II SO/Lu 63/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący – sędzia WSA Jacek Czaja po rozpoznaniu w dniu 1 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku S. P. o wymierzenie grzywny Towarzystwu [...] w B.P. za nieprzekazanie do sądu skargi z dnia 13 lipca 2014 r. dotyczącej udostępnienia informacji publicznej - w zakresie wniosku ST. P. o przyznanie prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący S.P. w dniu 8 września 2014 r. złożył – na urzędowym formularzu – wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 11 września 2014 r. starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. Odpis tego postanowienia doręczono skarżącemu w dniu 16 września 2014 r. (k. 33). W dniu 22 września 2014 r. wniósł on sprzeciw, podnosząc, że znajduje się w trudnej sytuacji zdrowotnej i majątkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") wobec wniesienia sprzeciwu w terminie, postanowienie z dnia 11 września 2014 r. utraciło moc. Sprawa podlega zatem rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 P.p.s.a. zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Stąd też, jak również z uwagi na kryteria sformułowane w przepisie art. 246 § 1 P.p.s.a., zasadnicze znaczenie ma ustalenie kondycji finansowej strony. Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym wtedy, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym w przypadku gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Należy podkreślić, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne, leży po jego stronie, zaś rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przez niego udowodnione (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2012, s. 618-619). Z oświadczenia skarżącego wynika, że skarżący mieszka wraz z żoną (z którą pozostaje w rozdzielności majątkowej) w mieszkaniu należącym do "[...]" Spółki z o.o. z siedzibą w L., korzystając w tym zakresie z prawa dożywocia oraz, że spółka ta ponosi wszystkie koszty eksploatacji mieszkania. Aktualne koszty utrzymania skarżącego wynoszą minimum [...]zł miesięcznie z czego kwota [...]zł to koszty leczenia. Na dochód rodziny skarżącego składa się renta inwalidzka w kwocie [...] zł brutto – [...] zł netto (lipiec 2014 r. – k. 36 akt sąd.), dochody z pracy w redakcji – [...] zł brutto oraz emerytura żony w kwocie [...] zł – [...] zł netto (lipiec 2014 r. – k. 36 akt sąd.), jak też pomoc finansowa ze strony dzieci. Skarżący oświadczył również, że z pomocy rodziny korzysta sporadycznie tak, jak i sporadycznie podejmuje się dodatkowych zajęć, celem uzupełnienia dochodów. Środki uzupełniające budżet pochodzą także z debetu na karcie kredytowej, który obecnie wynosi [...] zł. Skarżący płaci alimenty w kwocie [...] zł, potrącane bezpośrednio z jego renty inwalidzkiej, w tym kwota [...] zł przekazywana jest bezpośrednio z [...] Biura Emerytalnego do rąk uprawnionej oraz kwotę [...]zł honorarium redakcyjnego, które skarżący również przekazuje małżonce. Oświadczył on także, iż nie posiada żadnego wartościowego sprzętu myśliwskiego, zaś posiadane śrutówki z 1951 r. i z 1989 r. warte są około [...] zł za sztukę, roczny koszt przynależności do koła łowieckiego wynosi [...]zł, na co składa się składka do koła w kwocie [...] zł oraz składka do Polskiego [...] w kwocie [...] zł. Skarżący wyjaśnił również, że od 2007 r. nie ponosi kosztów polowań i amunicji, gdyż od tego czasu nie bierze czynnego udziału w polowaniach, poprzestając jedynie na towarzyszeniu osobom zaprzyjaźnionym oraz, iż jego koszty utrzymania koniecznego i leczenia wynoszą [...] zł. Z faktur VAT za zakup leków, załączonych do sprzeciwu, wynika, że w dniu 23 lipca 2014 r. żona skarżącego dokonała zakupu leków na łączną kwotę [...] zł, zaś skarżący na kwotę [...] zł. Zauważyć trzeba, że umowne ustanowienie rozdzielności majątkowej między