III SA/Lu 106/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (spr.), Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant referent-stażysta Przemysław Gumieniak, po rozpoznaniu w dniu 21 września 2004 sprawy ze skargi G. F. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] roku nr [...] ; 2. zasądza od Wojewody na rzecz G. F. [...] złotych tytułem kosztów postępowania; 3. określa, że decyzję wymienione w pkt 1 nie podlegają wykonaniu w całości. Z upoważnienia Wojewody decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) oraz wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (Dz. U. z 2002 r. Nr 78, poz. 716), po rozpatrzeniu odwołania G. F. od decyzji Kierownika Wydziału Spraw Obywatelskich działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania G. F. z pobytu stałego z lokalu przy ul. P. w P., utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż G. F. w przedmiotowym lokalu nie zamieszkuje od 2001 r. Zdaniem organu odwoławczego fakt ten potwierdzają zeznania złożone przez samego G. F., który w swoich zeznaniach złożonych do protokołu przesłuchania w dniu [...] października 2003 r. oświadczył, że wyprowadził się z przedmiotowego mieszkania na przełomie kwietnia i maja 2001 r. zabierając ze sobą część swoich rzeczy osobistych. Ponadto z treści protokołu tegoż przesłuchania wynika, że opuszczenie przez niego przedmiotowego lokalu było dobrowolne, wynikające z jego woli. Fakt niezamieszkiwania G. F. w przedmiotowym lokalu potwierdzają również świadkowie: S. Ś., K. K., D. B., E. K., A. B., których zeznania są logiczne i spójne i których nie kwestionował uczestniczący przy przesłuchaniu tych świadków G. F. Wszyscy wymienieni świadkowie zaprzeczają twierdzeniom G. F., że w przedmiotowym lokalu zamieszkiwał w okresie od stycznia do czerwca 2003 r. Gdyby G. F. faktycznie zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu, z pewnością byłby widziany przez sąsiadów. Zeznania pozostałych świadków, tj. małżonków E. i J. C., R. K. oraz G. P. nie wnoszą niczego istotnego dla sprawy, ponieważ żadna z tych osób w sposób jednoznaczny nie jest w stanie potwierdzić faktu stałego zamieszkiwania G. F. w przedmiotowym lokalu. O tym, że G. F. w przedmiotowym lokalu zamieszkuje, wypowiadają się na podstawie rozmowy z nim, jednej czy dwóch krótkich wizyt w tym lokalu oraz podwożenia go na parking. Fakt posiadania przez G. F. klucza do spornego lokalu i sporadycznego w nim przebywania nie jest równoznaczne z pobytem stałym w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Stosownie do treści uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. zameldowanie jest jedynie potwierdzeniem faktu zamieszkiwania osoby pod wskazanym adresem, nie rozstrzyga kwestii prawnej lokalu. Opuszczenie lokalu przez G. F. należy traktować jako dobrowolne, bowiem wyprowadził się z własnej woli, a złożone przez niego doniesienie do prokuratury dotyczące utrudniania korzystania z mieszkania i naruszenia nietykalności cielesnej, zostało zakończone odmową wszczęcia dochodzenia. Na powyższą decyzję G. F., reprezentowany przez adwokat D. M., złożył w dniu [...] stycznia 2004 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając decyzji rażące naruszenie art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przez wymeldowanie go z jego miejsca zamieszkania w sytuacji, gdy jego pobyt w spornym mieszkaniu w czasie wydawania pierwszej decyzji miał charakter trwały. Skarżący podnosi, że istota ustaleń prowadzonych przez organy administracji powinny sprowadzać się do stwierdzenia, czy G. F. zamieszkiwał w swoim mieszkaniu w okresie od stycznia 2002 r. do dnia [...] czerwca 2003 r. i czy po otrzymaniu decyzji o wymeldowaniu opuścił swoje mieszkanie dobrowolnie. G. F. twierdzi, że zamieszkiwał w swoim mieszkaniu nieprzerwanie od stycznia 2002 r. do czerwca 2003 r., kiedy D. R. po zmianie zamków w mieszkaniu i wyrzuceniu wszystkich jego rzeczy uniemożliwiła mu wejście do mieszkania. Nie ulega wątpliwości, że D. R. była bezpośrednio zainteresowana poczynieniem przez odpowiednie organy ustaleń dla niej korzystnych. W postępowaniu o wymeldowanie ona oraz jej matka i przyjaciółka zgodnie twierdziły, że G. F. nie mieszka w swoim mieszkaniu. Natomiast w innych postępowaniach, w których zamieszkiwanie skarżącego nie było pierwszoplanową kwestią, podała prawdę, że G. F. wprowadził się do mieszkania przy ul. P. w styczniu 2002 r. