III SA/Lu 1119/15

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W złożonej skardze pełnomocnik skarżącego zwrócił się m.in. z wnioskiem o zwolnienie skarżącego od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Na wezwanie referendarza sądowego pełnomocnik nadesłał wniosek o przyznanie prawa pomocy na obowiązującym druku urzędowego formularza, w którym skarżący zaznaczył, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz część dokumentów źródłowych do złożenia których został zobowiązany. Z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych na wezwanie dokumentów wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, a źródłem utrzymania obojga jest emerytura matki skarżącego w kwocie [...] zł netto. Skarżący od dnia [...] r. został zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych (zaświadczenie urzędu pracy z dnia 6 listopada 2015 r.). Obecnie skarżący odbywa karę [...] w formie [...]. W urzędowym formularzu skarżący podał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z nim jeszcze dwoje niepełnoletnich dzieci, jednakże jak wynika z pisma pełnomocnika skarżącego z dnia 16 października 2015 r. dzieci skarżącego zamieszkują ze swoimi matkami. Skarżący posiada znaczne zaległości w płaceniu alimentów na dzieci, które względem funduszu alimentacyjnego wynoszą [...] zł (pismo GOPS w [...] z dnia 17 września 2015 r., zawiadomienia komornika sądowego o stanie zaległości w sprawie alimentacyjnej w sprawach [...] i [...]). We wniosku skarżący podał również, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza została wyrejestrowana z dniem [...] r., na dowód czego przedłożył wydruk z wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej RP. Wykazał ponadto, że nie posiada żadnego majątku nieruchomego, ani żadnych zasobów finansowych (oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych). W wykonaniu wezwań referendarza sądowego, pełnomocnik skarżącego nadesłał pismo z dnia 16 października 2015 r. oraz kserokopie zeznań podatkowych skarżącego PIT – 36 za 2013 r. i 2014 r., wydruku z CEIDG, pisma z [...] Banku z dnia 25 czerwca 2015 r., dowodów opłat za śmieci, abonament TV, wodę i ścieki, ratę kredytu, wyciągu z rachunku bankowego matki skarżącego za okres od 2 lipca do 1 sierpnia 2015 r., pism potwierdzających istnienie zadłużenia alimentacyjnego. W związku z kolejnym wezwaniem referendarza pełnomocnik skarżącego nadesłał pismo z dnia 2 grudnia 2015 r. oraz zaświadczenie urzędu pracy z dnia 6 listopada 2015 r. Referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Użycie w przytoczonym unormowaniu sformułowania "wykaże" oznacza, że to na stronie ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Obowiązkiem wnioskodawcy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej i szeroko pojętej sytuacji materialnej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Natomiast jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04, niepubl., postanowienie z dnia 20 grudnia 2010 r., sygn. akt I FZ 428/10, niepubl.). Oceniając wniosek strony skarżącej w aspekcie wskazanych wyżej kryteriów, stwierdzić należy, że nie zasługuje na uwzględnienie. Istnieje bowiem szereg wątpliwości dotyczących sytuacji materialnej strony, które nie zostały przez skarżącego wyjaśnione. Informacje na temat sytuacji majątkowej i dochodowej strony złożone w formie oświadczenia na druku PPF, jak również w dokumentach składanych na wezwanie referendarza powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne, rzetelne i spójne, by możliwa była kompleksowa ocena jej rzeczywistej kondycji finansowej. Te natomiast udzielone przez stronę skarżącą nie tworzą jasnego obrazu jej zdolności płatniczych. Przede wszystkim wskazać należy, że jak wynika ze złożonego oświadczenia, skarżący w chwili obecnej prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, obydwoje utrzymują się z jej emerytury w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Zdaniem referendarza, uwzględniając zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, nie jest możliwe aby kwota ta wystarczała na utrzymanie dwojga dorosłych osób. Analiza oświadczenia zawartego w piśmie pełnomocnika skarżącego z dnia 16 października 2015 r. prowadzi do wniosku, że koszty utrzymania nieruchomości zamieszkiwanej przez skarżącego i jego matkę, bez uwzględnienia kosztów podatku od nieruchomości ([...] zł rocznie) i zakupu opału (ok. [...] zł rocznie), wynoszą od [...] zł do [...] zł miesięcznie (energia elektryczna [...] zł, wywóz śmieci [...] zł, abonament TV [...] zł, bieżące naprawy konieczne [...]-[...] zł, rata kredytu na konieczny remont nieruchomości zaciągniętego w [...] Bank [...] zł),. Ponadto jak wynika z wyciągu z rachunku bankowego matki skarżącego, spłaca ona jeszcze ratę kredytu w kwocie [...] zł miesięcznie zaciągniętego w [...]