III SA/Lu 1106/14

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton - Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia powstania długu celnego, określenia jego kwoty oraz kwoty podatku od towarów i usług postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem o przyznanie prawa pomocy z dnia 18 grudnia 2014 r., złożonym na urzędowym formularzu PPF, skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że jego sytuacja finansowa nie pozwala na uregulowanie kosztów sądowych, ponieważ od [...] r. istnieją problemy w funkcjonowaniu prowadzonej przez niego firmy. Po opuszczeniu [...] skarżący dostał zakaz prowadzenia dotychczasowej działalności gospodarczej w zakresie zakupu i sprzedaży [...]. Ponadto prokuratura zabrała całą jego gotówkę, zablokowała wszystkie konta bankowe, a także zleciła urzędowi skarbowemu dokonanie zastawu na posiadanych środkach transportu. Skarżący podał, że obecnie jedynymi udokumentowanymi przychodami są przychody z wynajmu [...] oraz dzierżawy [...] i [...] córce, która prowadzi działalność gospodarczą. Córka w zamian za świadczone usługi opłaca skarżącemu rachunki, raty kredytowe i zaległe zobowiązania. W dalszej części wniosku skarżący podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada nikogo na utrzymaniu. Opisując swój stan majątkowy skarżący wykazał, że nie ma żadnych nieruchomości, a posiadane przez niego środki finansowe na rachunkach bankowych są zablokowane. Ponadto wskazał, że prowadzona działalność gospodarcza przynosi straty. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ( 1 pkt 2 p.p.s.a. spoczywa na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej, wysokości dochodów i obciążeń finansowych osoby wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej i szeroko pojętej sytuacji materialnej. Ocena możliwości poniesienia kosztów sądowych jest uzależniona od tego, co zostanie przez wnioskującego wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem jej stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona musi ponieść w danym postępowaniu. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Ponieważ oświadczenie złożone na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do prawidłowej oceny możliwości płatniczych skarżącego, wezwaniem z dnia 9 stycznia 2015 r. zobowiązano stronę do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń odnoszących się do jego aktualnej sytuacji materialnej, w tym: kopii złożonych zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe, wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, umów najmu i dzierżawy zawartych z córką skarżącego, aktualnego wykazu środków trwałych w prowadzonej przez skarżącego firmie "[...]" ze wskazaniem ich wartości, oświadczenia wykazującego jakie przychody osiągnął skarżący w prowadzonej działalności gospodarczej i jakie poniósł w tej działalności koszty w okresie ostatnich 3 miesięcy, oświadczenia wykazującego wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne oraz oświadczenia wyjaśniającego do kogo należy nieruchomość, w której skarżący zamieszkuje. Wezwanie powyższe zostało doręczone skarżącemu w dniu 16 stycznia 2015 r. (k-36 akt sprawy) i pozostało bez odpowiedzi - zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III WSA w Lublinie z dnia 16 marca 2014 r. (k-37 akt sprawy). W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, skarżący nie przedstawił swojej sytuacji materialnej w sposób wyczerpujący, pełny (w szczególności odnośnie źródeł utrzymania, sytuacji finansowej prowadzonej firmy, wysokości środków pieniężnych na rachunkach bankowych, wysokości miesięcznych wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne). Skarżący nie nadsyłając żądanych dokumentów, nie wyjaśniając wszystkich wątpliwości, przedstawił swoją sytuację materialną w sposób fragmentaryczny, co uniemożliwiło referendarzowi ustalenie, jakie są realne możliwości finansowe poniesienia przez niego w niniejszej sprawie kosztów sądowych. Z uwagi na powyższe, nie można ocenić, czy w sprawie zaistniały przesłanki przyznania prawa pomocy, określone art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania tego prawa w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z 23 listopada 2010 r., I OZ 875/10, Lex nr 742132). Z tych względów oraz na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec, jak na wstępie.