok NSA z dnia 30 września 2015 r., sygn. akt I OSK 2093/14). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego taka sytuacja zachodziła w niniejszej sprawie. Prezes Sądu Rejonowego [...] w L. błędnie bowiem poinformował K. G., że nie może uwzględnić jego wniosku, gdyż żądane przez niego informacje nie są informacjami publicznymi, udostępnianymi w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Powyższe skutkowało zaś przyjęciem, że Prezes Sądu pozostawał w bezczynności. Sąd drugiej instancji zobowiązał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy stwierdził bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego [...] w L. i wyznaczył temu organowi odpowiedni termin do rozpoznania wniosku strony, a także do oceny, czy bezczynność organu w tej sytuacji miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa wraz z rozważeniem wymierzenia organowi grzywny - zgodnie z art. 149 § 1 i 2 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Prezes Sądu Rejonowego [...] w L. dopuścił się bezczynności w zakresie wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej. Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.), sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wykładnia ta obejmuje zarówno prawo materialne, jak i procesowe. W orzecznictwie i doktrynie jednolicie przyjmuje się, iż związanie sądu administracyjnego wykładnią prawa dokonaną przez NSA oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z poglądem sądu drugiej instancji, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Związanie wykładnią prawną dotyczy zarówno sądu rozpoznającego sprawę ponownie, jak i organu administracyjnego, do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy, chyba że nastąpi zmiana stanu prawnego, powodująca, że pogląd prawny NSA staje się nieaktualny. W niniejszej sprawie nie ma podstaw do odstąpienia od poglądu wyrażonego przez NSA w wyroku z dnia 12 kwietnia 2016 r. Skoro zatem, jak wprost wynika z uzasadnienia tego wyroku, Prezes Sądu Rejonowego [...] w L. jest podmiotem obowiązanym do udzielania informacji publicznych, a żądana przez K. G. informacja jest informacją publiczną, organ ten miał obowiązek rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] kwietnia 2014 r. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w tym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). W tym samym terminie, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej winien wydać decyzję o odmowie jej udostępnienia, o ile stwierdzi, że zachodzą podstawy do takiej odmowy, na przykład wynikające z ograniczeń w dostępie do informacji publicznej, określonych w art. 5 u.d.i.p. Bezczynność podmiotu obowiązanego do udostępniania informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku o udzielenie tej informacji: - nie udostępnia informacji publicznej w formie czynności materialno – technicznej w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), albo - nie wydaje decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej albo o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.), albo - nie powiadamia pisemnie wnioskodawcy o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i nie wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). W związku z tym, że w niniejszej sprawie Prezes Sądu Rejonowego [...] w L. nie wykonał żadnej z tych czynności, skargę na bezczynność tego organu należało uwzględnić na zasadzie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązując do załatwienia wniosku skarżącego z dnia [...] kwietnia 2014 r. w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku. Jednocześnie, w oparciu o treść art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdził, że bezczynność organu w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Oceniając tę okoliczność, sąd wziął pod uwagę wszystkie aspekty sprawy, w tym fakt, że zachowanie Prezesa Sądu Rejonowego [...] w L. nie nosi cech lekceważącego traktowania obowiązków nałożonych na ten organ z mocy ustawy. Bezczynność organu była bowiem spowodowana przekonaniem, że żądana przez skarżącego informacja nie jest informacją publiczną podlegającą udostępnieniu na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, o czym organ poinformował skarżącego w piśmie z dnia [...] kwietnia 2014 r. Nie zachodzi w związku z tym przesłanka do nałożenia na organ grzywny w oparciu o dyspozycję art. 149 § 2 p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach uzasadnia art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł, jak w sentencji.