III SA/Lu 1151/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Wojewody L. z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. (nr [...]) Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy T. z dnia [...] lipca 2015 r. (nr [...]) o odmowie wymeldowania z pobytu stałego M. G. z pobytu stałego domu w domu mieszkalnym położonym w miejscowości W. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że analiza materiału dowodowego zgromadzonego przez organ I instancji wykazała, że M. G. zamieszkuje w miejscu pobytu stałego, to jest w miejscowości W. [...]. Przesłuchana w charakterze strony jej matka T. G., która jest opiekunem prawnym całkowicie ubezwłasnowolnionej M. G. zeznała, że jej córka zamieszkała pod wskazanym adresem za zgodą wujka A. M., którym opiekowała się do jego śmierci. Obecnie dalej zamieszkuje w tym samym miejscu, z czym jednak nie zgadza się nowy właściciel S. M.. Według T. G. jej córka wyjeżdża z miejsca zameldowania na pobyt stały na krótkie okresy czasu, np. do szpitala, do pracy, do dzieci. Wszystkie przedmioty gospodarstwa domowego potrzebne do codziennego użytku są we W., do którego wraca. Przesłuchany w charakterze strony S. M. zeznał zaś, że M. G. nie przebywała pod wskazanym adresem od października ubiegłego roku do chwili, kiedy składał wniosek o wymeldowanie. Ponadto stwierdził: "Na obecny czas wiem, że M. G. pojawiła się po Świętach Wielkanocnych br. w miejscowości W. i obecnie przebywa. Uważam, że jest to związane z tym, aby potwierdzić, że przebywa i aby jej nie wymeldować". Pozostali świadkowie przesłuchani w sprawie (M. S., A. N. oraz M. M.) potwierdzili przebywanie M. G. pod adresem: W. [...], wskazując jednocześnie okresy, w których dom ten opuszczała. Okoliczność nieprzebywania pod wskazanym adresem w dniach, w których Komisariat Policji w [...] przeprowadzał kontrole meldunkowe ([...] i [...] maja 2015 r.) wyjaśniła zainteresowana wskazując, że w tych dniach wyjechała z powodu przygotowań do I Komunii Świętej jej córki K. C. na uroczystość, która odbywała się w dniu [...] maja 2015 r. Organ wyjaśnił również, że w aktach sprawy znajdują się notatki służbowe sporządzone przez pracownika Urzędu Gminy T., z których wynika, że w dniach [...] czerwca 2015 r. i [...] lipca 2015 r. stawiła się tam osobiście M. G. w celu potwierdzenia, że przebywa w miejscowości W. [...]. Po przeanalizowaniu zebranych w aktach sprawy dowodów Wojewoda stwierdził, że M. G. nie opuściła domu w miejscowości W. [...]. Co prawda strony i świadkowie potwierdzili jej czasową nieobecność w zajmowanym przedmiotowym lokalu mieszkalnym, ale nie nosi ona znamion trwałości. W związku z tym stwierdzono, że nie został potwierdzony fakt definitywnego opuszczenia przedmiotowego lokalu przez M. G., co nie dawało podstaw do jej wymeldowania z pobytu stałego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2015 r., skarżący S. M. zarzucił organowi naruszenie prawa, poprzez niedostateczne rozpoznanie akt sprawy i w konsekwencji błędne przyjęcie, że nie zaistniały żadne nowe okoliczności mające wpływ na możliwość wymeldowania osoby z lokalu i że nie można orzec, że pobyt M. G. w jego lokalu ma charakter nielegalny. Dlatego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W ocenie skarżącego przedstawione przez niego w toku postępowania uzasadnienie postanowienia z [...] marca 2015 r. Sądu Rejonowego w B. P., w sprawie sygn. akt [...] jednoznacznie stwierdza, że M. G., nie opuszczając domu na jego żądanie dopuściła się czynu zabronionego z art. 193 k.k. Jednocześnie skarżący przytoczył fragment uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2012 r., sygn. II OSK 2173/10, według którego instytucja zameldowania nie może sankcjonować samowoli, więc sytuacji będącej następstwem naruszenia posiadania, czy wręcz przestępstwa polegającego na naruszeniu miru domowego. Nie można przecież czerpać uprawnień z zachowań sprzecznych z prawem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie jest dotknięta wadami prawnymi skutkującymi konieczność jej uchylenia, bądź stwierdzenia jej nieważności. Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (j.t. Dz.U. z 2015 r. poz. 388 z późn. zm., zwanej dalej "ustawą"), zgodnie z którym, jeżeli dane zgłoszone do zameldowania lub wymeldowania budzą wątpliwości o zameldowaniu lub wymeldowaniu rozstrzyga organ gminy w drodze decyzji administracyjnej. Stosowanie do art. 2 tej ustawy, ewidencja ludności polega na rejestracji określonych w ustawie podstawowych danych identyfikujących tożsamość oraz status administracyjnoprawny osób fizycznych. Z ustawy tej wynika, że obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie (art. 24 ust. 1), który polega na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego (art. 24 ust. 2 pkt 1). Według zaś art. 25 ust. 1 ustawy, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Treść przytoczonych przepisów jasno wskazuje, że czynność zameldowania na pobyt stały nie tworzy prawa do lokalu, a stanowi jedynie konsekwencję określonego stanu faktycznego i jest związana z wystąpieniem dwóch przesłanek, to jest: przebywaniem w miejscu stałego pobytu oraz zamiarem stałego w nim przebywania. Sama chęć zamieszkiwania osoby fizycznej w danym lokalu nie może uzasadniać jej zameldowania. Musi wystąpić także element faktycznego zamieszkiwana (pobytu), rozumianego jako koncentracja w tym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenie ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Oznacza to, że musi istnieć zgodność między stanem faktycznym pobytu a zapisem w danych ewidencji ludności. Jak zaznaczono na wstępie, celem postępowania dotyczącego zameldowania jest bowiem wyłącznie odzwierciedlenie faktu przebywania (stałego lub czasowego) określonej osoby w oznaczonym miejscu. Przesłanką, która zawsze musi być spełniona aby możliwe było wymeldowanie danej osoby z pobytu stałego jest ustalenie, że osoba ta trwale opuściła miejsce zameldowania, z zaniechaniem koncentrowania swoich spraw życiowych w tym miejscu. Cecha trwałości opuszczenia miejsca zameldowania nie musi występować w chwili opuszczania miejsca stałego pobytu. Ustalenie, że opuszczenie miejsca pobytu jest trwałe może być wynikiem oceny późniejszych okoliczności, które wskazują na utratę przez daną osobę zamiaru stałego przebywania w określonym miejscu. Okolicznością, która może dawać podstawę do oceny charakteru opuszczenia miejsca pobytu jako nietrwałego, jest utrzymywanie w lokalu centrum życiowego przez zachowanie więzi, na przykład przez regularne, choćby krótkotrwałe, powroty do lokalu nawet w dużych wielomiesięcznych odstępach czasu. Nieobecności w danym miejscu, nawet jeżeli trwają dłużej, wiążą się ze zwykłymi lub nadzwyczajnymi potrzebami życiowymi, które jednak nie powodują zmiany miejsca koncentracji spraw życiowych, ani nie unicestwiają woli i zamiaru stałego przebywania w miejscu stałego pobytu. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że całkowicie ubezwłasnowolnione M. G. została zameldowana na pobyt stały w miejscowości W. [...] decyzją Wojewody z dnia [...] sierpnia 2013 r. Decyzja ta nie była kwestionowana. We wniosku z dnia [...] marca 2015 r. właściciel wskazanej nieruchomości wystąpił z żądaniem jej wymeldowania w trybie administracyjnym powołując się na okoliczność, że nie mieszka już ona pod wskazanym adresem od miesiąca października 2014 r. Organ ewidencyjny przeprowadzając postępowanie przeprowadził w tym zakresie dowody osobowe, przesłuchał bowiem na okoliczność ustalenia miejsca zamieszkania M. G.: T. G. (matkę strony – protokół z dnia [...] kwietnia 2015 r.), oraz świadków: M. S., A. N. oraz M. M. – sąsiadki strony, a także wnioskodawcę S. M.. Z zeznań świadków jako osób niezainteresowanych rozstrzygnięciem sprawy wynika, że M. G. przebywała w miejscowości W. [...] od dnia zameldowania i tam koncertowały się jej sprawy życiowe. Sąsiedzi widzieli ją wielokrotnie (spacerującą po drodze, przychodzącą po wodę do studni sąsiadów), obserwowali dom (palące się światło, dym z komina) i jego otoczenie (biegającego psa, wywieszone pranie), wskazywali również na pomoc jej udzielaną w formie prac przy uprawie roli i wycinki drzew. Niesporne jest także, że w okresie jesienno-zimowym opuściła ona mieszkanie i okresowo nie przebywała w nim, do – jak wskazał wnioskodawca – Świąt Wielkanocnych. Także okoliczność nieprzebywania M. G. w dniach kontroli meldunkowej przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Komisariatu Policji w [...] w dniach [...] i [...] maja 2015 r. została wyjaśniona (w związku z jej wyjazdem do córki). Ostatecznie w toku postępowania strona zgłaszała się do Urzędu Gminy w celu potwierdzenia faktu zamieszkiwania pod wskazanym adresem, o czym świadczą notatki urzędowe z dnia [...] czerwca 2015 r. oraz [...] lipca 2015 r. załączone do akt administracyjnych. We