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) i przepisów rozdziału pierwszego ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje badanie zgodności z prawem indywidualnych aktów administracyjnych. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej legalności, stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ decyzja Wojewody z dnia [...] nr [...] oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...] zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 8, art. 24 § 3, art. 75, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 79 § 2, art. 80, art. 86, art. 107 § 3 oraz art. 136 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie należy wyjaśnić, że materia zameldowania na pobyt stały oraz wymeldowania z pobytu stałego została uregulowana w ustawie z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.). Z przepisów tej ustawy wynika, że ewidencja ludności polega między innymi na rejestracji danych o miejscu pobytu osób (art. 1 ustawy). Aby rejestracja taka mogła być skutecznie prowadzona, ustawa wprowadza obowiązek meldunkowy, któremu podlegają osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wykonywanie obowiązku meldunkowego przejawia się w szczególności poprzez zameldowanie się w miejscu pobytu stałego lub czasowego oraz poprzez wymeldowanie się z miejsca pobytu stałego lub czasowego (art. 2 i art. 4 ustawy). Przez pobyt stały, zgodnie z definicją ustawową, należy rozumieć zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego tam przebywania (art. 6 ust. 1 ustawy). Ustawa w sposób jednoznaczny stanowi, że w tym samym czasie można mieć tylko jedno miejsce pobytu stałego (art. 5 ust. 2 ustawy). Czynność wymeldowania przez organ gminy uregulowano w art. 15 powołanej ustawy. Zgodnie z art. 15 ust. 2 tej ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, a także osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić (art. 15 ust. 2 ustawy). Przepis ten odwołuje się wprost do art. 9 ust. 2 ustawy, który z dniem 19 czerwca 2002 r. utracił moc na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 716). W przedmiotowej sprawie zastosowanie ma pierwsza część art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w związku z czym dla wymeldowania określonej osoby z miejsca pobytu stałego konieczne jest spełnienie przesłanki opuszczenia, bez wymeldowania się, dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Wydając zaskarżoną decyzję organ administracji ustalił, że G. F. opuścił lokal przy ul. P. w sposób trwały i dobrowolny i orzekł o wymeldowaniu go ze spornego lokalu. Prawidłowe rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy w postępowaniu administracyjnym, wiążące się z właściwym zastosowaniem odpowiednich norm materialnoprawnych, w tym przypadku art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uzależnione jest od uprzedniego dokładnego ustalenia stanu faktycznego, zgromadzenia materiału dowodowego oraz jego wszechstronnego rozważenia i oceny, w myśl zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego regulujących postępowanie dowodowe. Ustawodawca nakłada na organy administracji publicznej obowiązek między innymi podejmowania wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji oraz do wskazania w uzasadnieniu faktycznym decyzji okoliczności, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe pozwala dopiero na ocenę, czy w sprawie zostały właściwie zastosowane odpowiednie przepisy prawa materialnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 1981 r., sygn. akt SA 272/81, ONSA 1981 Nr 1, poz. 19). Dla wydania decyzji o wymeldowaniu G. F. z lokalu przy ul. P. konieczne było jednoznaczne ustalenie, że osoba ta nie zamieszkuje w spornym lokalu z zamiarem stałego w nim przebywania oraz że opuściła go bez dopełnienia obowiązku wymeldowania. Zatem wydając decyzję w tej kwestii organ powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające wykazujące niewątpliwe i bezsporne spełnienie przesłanek określonych w art. 15 ust. 2 ustawy. Ustalenie, czy nastąpiło opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu wymaga również zbadania zamiaru stałego przebywania w danym miejscu bądź braku owego zamiaru, a w szczególności