II SO/Lu 9/05

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jarosław Harczuk po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2005 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. i J. H. w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata do sporządzenia skargi o wznowienie postępowania w sprawie II SA/Lu 47/02 dotyczącego nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia I. zwolnić M. i J. H. w całości od kosztów sądowych w postępowaniu wszczętym na skutek wniesienia skargi o wznowienie postępowania w sprawie II SA/Lu 47/02 dotyczącej nakazu rozbiórki obiektu budowlanego; II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. M. i J. H. pismem z dnia 13 stycznia 2005 r. wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata do sporządzenia skargi o wznowienie postępowania w sprawie II SA/Lu 47/02. Wezwani do wypełnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy druk "PPF", złożyli go w zakreślonym dla dokonania tej czynności procesowej terminie, podtrzymując żądanie zgłoszone w piśmie z dnia 13 stycznia 2005 r. Wniosek swój uzasadnili tym, że wraz z dwójką uczących się dzieci, w tym jednym pełnoletnim utrzymują się jedynie z renty inwalidzkiej w kwocie [...] zł otrzymywanej przez M. H. oraz doraźnej pomocy rodziny i pomocy otrzymywanej z placówek opieki społecznej. J. H. od dnia 01 maja 2003 r. jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, mającą orzeczoną II grupę inwalidzką, nie pobierającą świadczenia rentowego z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Majątek wnioskodawców składa się z domu o powierzchni [...] m2 (będącego własnością M. H.) i nieruchomości gruntowej o powierzchni [...] ha, na której znajduje się powyższy dom. Stan zdrowia J. H. nie pozwala mu na podjęcie pracy. Na wydatki gospodarstwa domowego wnioskujących składają się opłaty za akademik jednego z synów w kwocie [...] zł miesięcznie, za energię elektryczną w kwocie [...] zł, za wodę i odprowadzanie ścieków [...] zł oraz opłata za telefon, podatek od nieruchomości i ubezpieczenie budynku i działki zamieszkiwanej przez wnioskujących – nie sprecyzowane co do wysokości. Ponadto w związku z rozpoznawaniem wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym przez J. H. w sprawie II SA/Lu 1194/03 referendarz sądowy powziął informacje, iż wnioskujący zarejestrowany jest od dnia 10 listopada 2003 r. do dnia dzisiejszego w Powiatowym Urzędzie Pracy we W. jako bezrobotny zaś od dnia 18 listopada 2004 r. nie przysługuje mu zasiłek dla bezrobotnych (akta sądowoadministracyjne sprawy II SA/Lu 1194/03 k. 54 i 55) oraz, że do wnioskującego należy nieruchomość rolna nr działki [...] o powierzchni [...] ha położona w miejscowości S. gmina W., którą wydzierżawił on wraz z budynkami z dniem 01 lipca 2003 r. ze względu na pogorszenie się jego stanu zdrowia w zamian za ponoszenie przez dzierżawcę wszelkich kosztów związanych z utrzymaniem tej nieruchomości (akta sądowoadministracyjne sprawy II SA/Lu 1194/03 k. 56 do 58). Ponadto w oparciu o akta administracyjne sprawy II SA/Lu 489/03 ustalono, że J. H. decyzją scaleniową przyznana została we wsi S., gmina S. nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha. W związku z powyższymi ustaleniami na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wszczęto postępowanie wyjaśniające, w wyniku którego ustalono, że J. H. nie użytkuje nieruchomości rolnej położonej we wsi S., gmina S. zaś nieruchomość rolną nr działki [...] o powierzchni [...] ha położoną w miejscowości S., gmina W. skarżący wydzierżawia w zamian za ponoszenie przez dzierżawcę wszelkich ciężarów związanych z jej utrzymaniem. Referendarz sądowy rozpoznając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata stwierdził, że: Zgodnie z unormowaniem art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym, – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). M. i J. H. wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – art. 245 § 2 powołanej ustawy. Przede wszystkim podkreślić należy, że prawo pomocy w zakresie całkowitym bądź częściowym, jako forma dofinansowania z budżetu państwa przyznawane jest osobom, które wykażą, że obiektywnie i rzeczywiście, z przyczyn niezależnych od nich nie są w stanie pozyskać środków finansowych na pokrycie kosztów swojego udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Przedstawione przez wnioskujących oświadczenie i dowody na okoliczność ich sytuacji majątkowej, finansowej, rodzinnej i zdrowotnej pozwalają przyjąć, że nie są oni w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego zwolniono wnioskujących od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Wnioskujący utrzymują się z renty inwalidzkiej M. H. oraz doraźnej pomocy rodziny i placówek pomocy społecznej, mając jednocześnie na utrzymaniu dwoje uczących się dzieci. J. H. jest bezrobotny, nie posiada prawa do zasiłku, ze względu na zły stan zdrowia nie może podjąć pracy nie pobiera również świadczenia rentowego z ZUS. Należąca do wnioskującego nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha, wydzierżawiona została w zamian za ponoszenie przez dzierżawcę kosztów jej utrzymania, gdyż wnioskujący ze względu na swój stan zdrowia nie jest w stanie gospodarować na niej zaś nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha, położona we wsi S., gmina S. przyznana J. H. decyzją scaleniową nie została przez niego objęta w użytkowanie. W świetle ustaleń dotyczących stałych, miesięcznych dochodów gospodarstwa domowego wnioskujących bez znaczenia dla oceny możliwości ponoszenia przez nich kosztów sądowych pozostaje fakt, iż nie wszystkie wydatki jakie wymienili w oświadczeniu mają charakteru comiesięcznego. Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że M. i J. H. zobowiązani do poniesienia kosztów sądowych związanych ze wszczęciem i prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego na skutek wniesienia skargi o wznowienie postępowania, obiektywnie i rzeczywiście, z przyczyn niezależnych od siebie nie są w stanie zgromadzić środków niezbędnych na pokrycie tych kosztów, co uzasadnia uwzględnienie ich wniosku o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia w całości od kosztów sądowych, o czym orzeczono w punkcie I niniejszego postanowienia. Odnośnie żądania wnioskujących ustanowienia adwokata, podnieść należy, że warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez wnoszących, iż ciąży na nich obowiązek uiszczenia konkretnych, niezbędnych dla wszczęcia lub kontynuowania postępowania kosztów postępowania oraz, że kosztów tych nie są oni w stanie uiścić w całości lub części. Unormowanie art. 243 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dopuszcza możliwość ubiegania się o przyznanie prawa pomocy zarówno w toku postępowania sądowoadministracyjnego jak i przed jego wszczęciem. Do niezbędnych kosztów postępowania, w przypadku ubiegania się o przyznanie prawa pomocy przed wszczęciem pierwszoinstancyjnego postępowania sądowoadministracyjnego, niewątpliwie zaliczają się opłaty sądowe (art. 211 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi), gdyż od ich uiszczenia uzależnione jest wszczęcie i kontynuowanie postępowania sądowoadministracyjnego. Nie są zaś niezbędnymi kosztami postępowania, w przypadku ubiegania się o przyznanie prawa pomocy przed wszczęciem pierwszoinstancyjnego postępowania sądowoadministracyjnego, koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Strona wszczynająca pierwszoinstancyjne postępowanie sądowoadministracyjne nie ma, bowiem ograniczonej zdolności postulacyjnej (zdolności do samodzielnego występowania przed sądem). W przypadku wnoszenia skargi o wznowienie postępowania zdolność postulacyjna strony doznaje ograniczenia jedynie, gdy strona domaga się wznowienia postępowania z powodu jego nieważności i zaskarża orzeczenia sądów obu instancji sądowoadministracyjnych (art. 275 w zw. z art. 276 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). M. i J. H. wnoszą o przyznanie prawa pomocy w związku z zamiarem wniesienia skargi o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 10 czerwca 2003 r. w sprawie II SA/Lu 47/02. Zgodnie z art. 103 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) w sprawie o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r. orzeka właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy, o której mowa w art. 2. Artykuł 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazuje na ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dlatego M. i J. H. nie mają ograniczonej zdolności postulacyjnej, gdyż właściwym dla rozpoznania ich skargi o wznowienie postępowania będzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie. Ponadto podstawy skargi o wznowienie postępowania zostały enumeratywnie wyliczone w art. 271 do art. 274 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sama zaś skarga o wznowienie postępowania musi się na nich opierać by była skutecznie wniesiona, co w praktyce oznacza, iż wnoszący skargę o wznowienie postępowania muszą powołać się na podstawy wymienione w artykułach od 271 do 274 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, jeżeli takie zachodzą. Dla skutecznego wniesienia skargi o wznowienie postępowania konieczne jest m.in. prócz podania podstawy wznowienia uzasadnienie skargi o wznowienie postępowania. Praktycznie wiec wnoszący skargę o wznowienie postępowania muszą powołać się na rzeczywiście występującą okoliczność, z zajściem której ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wiąże skutek wznowienia postępowania. Reasumując koszt ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego dla sporządzenia skargi o wznowienie postępowania, gdy sądem właściwym dla rozpoznania tej skargi jest wojewódzki sąd administracyjny a skuteczność skargi o wznowienie postępowania uzależniona jest od powołania się na rzeczywiście występujące okoliczności skutkujące wznowieniem postępowania, nie można zaliczyć do kosztów niezbędnych dla wszczęcia i prowadzenia postępowania ze skargi o wznowienie postępowania, co uzasadnia odmowę uwzględnienia wniosku M. i J. H. o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej ustanowienia adwokata, o czym orzeczono w punkcie II sentencji niniejszego postanowienia. Biorąc pod uwagę powyższe i działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 243 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w punkcie I i II sentencji postanowienia.