III SA/Lu 126/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędzia NSA Maria Wieczorek (sprawozdawca), Protokolant Stażysta Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 maja 2009 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej zwolnienia ze Służby Celnej oddala skargę. Dyrektor Izby Celnej działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn.zm.) w związku z art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz.U. z 2004 r. Nr 156, poz.1641, z późn.zm.), po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] stycznia 2009 r. rozstrzygniętej decyzją Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze Służby Celnej z dnia [...] lipca 2007 r., orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, W uzasadnieniu decyzji wskazał, że decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. Dyrektor Izby Celnej odmówił stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze Służby Celnej z dnia [...] lipca 2007 r. W dniu [...] stycznia 2009 r. do Izby Celnej wpłynął wniosek o ponowne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej w brzmieniu obowiązującym do dnia 28 marca 2008 r., poprzez uznanie, że nie stanowiło rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa zwolnienie funkcjonariusza celnego na podstawie powyższego przepisu ustawy o Służbie Celnej, w sytuacji, gdy w chwili wydawania decyzji o zwolnieniu w stosunku do tego funkcjonariusza nie był stosowany środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania. Wskazując na ten zarzut wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] o zwolnieniu ze Służby Celnej. Organ stwierdził, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji należy do tzw. nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji administracyjnych, uregulowana jest w art. 156 i następnych kodeksu postępowania administracyjnego. Przesłanki na podstawie których organ administracji stwierdza nieważność decyzji wymienione są wyczerpująco w art. 156 § 1 kpa. Z materiałów sprawy wynika, iż w dniu [...] lipca 2007 r. do Izby Celnej wpłynęła informacja z Prokuratury Apelacyjnej Wydział II ds. Przestępczości Zorganizowanej, iż w dniu [...] lipca 2007 r. G. S. została zatrzymana do śledztwa Ap II Ds. [...] oraz, że Sąd Rejonowy w dniu [...] lipca 2007 r. zastosował tymczasowe aresztowanie na okres trzech miesięcy z możliwością uchylenia tego środka po wpłaceniu poręczenia majątkowego. W związku z tym, że ówcześnie obowiązujący art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy o Służbie Celnej przewidywał obligatoryjne zwolnienie ze służby celnej funkcjonariusza celnego w wypadku jego tymczasowego aresztowania, Dyrektor Izby Celnej stwierdziwszy wypełnienie przesłanek z art. 25 ust. 1 pkt 8b, zwolnił skarżącą na podstawie cytowanego wyżej przepisu, co pozostawało w zgodzie z obowiązującymi wtedy przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania. Stosowna decyzja o zwolnieniu ze służby celnej została wydana w dniu [...] lipca 2007 r. i doręczona skarżącej za pośrednictwem Prokuratury Apelacyjnej Wydział II ds. Przestępczości Zorganizowanej, w związku z zastosowaniem środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania (pismo Nr [...] z dnia [...] lipca 2007r.). Zwrotne poświadczenie odbioru podpisane przez skarżącą w dniu [...] sierpnia 2007r., wpłynęło do Izby Celnej w dniu [...] sierpnia 2007r. (pismo numer AP II Ds. [...] z dnia [...] sierpnia 2007r.). Mając na względzie przytoczone wyżej fakty, stwierdzić należy, iż twierdzenie skarżącej, że w dniu wydania decyzji o zwolnieniu ze służby celnej, środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania nie był w stosunku do niej stosowany, nie znajduje potwierdzenia w materiałach sprawy. Zauważyć należy, że przepisy, które nakazywały obligatoryjne zwolnienie funkcjonariusza ze służby, w przypadku wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego oraz tymczasowego aresztowania dodane zostały do art. 25 ustawy o Służbie Celnej, ustawą z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz.U. z 2003 r. Nr 120, poz.1122) i weszły w życie 10 sierpnia 2003 r. Przedmiotowe przepisy obowiązywały do czasu ich uchylenia ustawą z dnia 18 marca 2008 r. o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz.U. Nr 53, poz. 311), tj. do dnia 27 marca 2008 r. Ich zgodność z Konstytucją RP dwukrotnie potwierdził Trybunał Konstytucyjny. Rażące naruszenie prawa ma miejsce, gdy istnieje podstawa prawna do wydania decyzji, lecz rozstrzygnięcie zawarte w decyzji w sposób oczywisty odbiega od obiektywnie istniejącego i możliwego do zastosowania stanu prawnego. Doktryna i orzecznictwo uznają, że prawo zostało rażąco naruszone, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej, od razu zauważalnej sprzeczności z treścią przepisu prawa, a charakter naruszenia powoduje, że decyzja ta nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. W konsekwencji traktowanie naruszenia prawa jako naruszenia rażącego może nastąpić wyjątkowo, gdy jego waga jest znacznie większa niż stabilność ostatecznej decyzji. Dyrektor Izby Celnej uznał, iż przy wydaniu decyzji Nr z dnia [...] lipca 2007 r. dot. zwolnienia ze służby nie doszło do rażącego naruszenia prawa, ani żadnych innych wad z zamkniętego katalogu wymienionego w art. 156 § 1 kpa, które