wykazania, że nastąpiło zerwanie więzi z dotychczasowym miejscem pobytu wskazujące, iż centrum życiowe osoby wymeldowywanej nie znajduje się w tym miejscu, że osoba ta nie koncentruje lub nie ma zamiaru koncentrować swoich życiowych czynności w tym miejscu, że wraz z opuszczeniem lokalu nastąpiło trwałe zerwanie związków z tym miejscem. W niniejszej sprawie zaskarżono decyzję organu odwoławczego. Przedmiotem postępowania odwoławczego jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji przy jednoczesnym zbadaniu, czy decyzja ta jest prawidłowa oraz czy odwołanie było zasadne. Organ odwoławczy podejmując decyzję w drugiej instancji nie może więc zajmować się jedynie kontrolą zaskarżonej decyzji, lecz jego obowiązkiem jest również ponowne zajmowanie się sprawą. Przy tym postępowanie odwoławcze podlega reżimowi zasad ogólnych postępowania administracyjnego, ponadto przepisom regulującym postępowanie odwoławcze; odpowiednio stosuje się do niego przepisy mające zastosowanie do postępowania w pierwszej instancji, między innymi przepisy o dowodach. Stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie ustalenia faktyczne w zakresie spełnienia przesłanek art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zostały dokonane przez organ pierwszej instancji i utrzymujący w mocy jego decyzję organ odwoławczy - z istotnym naruszeniem przytoczonych na wstępie przepisów postępowania administracyjnego z zakresu postępowania dowodowego. Po wydaniu przez Wojewodę decyzji z dnia [...] nr [...] o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji orzekającą wymeldowanie G. F. oraz o przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia, G. F. złożył w dniu [...] września 2003 r. wniosek o odsunięcie Kierownika Spraw Obywatelskich od prowadzenia przedmiotowej sprawy i wyciągnięcie konsekwencji dyscyplinarnych. Z akt sprawy wynika, że organ administracji publicznej nie odniósł się do owego pisma, mimo że pismo to należało potraktować jako wniosek o wyłączenie pracownika, o którym mowa w art. 24 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem bezpośredni przełożony pracownika jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności nie wymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności pracownika. Zgodnie z przytoczonym przepisem w związku z art. 123 kodeksu wyłączenie pracownika lub odmowa jego wyłączenia powinno nastąpić w drodze postanowienia. W niniejszej sprawie organy administracji, ani rozpoznający sprawę w pierwszej instancji, ani odwoławczy - kontrolujący rozstrzygnięcie, nie wydały stosownego postanowienia. Skoro więc w rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji nie zajął żadnego stanowiska, a organ odwoławczy nie ustosunkował się w swej decyzji do tej kwestii ani do zarzutów odwołania dotyczących nie rozpatrzonego wniosku o wyłączenie pracownika, decyzja organu drugiej instancji jest dotknięta wadą, która stanowi podstawę do wznowienia postępowania w tej sprawie (art. 145 § 1 pkt 3 kodeksu). Należy bowiem zgodzić się z Naczelnym Sądem Administracyjnym, który w wyroku z dnia 29 maja 1990 r. (sygn. akt SA/Po 1555/89, ONSA 1990/2-3/44) stwierdził, że Kodeks postępowania administracyjnego przywiązuje dużą wagę do bezstronności w załatwianiu spraw przez organy administracji państwowej, a wyłączenie pracownika od udziału w postępowaniu administracyjnym należy do tych instytucji procesowych, które służą przede wszystkim urzeczywistnieniu zasady dochodzenia prawdy obiektywnej (art. 7 kodeksu) i pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji państwowej (art. 8 kodeksu). Wyrazem przywiązywania do tej kwestii tak dużej wagi jest przepis art. 145 § 1 pkt 3 kodeksu, uznający wydanie decyzji przez organ lub pracownika, który podlega wyłączeniu, za istotną podstawę do wznowienia postępowania w danej sprawie. Nie zajęcie przez organ pierwszej instancji stanowiska wobec wniosku o wyłączenie pracownika było istotnym naruszeniem przepisów postępowania. Brak takiego postanowienia może stanowić o wadliwości postępowania, natomiast brak ustosunkowania się organu odwoławczego do tej kwestii powoduje istotną wadliwość decyzji przezeń wydanej. Ponadto organ administracji wydając zaskarżoną decyzję nie odniósł się do licznych, poważnych rozbieżności występujących