III SA/Lu 1148/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Marcinowski Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. H. na postanowienie L. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia organu od prowadzenia sprawy w zakresie wniosku J. H. o wyłączenie referendarzy sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie: M. M., J. H. i A. P.-M. postanawia : oddalić wniosek. Pismem sporządzonym 25 lutego 2015 r. skarżący J. H. wystąpił o wyłączenie od podejmowania jakichkolwiek decyzji procesowych w niniejszej sprawie referendarzy sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie: M. M., J. H. i A. P.-M.. Uzasadniając wniosek skarżący podniósł, że referendarze sądowi "działają razem i w zmowie" i przekazują między sobą "swoje fałszywe spostrzeżenia". Jako przykład wskazał, że referendarze odkryli fakt, że skarżący "ukrył fakt posiadania gospodarstwa rolnego". W dniu 9 marca 2015 r. referendarz sądowy A. P.-M. złożyła oświadczenie, że po jej stronie nie zachodzą przyczyny wyłączenia z mocy ustawy, ani inne okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności w niniejszej sprawie. Oświadczyła, że nie zna osobiście strony postępowania J. H. oraz że jest on jej znany jedynie z toczących się postępowań sądowoadministracyjnych. Oświadczenia podobnej treści złożyli również referendarze: J. H. i M. M.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Wniosek skarżącego o wyłączenie referendarzy sądowych podlega oddaleniu z niżej przytoczonych powodów: Przepisy dotyczące wyłączenia sędziego stosuje się odpowiednio do wyłączenia referendarza sądowego – art. 24 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a. Celem instytucji wyłączenia sędziego (referendarza sądowego) jest zapewnienie bezstronności przy orzekaniu w danej sprawie i zapobieżenie temu, aby na treść rozstrzygnięcia nie miały wpływu osobiste zapatrywania i uprzedzenia osoby biorącej udział w jego podjęciu. Sędziego (referendarza sądowego) można wyłączyć z mocy ustawy (art. 18 § 1 p.p.s.a.), bądź na wniosek (art. 19 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 18 § 1 w związku z art. 24 § 1 p.p.s.a, referendarz sądowy jest wyłączony z mocy ustawy w sprawach: w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek usługi związane ze sprawą; w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Stosownie do art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. W ocenie sądu, w badanej sprawie nie zachodzi żadna z wyżej wymienionych przyczyn wyłączenia. Wobec treści oświadczeń referendarzy sądowych, złożonych w dniach 6 i 9 marca 2015 r., należy wykluczyć przyczyny wyłączenia referendarzy wymienione w art. 18 § 1 p.p.s.a. Wniosek skarżącego zawarty w piśmie z dnia 25 lutego 2015 r. odwołuje się do innych przyczyn, które mogłyby wywołać wątpliwość, co do bezstronności referendarzy (art. 19 w zw. z art. 24 § 1 p.p.s.a.). Wskazać przy tym należy, że wniosek o wyłączenie na podstawie art. 19 p.p.s.a., może być uzasadniony jedynie takimi przyczynami, które obiektywnie mogą wywołać wątpliwości co do bezstronności referendarzy. Chodzi zatem o takie sytuacje, które nie wynikają wyłącznie z subiektywnego przekonania strony o braku bezstronności, ale które u przeciętnego uczestnika obrotu prawnego stanowiłyby powód podważenia obiektywizmu referendarza, np. istnienie stosunków osobistych między referendarzem a stroną lub jej przedstawicielem, które z uwagi na swój charakter rzutują na nastawienie orzecznika do sprawy. Formułowanie zarzutów o charakterze generalnym, dotyczących braku bezstronności danego referendarza w oderwaniu od specyfiki i okoliczności danej sprawy jest niedopuszczalne (por. postanowienie NSA z 30 stycznia 2012 r., sygn. II FZ 843/11; postanowienie NSA z 6 marca 2012 r., sygn. II OZ 86/12). Zdaniem skarżącego, za brakiem bezstronności referendarzy przemawia okoliczność, że orzeczenia wskazanych referendarzy powołują się na fakt zatajenia posiadania przez niego gospodarstwa rolnego. Argument ten nie jest trafny. Referendarze rozpatrując wnioski o przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy muszą bowiem dokonać szczegółowej analizy sytuacji materialnej takiej osoby, pod kątem spełnienia przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a. Nie mogą zatem pomijać faktu posiadania przez skarżącego gospodarstwa rolnego, a dążąc do wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających wpływ na zdolności płatnicze skarżącego, mogą w tym celu żądać dokumentów źródłowych czy dodatkowych oświadczeń (art. 255 p.p.s.a.). Niezadowolenie skarżącego ze sposobu rozstrzygania składanych przez niego wniosków o przyznanie prawa pomocy, nie daje podstaw do wyłączenia referendarzy sądowych. Odpowiedni poziom ochrony przed nieprawidłowymi rozstrzygnięciami referendarzy sądowych w przedmiocie prawa pomocy, jest bowiem zapewniony poprzez możliwość wnoszenia od tych orzeczeń środków zaskarżenia. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 22 § 1 i 2 w związku z art. 24 § 1 p.p.s.a., sąd orzekł jak w sentencji.