III SA/Lu 105/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis, Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Bałaban, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 4 lipca 2017 r. sprawy ze skargi T. "M. S." na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz T. "M. S." kwotę [...] złotych tytułem kosztów postępowania. Zaskarżonym do sądu postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej, po rozpatrzeniu zażalenia T. M.S. z U., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...], o podjęciu postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzja Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] września 2015 r., nr [...]. Postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy: Naczelnik Urzędu Celnego decyzją nr [...] z dnia [...]września 2015 r. nałożył na T.M. S. z U. karę pieniężną w wysokości [...] zł. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym( Dz.U. t.j. z 2016 r. poz.1907 z poź. zm.) w związku z naruszeniem określonym w Lp. 3.3 załącznika nr 3 do tej ustawy, tj. za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu. Pismem z [...] listopada 2015 r. pełnomocnik skarżącego złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...] września 2015 r. Pismo skierowała do Dyrektora Izby Celnej , który postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] września 2015 r. Jednocześnie pełnomocnik skarżącego złożyła do Naczelnika Urzędu Celnego wniosek o wznowienie postępowania o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w wysokości [...] zł. Naczelnik Urzędu Celnego wznowił postępowanie w sprawie ww. decyzji postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. i w związku ze złożeniem przez skarżącego wniosku o stwierdzenie nieważności ww. decyzji zawiesił je postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. Po przeprowadzeniu postępowania, decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r. Dyrektor Izby Celnej odmówił stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...] września 2015 r. a Minister Finansów decyzją nr [...] z dnia [...] września 2016 r. utrzymał ją w mocy. W związku z wydaniem ostatecznej decyzji przez Ministra Finansów Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniem nr [...] z dnia [...] listopada 2016 r. podjął zawieszone postępowanie w sprawie wznowienia postępowania o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w wysokości [...] zł. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący podniósł, że pomimo nie zakończenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...].09.2015r. podjęto postępowanie w sprawie niniejszej. Według strony w sytuacji wniesienia do Sądu skargi na decyzję w przedmiocie stwierdzenia nieważności przedwczesne jest orzekanie w przedmiocie wznowienia postępowania. Strona podkreśliła, że następstwem prawnym stwierdzenia nieważności decyzji będzie bezprzedmiotowość postępowania w sprawie wznowieniowej, które wówczas podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 r. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał na niejednolite orzecznictwo sądowo-administracyjne w zakresie podjęcia postępowania wznowieniowego gdy zaskarżono do sądu decyzję ostateczną w przedmiocie nieważności. Organ przytoczył orzeczenia sądów które wskazywały, że wydanie decyzji ostatecznej w zakresie nieważności nie stanowi przesłanki do podjęcia postępowania wznowieniowego, a z drugiej strony zaprezentował orzecznictwo i literaturę według których postępowanie wszczęte przed sądem administracyjnym na skutek wniesionej skargi, nie jest trybem nadzwyczajnym postępowania i brak jest w sprawie podstawy do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący wniósł o uchylenie postanowień organów obydwu instancji . Strona nie zgodziła się ze stanowiskiem organów, że zakończyło się postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] września 2015 r. o nałożeniu kary pieniężnej w związku z tym brak było podstawy prawnej do podjęcia zawieszonego postępowania. Zarzuciła również naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób, który może doprowadzić do sytuacji, gdzie w obrocie będzie funkcjonować zarówno decyzja o uchyleniu decyzji Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] (a więc zakładająca, że taka decyzja istniała i była ważna), jak i decyzja o stwierdzeniu jej nieważności, a tym samym w sposób prowadzący do rażącej wewnętrznej sprzeczności w systemie orzecznictwa administracyjnego. Ponadto według strony uzasadnienie postanowienia organu I instancji nie odpowiadało wymogom art. 124 § 2 oraz 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. i pomimo, że nie zawierało żadnego wyjaśnienia podstawy prawnej organ odwoławczy uznał je za prawidłowe. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, jednakże z innych przyczyn niż w niej zostało podniesione. Dyrektor Izby Celnej naruszył bowiem art. 101 § 3 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Dyrektorowi Izby Celnej, działającemu jako organ odwoławczy, uszło uwadze, że od 11 kwietnia 2011 r. przepis art. 101 § 3 k.p.a. zmienił brzmienie. W treści poprzednio obowiązującej art. 101 § 3 k.p.a., stanowił, że na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania służy stronie zażalenie. Wobec takiego brzemienia przepisu przyjmowano, że zażalenie przysługuje na wszystkie rodzaje postanowień w przedmiocie zawieszenia, tj. 1) postanowienie o zawieszeniu postępowania, 2) postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania, 3) postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania, 4) postanowienie o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 22 maja 2000 r., OPS 4/00, publ. ONSA 2000, Nr 4, poz. 137). Zmiana Kodeksu postępowania administracyjnego wprowadzona ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 6, poz. 18), która weszła w życie 11 kwietnia 2011 r. zmieniła treść art. 101 § 3 k.p.a. Przepis ten obecnie stanowi, że na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania albo odmowy podjęcia zawieszonego postępowania służy stronie zażalenie. Oznacza to, że aktualną treść art. 101 par. 3 K.p.a. należy odczytać w ten sposób, że zażalenie przysługuje wyłącznie na postanowienie o zawieszeniu postępowania oraz na postanowienie o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania (patrz teza zawarta w wyroku NSA z dnia 18 czerwca 2013 r., II OSK 2296/12). Na postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania administracyjnego zażalenie nie przysługuje. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. Naczelnik Urzędu Celnego podjął zawieszone postępowanie w sprawie wznowienia postępowania o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w wysokości [...] zł. Zawarte w tym postanowieniu pouczenie było błędne – jak wskazano wyżej – z obowiązującego brzmienia art. 101 § 3 k.p.a. wynikało, że na to postanowienie nie służy zażalenie. W myśl art. 141 § 1 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Z art. 101 § 3 wynika, że zażalenie przysługuje tylko na dwa rodzaje postanowień wydawanych w przedmiocie zawieszenia: a) postanowienie o zawieszeniu postępowania, b) postanowienie o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania. Skarżący kierując się błędnym pouczeniem wniósł zażalenie na ww. postanowienie organu I instancji. Dyrektor Izby Celnej "kontynuował" wskazany błędny kierunek postępowania i rozpatrzył merytorycznie zażalenie, zamiast uznać je za niedopuszczalne i wydać stosowne postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. W tej sytuacji zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Celnej zostało wydane z naruszeniem art. 101 § 3, art. 141 § 1 oraz art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. W konsekwencji postanowienie to musi zostać uchylone na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Wskazane uchybienie niewątpliwie miało istotny wpływ na wynik sprawy, skoro polegało na wadliwym merytorycznym rozpatrzeniu niedopuszczalnego zażalenia. Jeśli chodzi o merytoryczne zarzuty skargi dotyczące tego, że w sprawie wznowienia postępowania o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w wysokości [...] zł. niezasadnie podjęto zawieszone postępowanie, to nie ma możliwości ani potrzeby rozpatrywania ich w niniejszej sprawie. Rozpatrzenie tych zarzutów byłoby możliwe, gdyby można było kwestionować w drodze zażalenia postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania. Z wyżej przedstawionych przyczyn jest to wykluczone. Należy tu zwrócić uwagę, że nie jest możliwe również zaskarżanie postanowień, na które nie służy zażalenie, do sądu administracyjnego. Jedyną drogą ich kwestionowania jest odwołanie od decyzji wydanej w sprawie (art. 142 k.p.a.). Uchylenie zaskarżonego postanowienia powoduje konieczność podjęcia nowego rozstrzygnięcia procesowego w sprawie wniesionego przez skarżącego zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego. W tym zakresie organ drugiej instancji musi kierować się wyżej przedstawionymi wskazaniami co do właściwej formy rozpatrzenia tego pisma procesowego strony. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł w punkcie I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804, ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dacie wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (§ 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie opłat za czynności radców prawnych; Dz. U. z 2016 r., poz. 1667).