skarżącym a jego żoną nie ma znaczenia przy ocenie możliwości ponoszenia kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Przepisy prawa rodzinnego nakładają bowiem na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego członków rodziny. W myśl art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 ze zm.; dalej: K.r.o.), małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. W świetle art. 23 K.r.o. małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Z obowiązku tego nie zwalnia drugiego małżonka nawet istnienie rozdzielności majątkowej. Rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów K.r.o. odnosi się, jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, nie odnosi się zaś do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa ustanowiona w drodze umowy może dotyczyć kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami. Ponownie należy więc podkreślić, iż powołanie się przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy na rozdzielność majątkową, pozostaje bez znaczenia dla oceny zasadności tego wniosku. Trzeba wskazać, że skarżący jak i jego żona osiągają stałe dochody, które w 2013 r. wyniosły w przypadku skarżącego [...] zł, zaś w odniesieniu do jego żony [...] zł oraz mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Nawet jeżeli weźmie się pod uwagę to, że skarżący kwotę [...] zł przekazuje na rzecz żony w formie alimentów (wraz z kwotą [...] zł otrzymywanego przez niego honorarium za pracę w redakcji), co powoduje, iż jego realny dochód wynosi łącznie [...] zł netto, to nie można przyjąć, aby wniosek o przyznanie prawa pomocy był zasadny. Miesięczny dochód skarżącego wynosi łącznie [...] zł netto, a dochód jego żony wynosi [...] zł netto (kwota uzyskana z zsumowania kwoty alimentów otrzymywanych przez nią od skarżącego, kwoty honorarium redakcyjnego skarżącego, które również przekazuje on na rzecz oraz kwoty netto emerytury). Z faktu zaś, że skarżący oświadczył, iż ponosi stałe miesięczne koszty utrzymania koniecznego w kwocie od [...] zł (pismo z dnia 16 kwietnia 2014 r.) do [...] zł (pismo skarżącego z dnia 26 czerwca 2014 r.), przy realnych dochodach w kwocie [...] zł wynika, że aby ponosić koszty utrzymania musi korzystać ze wsparcia finansowego nie tylko dzieci, które, jak podkreślił skarżący, jest sporadyczne, ale i pomocy finansowej żony. Nie można również pominąć okoliczności, że wysokość dochodu netto żony skarżącego umożliwia jej udzielanie pomocy finansowej skarżącemu, zwłaszcza, że nie obciąża ją obowiązek ponoszenie kosztów eksploatacji mieszkania. Ponadto z pisma skarżącego z dnia 13 czerwca 2014 r. (k. 16 akt sąd.) wynika, że ma on możliwość zgromadzenia środków finansowych pozwalających na ponoszenie części kosztów postępowania. Sądowi jest wiadome z urzędu, że skarżący S.J. P. pełni funkcję prezesa zarządu "[...]" Spółki z o.o. z siedzibą w L., która jest właścicielem mieszkania, w jakim mieszka skarżący wraz z żoną oraz która to Spółka ponosi wszystkie koszty eksploatacji tego mieszkania (wydruk z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego – k. 53 akt sąd. sprawy o sygn. akt II SAB/Lu 237/14). Trzeba podkreślić, że sprawowanie funkcji prezesa zarządu spółki kapitałowej łączy się co do zasady z otrzymywaniem stosownego wynagrodzenia. Założyć więc należy, że skarżący taki dochód uzyskuje, czego nie wykazał w zawartym w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczeniu, które zostało złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Nawet jednak, gdyby skarżący nie uzyskiwał wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji prezesa zarządu wskazanej wyżej Spółki, to potencjalnie ma on możliwość uzyskania takiego dochodu. Spółka dysponuje bowiem majątkiem, z którego może czerpać korzyści. Nadto, w ocenie Sądu, skarżący działając w ramach wymaganej