w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. Rozbieżności owe występują przede wszystkim w zeznaniach strony D. R. składanych w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wymeldowania G. F. oraz w innych postępowaniach, których dotyczą dokumenty włączone do materiału dowodowego w sprawie. I tak uwagę przyciąga fakt, że we wniosku o wymeldowanie z dnia maja 2003 r. D. R. podniosła, że jej "były mąż wyprowadził się z mieszkania przy ul. P. w kwietniu 2001 r. i zamieszkał z kochanką w L. Wprowadził się ponownie w styczniu bż. roku, w momencie, gdy ja wniosłam pozew o rozwód, chcąc utrudnić mi życie", natomiast w składanych w sprawie o wymeldowanie pisemnych wyjaśnieniach (pisma z dnia [...] października 2003 r.) twierdziła, że mąż nie zamieszkuje w spornym lokalu, że przebywa tam sporadycznie. że kłamie, iż mieszkał tam od stycznia 2003 r. Podkreślić trzeba, że podczas przesłuchania w dniu [...] września 2003 r. D. R. wyjaśniła, że "od czasu wydania decyzji przez UM w sprawie wymeldowania były mąż G. F. nie zamieszkuje i nie pojawia się w domu przy ul. P.". Przy tym w przesłuchaniach prowadzonych w sprawach o rozwód, których protokoły znajdują się w aktach sprawy administracyjnej, D. R. przyznawała, że mąż po wyprowadzeniu się z ich wspólnego mieszkania w 2001 r. wprowadził się do niego ponownie w styczniu 2003 r. (protokół z posiedzenia pojednawczego prowadzonego przed Sądem Okręgowym z dnia [...] lutego 2003 r., protokół z posiedzenia z dnia [...] kwietnia 2003 r., sygn. akt [...]; notabene w protokole tym zanotowano, że pozwany, G. F., deklaruje, iż do dnia [...] czerwca opuści sporne mieszkanie). To samo wynika z zeznań D. R. zaprotokołowanych w dniu [...] kwietnia 2003 r. podczas rozprawy przed Sądem Rejonowym w sprawie z powództwa G. F. o obniżenie alimentów; sygn. akt [...] ("utrzymuję mieszkanie, z którego korzysta obecnie tylko mąż"). Pomimo tych ewidentnych niezgodności występujących w materiale dowodowym organ administracji nie wyjaśnił tej kwestii. Wobec powyższego stwierdzić należy, że organ dopuścił się naruszenia zasady praworządności i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 kodeksu), a także zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 kodeksu). Znamienne jest to, że G. F. wykazywał powyższe rozbieżności w pismach z dnia [...] października 2003 r. i z dnia [...] października 2003 r. i wnosił o ich wyjaśnienie, jak również o przesłuchanie w tym celu D.R. (pismo G. R. z dnia [...] października 2003 r.), jednakże organ nie ustosunkował się do owych wniosków oraz nie uwzględnił wniosku z dnia [...] października 2003 r., czym naruszył obowiązek dopuszczenia jako dowód wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy (art. 75 kodeksu), obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 kodeksu), a także przepisy art. 78 § 1 i art. 79 § 2 kodeksu. Stwierdzić ponadto należy uchybienie art. 86 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały nie wyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. W sprawie stanowiącej przedmiot oceny Sądu organ administracji publicznej nie skorzystał z owego posiłkowego środka dowodowego, nie przesłuchano pod kątem rozbieżności w zeznaniach – D. R., pomimo że nie można było bezspornie ustalić stanu faktycznego na podstawie innych środków dowodowych oraz pomimo istniejących w sprawie bezdyskusyjnych sprzeczności. Przyznać trzeba przy tym rację stanowisku Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartemu w wyroku z dnia 12 lutego 1999 r., zgodnie z którym dowodu z przesłuchania stron nie mogą zastąpić pisemne oświadczenia stron, w szczególności wówczas, kiedy istnieją między nimi sprzeczności (sygn. akt I S.A./Gd 1554/96, LEX nr 36809). Podnieść w tym miejscu trzeba, że w świetle przepisów kodeksu postępowania administracyjnego regulujących postępowanie dowodowe pisemne oświadczenia składane organowi przez stronę D. R. (pisma z dnia [...] października 2003 r.), w których wyjaśniała ona, że G. F. nie zamieszkuje w spornym lokalu, nie mają mocy dowodowej i nie mogą być traktowane jako środek dowodowy ani być brane pod uwagę przy ocenie całokształtu materiału dowodowego. Ponadto zauważyć należy, że w uzasadnieniu utrzymanej w mocy przez zaskarżony akt - decyzji organu pierwszej instancji wśród motywów wydanego