skutkowałyby koniecznością stwierdzenia jej nieważności. Podkreślenia wymaga, iż decyzja Dyrektora Izby Celnej dot. zwolnienia ze służby celnej była badana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, w związku ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] września 2008 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o zwolnieniu ze służby celnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 27 listopada 2008 r. sygn. akt III SA/Lu 378/08 oddalił skargę. Znaczenie powyższego wyroku WSA w Lublinie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy polega na jego wiążącej mocy co do braku podstaw do zarzucenia decyzji Dyrektora Izby Celnej Nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r. nie tylko wadliwości kwalifikowanej ale i jakiejkolwiek wadliwości branej pod uwagę w ramach wyznaczonej sądowi kognicji. Skargę na powyższą decyzję złożyła G. S. wnosząc o jej uchylenie i stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Izby Celnej nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby celnej z dnia [...] lipca 2007 r. Decyzji zarzuciła naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez niezastosowanie tego przepisu, gdyż przy wydawaniu decyzji z dnia [...] lipca 2007 r. Dyrektor Izby Celnej rażąco naruszył przepisy art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej. Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Sąd administracyjny kontroluje zaskarżony akt administracyjny wyłącznie w aspekcie jego zgodności z prawem i może go wzruszyć jedynie wówczas, gdy narusza on przepisy prawa materialnego i przepisy postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w związku z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie zaznaczyć należy, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej stanowi wyjątek od ogólnej zasady stabilności decyzji ostatecznych wyrażonej w art. 16 kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie w tym trybie jest samodzielnym nadzwyczajnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie, czy nie zachodzi jedna z przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 156 kodeku postępowania administracyjnego. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowo-administracyjnym postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności nie może służyć jako środek zastępczy albo dodatkowy dla strony, która nie skorzystała z możliwości poddania danej decyzji merytorycznej kontroli instancyjnej lub nie jest zadowolona z rezultatów tej kontroli. Podkreślić należy również, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej z powodu rażącego naruszenia prawa organy winny kierować się przede wszystkim gramatyczną wykładnią eliminując przy ocenie wystąpienia takiej kwalifikowanej wady decyzji elementy rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. W orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, że rażące naruszenie prawa zachodzi wówczas gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu prawa, a rozstrzygnięciem objętym decyzją i gdy charakter naruszenia powoduje, że decyzja ta nie może być akceptowana jako akt praworządnego państwa. Analizując zarzuty skarżącej w stosunku do ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lipca 2007 r. w przedmiocie zwolnienia skarżącej ze służby w kontekście przedstawionego wyżej stanowiska judykatury należy je uznać za niezasadne. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy o Służbie Celnej, funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku jego tymczasowego aresztowania. Istotą cytowanego wyżej przepisu art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy o służbie celnej, jest samo zastosowanie tymczasowego aresztowania. Skoro w dacie orzekania przez organ I instancji Sąd Rejonowy dnia [...] lipca 2002 r. zastosował wobec skarżącej tymczasowe aresztowanie na okres 3 m-cy z możliwością uchylenia tego środka po wpłaceniu poręczenia majątkowego, to ówcześnie obowiązujący powołany przepis art. 25 ust. 1 pkt 8b obligował do zwolnienia ze służby celnej. Podzielić należy stanowisko organu II instancji, iż decyzja o zwolnieniu wydana została na mocy przepisu, który przewidywał obligatoryjne zwolnienie funkcjonariusza ze służby celnej w wypadku tymczasowego aresztowania. Późniejsza zmiana środka zapobiegawczego za poręczenie majątkowe nie ma znaczenia prawnego. Podzielić należy również stanowisko organów celnych w przedmiocie doręczenia decyzji o zwolnieniu ze służby za pośrednictwem prokuratury. Istotnym jest, że w dacie doręczania decyzji, wobec skarżącej zastosowano tymczasowe aresztowanie, a więc tym samym prokuratura prowadząca śledztwo była organem właściwym w rozumieniu przepisów rozdziału 8 działu I kpa (art. 39)do doręczenia pism dla G. S. Podzielić więc należy stanowisko organów celnych, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że powołana wyżej decyzja Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lipca 2007 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa polegającym na niewłaściwym zastosowaniu art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz.U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 z późn.zm.). Stwierdzić ponadto należy, że w sprawie niniejszej nie doszło do innego naruszenia prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.