przeciętnej staranności i dbałości o swój interes powinien był takie dochody zagwarantować sobie, co wydaje się oczywiste mając na uwadze wysokość wykazanych przez niego dochodów oraz wysokość ciążących na nim zobowiązań finansowych, w tym zwłaszcza alimentów na rzecz żony, które są w realiach powszechnych bardzo wysokie, gdyż wynoszą [...] zł miesięcznie. Ponadto z akt sądowych sprawy o sygn. akt II SAB/Lu 237/14 wynika, że skarżący pełnił do niedawna również funkcję prezesa zarządu w innej spółce kapitałowej – "[...]" Spółce z o.o. z siedzibą w L.. Adres tej Spółki był tożsamy z miejscem zamieszkania skarżącego – ul. Ł. w L.. W tym samym czasie członkiem rady nadzorczej tej Spółki była żona skarżącego – H. P., mieszkająca w tym samym budynku. Z akt tych wynika nadto, że w dniu 18 lipca 2014 r. zmieniona została umowa Spółki, zaś w dniu 18 sierpnia 2014 r. orzeczeniem Sądu Rejonowego Lublin-Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku VI Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego wprowadzone zostały zmiany w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego dotyczące tego podmiotu, polegające m.in. na zmianie firmy, siedziby i adresu Spółki, udziałowców, a także składu władz Spółki. Z tą datą ujawniono, że skarżący i jego żona przestali pełnić funkcje członków władz Spółki (wydruk z Internetowego Monitora Sądowego i Gospodarczego – k. 55 akt sąd. sprawy o sygn. akt II SAB/Lu 237/14). Wskazana wyżej okoliczność nie może pozostać bez wpływu na ocenę zasadności wniosku S. P. o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Wyzbycie się przez skarżącego i jego żonę możliwości uzyskiwania dochodów w sytuacji, gdy z jego skargi z dnia 15 lipca 2014 r. wszczęte zostało postępowanie sądowe i miał on świadomość konieczności ponoszenia kosztów tego postępowania, świadczy o celowym ograniczeniu możliwości pozyskiwania środków finansowych prowadzącym do uniknięcia spełnienia obowiązku ponoszenia wskazanych kosztów. W tej sytuacji uwzględnienie wniosku skarżącego i przyznanie mu prawa pomocy w niniejszej sprawie prowadziłoby, w ocenie Sądu, do niczym nieuzasadnionego przenoszenia na podatników kosztów sądowych, do których ponoszenia obowiązany jest skarżący. Mając zatem na uwadze wysokość miesięcznych dochodów netto skarżącego i jego żony, treść oświadczenia skarżącego o możliwości zgromadzenia przez niego środków finansowych, a także choćby hipotetyczną możliwość uzyskiwania przez skarżącego dochodów z tytułu sprawowanie funkcji prezesa zarządu spółki kapitałowej, jak również fakt wyzbycia się przez skarżącego i jego żonę możliwości uzyskiwania dochodu w takiej spółce, stwierdzić należy, że skarżący ma możliwość poniesienia, bez narażenia siebie i żony na uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego, kosztów ustanowienia adwokata oraz kosztów sądowych w niniejszej sprawie, które każdorazowo nie przekroczą kwoty [...] zł (§ 2 ust. 1 pkt 6 i pkt 7 oraz § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.; § 1 i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych, Dz. U. nr 221, poz. 2192). Należy również wskazać, iż fakt, że w innych postępowaniach sądowych przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym, nie stanowi sam przez się podstawy do uwzględnienia przez Sąd – w takim samym zakresie – wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy złożonego w niniejszej sprawie. Skarżący, który – co Sądowi wiadome jest z urzędu – zainicjował w ostatnim czasie kilkadziesiąt postępowań sądowoadministracyjnych, powinien się liczyć z koniecznością uiszczania opłat sądowych, a w tym kontekście zmniejszenie swoich możliwości pozyskiwania dochodów – o czym mowa była wyżej – jest w ocenie Sądu okolicznością obciążającą negatywnie skarżącego. Z tych wszystkich względów Sąd orzekł, jak w postanowieniu.