. Zatem łączne miesięczne wydatki na wskazane powyżej koszty utrzymania nieruchomości i spłaty rat kredytowych wynoszą ok. [...] zł – [...] zł, tak więc na bieżące utrzymanie skarżącemu i jego matce pozostaje kwota od [...] zł do [...] zł. W ocenie referendarza zapewnienie egzystencji dwóm dorosłym osobom z tak ustalonego dochodu jest mało prawdopodobne. Zaspokojenie podstawowych, bieżących potrzeb życiowych ograniczonych nawet do niezbędnego minimum takich jak zakup żywności, środków czystości, ubrań, leczenie, konieczne przejazdy, wymaga znacznie większych środków niż zadeklarowane przez skarżącego. Wszystko to rodzi uzasadnione podejrzenie, że skarżący albo korzysta z pomocy osób trzecich lub posiada inne, nieujawnione źródła dochodów. Zauważyć należy, że pełnomocnik skarżącego pismem z dnia 4 listopada 2015 r. został wezwany do złożenia oświadczenia skarżącego wyjaśniającego skąd czerpie środki finansowe na ponoszenie stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego takich jak wyżywienie, środki czystości i higieny, zakup odzieży, skoro niemal całość świadczenia matki skarżącego pochłaniają koszty utrzymania domu oraz do złożenia dokumentów źródłowych wskazujących na wysokość tych środków. Skarżący tych wątpliwości nie wyjaśnił, jedynie w piśmie z dnia 2 grudnia 2015 r. pełnomocnik skarżącego oświadczył, że wszelkie koszty skarżący zredukował do minimum, bowiem jedynym dochodem w gospodarstwie domowym skarżącego pozostaje emerytura jego matki. Oceniając możliwości płatnicze skarżącego, nie można również pominąć, że przychodów wnioskodawcy z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. W 2013 r. przychód ten wyniósł [...] zł, a w 2014 r. [...] zł, co wskazuje, że w tym czasie skarżący posiadał środki finansowe z których możliwe było zaoszczędzenie kwot na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych. Jednocześnie podnieść należy, że pełnomocnik skarżącego nie nadesłał oświadczenia skarżącego wykazującego, jakie przychody osiągnął w prowadzonej działalności gospodarczej za miesiące czerwiec – sierpień 2015 r. oraz jakie w tych miesiącach poniósł koszty (kwotowo i rzeczowo). Takie działanie uniemożliwiło ustalenie kondycji prowadzonej przez skarżącego firmy w okresie przed złożeniem wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z kolei wykazana w zeznaniu podatkowym za 2013 r. i 2014 r. strata nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że kondycja finansowa strony wymaga wsparcia ze strony Skarbu Państwa. Należy mieć bowiem na uwadze, że strata podatkowa powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, co skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania - brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego, nie stanowi natomiast automatycznie o braku środków finansowych. Skarżący nie wyjaśnił przy tym z jakich źródeł finansowych pokrywa stratę (w 2013 r. wyniosła ona [...] zł, a w 2014 r. [...] zł). Co więcej, skarżący osiągając przychód z prowadzonej działalności gospodarczej i wiedząc o wszczętym postępowaniu celnym (data wszczęcia [...] r.), a wcześniej postępowaniu karnoskarbowym, powinien gromadzić odpowiednie środki na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych, jakie mogą wyniknąć w związku z wynikami tego postępowania. Dla oceny złożonego wniosku ma również znaczenie fakt, że nie zostały złożone żadne wyciągi z rachunków, czy kont bankowych skarżącego. W odpowiedzi na to wezwanie skarżącego pełnomocnik strony w piśmie z dnia 16 października 2015 r. zadeklarował, że według oświadczenia skarżącego nie posiada on żadnych rachunków bankowych, ani ich nie posiadał w okresie wcześniejszym. Na dowód powyższego załączył pismo z [...] Banku z dnia 25 czerwca 2015 r., o zamknięciu pięciu rachunków skarżącego jeszcze w 2013 r. W ocenie referendarza mało wiarygodne jest, aby skarżący prowadzący działalność gospodarczą nie posiadał żadnego rachunku bankowego w czasie kiedy kontynuował działalność, tym bardziej, że jak wynika z pisma [...] Banku skarżący posiadał tylko w tym banku pięć rachunków (w tym co najmniej cztery rachunki walutowe). W tych okolicznościach brak jest możliwości zweryfikowania dokonywanych przez stronę operacji finansowych i przepływu tych środków w związku z prowadzoną działalności gospodarczą. Dokonując analizy oświadczeń skarżącego i przedstawionych przez niego dokumentów, referendarz doszedł do przekonania, że wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, nie przedstawił on swojej sytuacji materialnej w sposób wyczerpujący, pełny. Uznać należy, że skarżący nie nadsyłając części żądanych dokumentów, nie wyjaśniając wszystkich wątpliwości, przedstawił swoją sytuację materialną wybiórczo, fragmentarycznie, w sposób nie odpowiadający rzeczywistości. Zdaniem referendarza, biorąc pod uwagę wielkość przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej, skarżący posiada, bądź mógł zabezpieczyć, odpowiednie środki pieniężne na uiszczenie należnych kosztów sądowych. Na zdolności płatnicze skarżącego dodatkowo wskazuje fakt reprezentowania strony w postępowaniu sądowym, a wcześniej celnym, przez profesjonalnego pełnomocnika. Ponadto zestawienie dochodów będących podstawą utrzymania skarżącego i jego matki z wysokością ponoszonych wydatków jednoznacznie świadczy, że skarżący posiada źródła dochodów, których nie wykazał. Brak jest zatem podstaw do uznania, że skarżący wykazał istnienie przesłanek przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określonych art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.