III SA/Lu 1091/14

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A. Z. na decyzję Zarządu Województwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu środków wynikających z umowy o dofinansowanie realizacji projektu postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. Jednocześnie ze skargą skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy zaznaczając w nim, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego na urzędowym formularzu skarżący podniósł, że nie ma możliwości poniesienia kosztów postępowania ponieważ jego konta bankowe zostały zablokowane ze względu na niezapłacone zobowiązania podatkowe. Zdaniem skarżącego ze względu na bezprawne działania [...] Agencji Wspierania Przedsiębiorczości firma [...], która była jedynym jego źródłem utrzymania, utraciła płynność finansową, wskutek czego z dniem [...] r. doszło do jej likwidacji. Skarżący podniósł, że w wyniku tej sytuacji został zmuszony do utrzymywania się jedynie z dochodów żony wynoszących średnio [...] zł. W dalszej części wniosku skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz że nie poosiada żadnego majątku nieruchomego, jak również żadnych zasobów finansowych. Na potwierdzenie swojej sytuacji materialnej skarżący załączył tytuł wykonawczy wystawiony przez Naczelnika I Urzędu Skarbowego w [...], zawiadomienie o zajęciu konta bankowego, zeznania podatkowe swoje i żony, wykaz wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne, informację o wysokości czynszu mieszkaniowego, faktury VAT za gaz, Internet, energię elektryczną, telefon i leki oraz dwa postanowienia sądu cywilnego o zwolnieniu skarżącego od opłaty od pozwu. Na wezwanie referendarza sądowego skarżący złożył pismo z dnia 22 grudnia 2014 r. oraz część dokumentów źródłowych i oświadczeń, do nadesłania których został zobowiązany. Rozpoznając wniosek referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 ( 2 p.p.s.a.). Ciężar dowodu zaistnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. spoczywa na osobie ubiegającej się o uzyskanie tego prawa, wobec czego powinna ona przedstawić argumentację, która potwierdzałaby jej niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie jakichkolwiek, bądź pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, bądź częściowym oznacza, że ciężar tych kosztów w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Koszty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, a zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego i powszechnego obowiązku ich ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też instytucja przyznania prawa pomocy stanowiąca pomoc państwa powinna być stosowana w sytuacjach wyjątkowych wobec osób, które pomimo największych starań, nie mogą tych kosztów uiścić ze względu na szczególnie trudną sytuację materialną. Mając na uwadze sytuację materialną skarżącego przedstawioną w urzędowym formularzu oraz wynikającą z przedstawionych dokumentów i akt sprawy, stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak też częściowym. Przede wszystkim podnieść należy, że skarżący nie wykazał w pełni rzeczywistej sytuacji majątkowej i dochodowej rodziny. Skarżący wprawdzie nie jest zatrudniony i poszukuje pracy (zaświadczenie urzędu pracy z dnia [...] r.), nie ma własnych dochodów jednakże oceniając jego możliwości płatnicze należy brać pod uwagę dochody żony pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Przepisy prawa rodzinnego nakładają bowiem na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego. Stosownie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 788 ze zm.), zwanej dalej k.r.o., małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy oraz współdziałania dla dobra rodziny. Obowiązek wzajemnej pomocy między małżonkami rozciąga się również na prowadzenie postępowania sądowego. Zauważyć należy, że składając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że dochody żony wynoszą średnio [...] zł miesięcznie. Natomiast z akt sprawy, w tym nadesłanych na wezwanie dokumentów, wynika, że środki finansowe, jakimi dysponuje żona skarżącego są większe, niż wykazane we wniosku. Żona skarżącego otrzymuje rentę w kwocie [...]zł brutto, tj. [...] zł do wypłaty (decyzja ZUS z [...] r.), wynagrodzenie za pracę w kwocie [...] zł brutto i [...] zł netto (zaświadczenie zakładu pracy z dnia 19 grudnia 2014 r.), a ponadto, czego skarżący nie ujawnił, pobiera comiesięcznie świadczenie z [...] – we wrześniu 2014 r. była to kwota – [...] zł, w październiku 2014 r. – [...] zł (wyciąg z rachunku bankowego żony skarżącego za okres od 19 sierpnia 2014 r. do 17 listopada 2014 r.). Nie można również pominąć, że środki finansowe na rachunku bankowym żony skarżącego były zasilane wpłatami dokonywanymi przez córkę skarżących [...] (np. w dniu 4 września 2014 r. wpłata w kwocie [...] zł, w dniu 22 września 2014 r. wpłata w wysokości [...] zł, w dniu 17 października 2014 r. wpłata po [...] zł i [...] zł, w dniu 20 października 2014 r. wpłata w wysokości [...] zł). Zdaniem referendarza, przytoczone powyżej okoliczności odnośnie dochodów rodziny w okresie bezpośrednio poprzedzającym wniesienie skargi jednoznacznie wskazują na posiadanie środków finansowych, z których skarżący mógł pokryć koszty postępowania związane z wniesieniem przedmiotowej skargi. Stwierdzić również należy, że skarżący nie uwiarygodnił wysokości miesięcznych wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne, a wskazanych w piśmie z dnia 21 października 2014 r. na kwotę [...] zł. Zauważyć należy, że złożone przez skarżącego dokumenty potwierdzające wydatki związane z utrzymaniem (pismo ze spółdzielni mieszkaniowej, faktury VAT za media) dotyczą mieszkania przy ul. [...] w [...], które to miejsce skarżący podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy jako adres do korespondencji, a jako adres zamieszkania wskazuje ul. [...] w [...], gdzie jest zameldowany (informacja z bazy danych ewidencji miasta [...] z dnia [...] r.). Skarżący, mimo wezwania, nie przedstawił dokumentu z którego wynikałoby prawo korzystania z mieszkania przy ul. [...] w [...]. Z pisma spółdzielni mieszkaniowej z dnia [...] r. (k- 80 akt sądowych) wynika, że obowiązek zapłaty czynszu mieszkaniowego dotyczy [...], któremu skarżący sprzedał to mieszkanie za cenę [...] zł w dniu [...] r. (okoliczność znana referendarzowi z urzędu z akt sprawy I SA/LU 1016/14 akta administracyjne - wykaz informacji o czynnościach majątkowych z dnia [...] r. sporządzony przez I Urząd Skarbowy w [...]). Z tego względu nie można przyjąć za wiarygodne oświadczenia skarżącego o ponoszeniu kosztów czynszu i innych opłat związanych z przedmiotowym mieszkaniem. Oceniając możliwości płatnicze skarżącego nie można również pominąć, że jak wynika z wspomnianego wyżej wykazu informacji o czynnościach majątkowych dokonywanych przez skarżącego, oprócz sprzedaży wymienionego lokalu, skarżący w 2012 r. dokonał sprzedaży innych nieruchomości (działek i mieszkań) na łączną kwotę [...] zł. Skarżący nie przywołał żadnych wiarygodnych okoliczności (poza darowizną na rzecz córki [...] kwoty [...] zł, co wynika również ze wspomnianego wykazu), pozwalających na ustalenie w jaki sposób rozdysponował środki finansowe uzyskane z tytułu sprzedaży posiadanych nieruchomości. Analiza oświadczeń skarżącego i przedstawionych przez niego dokumentów oraz okoliczności wynikających z akt sprawy I SA/Lu 1016/14, prowadzi do wniosku, że wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, nie przedstawił on swojej sytuacji materialnej w sposób rzetelny i wyczerpujący. Pozwoliło to na negatywną ocenę złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określonych art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak też częściowym. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.