rozstrzygnięcia powołano się na okoliczności nie mające znaczenia w administracyjnej sprawie wymeldowania, dotyczące wszczynania awantur, agresywnego zachowania stron. Istotą postępowania o wymeldowanie danej osoby jest ustalenie faktycznego przebywania lub nieprzebywania tej osoby w określonym miejscu w wyłącznie ewidencyjnym celu rejestracji danych o miejscu pobytu tej osoby. Nie ma wobec tego znaczenia subiektywna ocena wzajemnych relacji między stronami tego postępowania. W uzasadnieniu decyzji nie wskazano również jednoznacznie i przekonująco dowodów, na których organ się oparł uznając fakt, iż G. F. w sposób trwały opuścił przedmiotowy lokal, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Nie odniesiono się również do okoliczności dokonanej przez D. R. zmiany zamków w drzwiach przedmiotowego mieszkania oraz wystawienia osobistych rzeczy G. F. poza drzwi (notabene świadczącego o fakcie, że owe rzeczy osobiste w postaci ubrań, bielizny osobistej, kosmetyków znajdowały się do owego dnia w tym mieszkaniu) - w dniu wydania decyzji pierwszoinstancyjnej o wymeldowaniu z dnia [...] czerwca 2004 r., a w tym świetle do kwestii dobrowolności opuszczenia przez G. F. spornego lokalu. Ustosunkowanie się do złożonego przez G. F. doniesienia do prokuratury dotyczącego utrudniania korzystania z mieszkania jest lakoniczne i sprowadza się do stwierdzenia, że prokuratura odmówiła wszczęcia postępowania. Nie rozpatrzono jednakże tej okoliczności w świetle kwestii podejmowania środków prawnych zmierzających do przywrócenia posiadania mieszkania jako przejawu woli pozostania w spornym lokalu (por. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2001 r. , sygn. akt II S.A/Ka 613/200). Nie poczyniono także ustaleń, czy skarżący korzystał z cywilnoprawnych środków ochrony własności oraz posiadania spornego mieszkania. Naruszono tym samym art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego. Wykazując uchybienia procesowe organu w przedmiotowym postępowaniu należy również zwrócić uwagę na sformułowanie przez organ pierwszej instancji pisma z dnia [...] sierpnia 2003 r. skierowanego do Komendy Powiatowej Policji dotyczącego ustalenia miejsca pobytu G. F.; w piśmie owym stwierdzono: "Jak wynika z zebranego materiału dowodowego Pan G. F. opuścił przedmiotowy lokal" sugerując tym samym spodziewany wynik czynności sprawdzających podejmowanych przez Policję. Podkreślić na koniec trzeba, że mimo istniejących w zgromadzonym przez organ pierwszej instancji materiale dowodowym sprzeczności, organ odwoławczy nie przeprowadził dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, ani też ponownie nie zlecił przeprowadzenia tego postępowania organowi, który wydał decyzję, czym dopuścił się naruszenia art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego. Z powyższych rozważań wynika, że organ pierwszej instancji dokonał dowolnej oceny materiału dowodowego oraz dopuścił się szeregu uchybień zasadom postępowania dowodowego, a organ odwoławczy utrzymał w mocy wadliwie wydaną decyzję z dnia [...] Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 lipca 2001 r. jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący, a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści. (sygn. akt I S.A. 1768/99, LEX nr 54171). Ponadto skoro w myśl art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia – to uchylając jako niezgodne z prawem rozstrzygnięcie organu odwoławczego sąd administracyjny uprawniony będzie również do uzasadnionego uchylenia poprzedzających go rozstrzygnięcia, o którym wymienione orzekało, albowiem rozstrzygnięcia te wydane zostały w jednym, tym samym postępowaniu, prowadzonym dla załatwienia danej sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/Łd 1269/97, LEX nr 40856). Z uwagi zatem na to, że w przedmiotowej sprawie w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji pozostałaby w obrocie prawnym poprzedzająca ją wadliwa decyzja z dnia [...], decyzja pierwszoinstancyjna również powinna zostać uchylona. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c w związku z art. 135 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), należało orzec jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd skarżącemu przysługuje w stosunku do organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.