III SA/Lu 1160/14

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton - Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. P. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W złożonej skardze skarżący zwrócił się jednocześnie z wnioskiem o zwolnienie od kosztów postępowania. W złożonym na wezwanie referendarza sądowego urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący zaznaczył, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, że jest emerytem, osobą chorą, pozostającą pod stałą opieką lekarską. Wyjaśnił, że jego miesięczne koszty utrzymania (leki, wyżywienie, opał, energia elektryczna, środki czystości, odzież, gaz, wywóz śmieci) wynoszą [...] zł. Stwierdził też, że posiadana nieruchomość rolna nie przynosi korzyści, bowiem nie zostało zakończone postępowanie scaleniowe. Odnośnie stanu majątkowego wykazał, że w skład jego majątku wchodzą dwa domy – jeden o pow. [...] m2 (własność) i drugi o pow. [...] m2 (współwłasność), nieruchomość rolna o pow. [...] ha, dwie działki - jedna o pow. [...] m2 (współwłasność) i druga o pow. [...] m2 (własność) oraz las o pow. [....] ha. Skarżący podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe oraz że utrzymuje się z emerytury w kwocie [...] zł brutto. Do wniosku dołączony został PIT 40A, z którego wynika, że skarżący w 2014 r. uzyskał przychód w wysokości [...] zł. Referendarz sądowy stwierdził, co następuje: W myśl art. 246 ( 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów postępowania jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Oświadczenie skarżącego zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny jego sytuacji materialnej. Z informacji podanych przez skarżącego wynikało, że chociaż jego emerytura nie jest wysoka, to jednak posiada on znaczny majątek (domy, działki, nieruchomość rolna, las), z którego może czerpać dochód. W związku z powyższym wyjaśnienia wymagało w jaki sposób posiadany majątek jest wykorzystywany i czy przynosi dochód. Ponadto skarżący nie podał wysokości dochodów osiąganych przez jego żonę (która w niniejszej sprawie działa jako jego pełnomocnik) oraz jaki jego żona posiada majątek. Skarżący nie wyjawił również czy kwota odszkodowania za nieruchomość przejętą pod [...], ustalona decyzją ostateczną Wojewody [...] z dnia [...] r., (informacja wynikająca z akt sprawy II SA/Lu 1055/14), została wypłacona. W związku z powyższym, pismem z dnia 4 marca 2015 r., skierowano do pełnomocnika skarżącego wezwanie do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, celem doprecyzowania sytuacji materialnej skarżącego. Wezwanie powyższe zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 18 marca 2015 r. (potwierdzenie odbioru - k. 39 akt sądowych) i jak wynika z zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III WSA w Lublinie z dnia 7 maja 2015 r., pozostało bez odpowiedzi (k-40 akt sądowych). Podnieść należy, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ( 1 pkt 2 p.p.s.a., spoczywa na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony wnioskującej o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej szeroko pojętej sytuacji materialnej. Dokonanie prawidłowej oceny czy strona, ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy, nie może ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem ich stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona musi ponieść w danym postępowaniu. Stwierdzić należy, że niewykonanie wezwania z dnia 4 marca 2015 r. do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń uniemożliwiło referendarzowi ustalenie wszystkich okoliczności dotyczących sytuacji majątkowej i finansowej skarżącego (w szczególności odnoszących się do wykorzystania posiadanego majątku, uzyskania odszkodowania za nieruchomość przejętą pod [...], wysokości dochodów i wielkości majątku żony skarżącego). W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, skarżący nie przedstawił swojej sytuacji materialnej w sposób rzetelny i wyczerpujący. Skarżący nie nadsyłając żądanych dokumentów, nie wyjaśniając wszystkich wątpliwości, przedstawił swoją sytuację materialną fragmentarycznie, co uniemożliwiło referendarzowi ustalenie, jakie są realne możliwości finansowe poniesienia przez niego w niniejszej sprawie kosztów sądowych. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że uchylenie się od obowiązków nałożonych w toku postępowania wyjaśniającego o udzielenie prawa pomocy, należy uznać za przeszkodę uniemożliwiającą przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79; postanowienie NSA z 23 listopada 2010 r., I OZ 875/10, Lex nr 742132). Mając powyższe na uwadze, uznać należy, że skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek określonych art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa w żądanym zakresie. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.