okolicznościach faktycznych ustalonych przez organ w sposób niewadliwy w rozpoznawanej sprawie, nie można było przyjąć, że M. G. wyjeżdżając krótkotrwale z domu położonego we W., w którym była na stałe zameldowana, uczyniła to z zamiarem trwałego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Jak bowiem przyjęto w ugruntowanej linii orzeczniczej sądów administracyjnych, miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, to jest w szczególności: mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 maja 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 600/05; Lex nr 192912). Matka zameldowanej T. G. a jednocześnie jej opiekun prawny, konsekwentnie utrzymywała w toku całego postępowania, że przypadki opuszczania domu przez jej córkę miały charakter jedynie czasowy, a nie trwały. Kwestia charakteru opuszczenia miejsca pobytu stałego jest niewątpliwie okolicznością ocenną w świetle przeprowadzonych dowodów, ale na nich się opiera (zeznania stron postępowania oraz przesłuchanych w sprawie świadków). Duże znaczenie przedstawia w tym zakresie także stanowisko S. M., wnioskującego o wymeldowanie M. G. w sytuacji, gdy w istocie jego stanowisko potwierdza brak przymiotu trwałości opuszczenia przez zameldowaną budynku Nr [...] w miejscowości W.. Ze znajdujących się w aktach sprawy protokołu przesłuchania wnioskodawcy w dniu [...] kwietnia 2015 r. wynika bowiem, że M. G. wróciła na sporną nieruchomość do domu mieszkalnego po Świętach Wielkanocnych i obecnie w dalszym ciągu w nim przebywa. Natomiast zagadnienie istniejącego obecnie konfliktu pomiędzy zameldowaną a właścicielem nieruchomości – pozostaje prawnie obojętne dla kwestii prawidłowości zameldowania i podstaw wymeldowania. W świetle art. 35 ustawy o ewidencji ludności, organ wydaje na wniosek właściciela lub osób wymienionych w art. 28 ust. 2 ustawy, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Wymeldowanie z miejsca stałego pobytu winno być następstwem ustalenia zamiaru zerwania więzi z tym miejscem przez osobę zameldowaną, a także weryfikacji, czy zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów, przy czym zamiar taki określa się na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia i zweryfikowania okoliczności. Opuszczenie miejsca pobytu stałego, powinno mieć charakter trwałej rezygnacji z zamieszkania w lokalu będącym dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego miejsca. W okolicznościach faktycznych tej sprawy zasadnie organ nie stwierdził podstaw do wymeldowania M. G. z pobytu stałego. Należy w tym miejscu wyraźnie podkreślić, że zamieszkiwania danej osoby w określonym miejscu jest ewidencjonowanym faktem. Fakt zameldowania, jak również wymeldowania w ogóle nie wpływa na uprawnienia skarżącego wynikające z prawa własności lub innych praw. Także istnienie konfliktu między stronami postępowania, co potwierdzają złożone do akt postępowania: wyrok Sądu Rejonowego VII Wydział Karny w B. P. z dnia [...] lutego 2015 r., sygn. akt [...], postanowienie Sądu Rejonowego w B. P. VII Wydział Karny z dnia [...] marca 2015 r., sygn. akt [...], postanowienie Prokuratury Rejonowej w B. P. z dnia [...] maja 2015 r., sygn. akt [...] – nie mają znaczenia dla oceny, czy doszło do trwałego opuszczenia lokalu przez zameldowaną na pobyt stały. Skoro zaś – w świetle prawidłowo dokonanych w tej sprawie ustaleń faktycznych – osoba objęta wnioskiem o wymeldowanie w przedmiotowym lokalu faktycznie mieszka i nie ma zamiaru zerwać więzi z tym miejscem, a nie występuje przy tym wypadek znoszący ocenę dobrowolności opuszczenia lokalu w związku z władczymi działaniami organów państwa (jak np. wykonanie przez komornika sądowego w drodze postępowania egzekucyjnego prawomocnego orzeczenia sądowego nakazującego eksmisję danej osoby z lokalu) – nie zachodzi przesłanka do wymeldowania danej osoby z pobytu stałego. W ocenie Sądu zgodzić należy się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że w ustalonym stanie faktycznym obowiązujące przepisy prawa nie dostarczyły podstaw do wymeldowania M. G. z miejsca pobytu stałego. Nie doszło też do naruszenia przez organy przepisów postępowania administracyjnego oraz prawa materialnego w takim stopniu, zwłaszcza tych wskazywanych w skardze, który miałby wpływ na treść rozstrzygnięcia sprawy. Z przytoczonych wyżej względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, o czym orzekł w sentencji wyroku.