III SA/Lu 128/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal Asesor sądowy Agnieszka Kosowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 października 2023 r. sprawy ze skargi D. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 13 stycznia 2023 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie dodatku mieszkaniowego oddala skargę. Sygn. III SA/Lu 128/23 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi D. O. (dalej jako "skarżący", "strona") jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 13 stycznia 2023 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 13 czerwca 2022 r. znak: [...] w sprawie dodatku mieszkaniowego. Stan sprawy przedstawia się następująco. W dniu 31 stycznia 2022 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Jednak decyzją z dnia 28 kwietnia 2022 r. wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Lublin odmówiono przyznania dodatku mieszkaniowego na pokrycie wydatków związanych z lokalem przy ul. [...] w L.. Skarżący wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie, które decyzją z dnia 13 czerwca 2022 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Decyzja Kolegium – wobec jej niezaskarżenia do sądu administracyjnego stała się ostateczna i prawomocna. Dnia 29 lipca 2022 r. skarżący skierował wniosek do Urzędu Miasta Lublin o pisemne poinformowanie go o podstawie prawnej przyznania od 1 lipca 2022 r. dodatku mieszkaniowego "jako właściciela dwóch mieszkań". Następnie dnia 1 sierpnia 2022 r. wniósł kolejne pismo z żądaniem "stosownego podjęcia zgodnie z właściwością przez właściwy Organ takich działań, w takim trybie i w takim zakresie, oraz w ten sposób, które w najpewniejszy sposób uczynią w pełni zadość wnioskowi z dnia 31 stycznia 2022 r. o przyznanie dodatku mieszkaniowego, załatwionego wydaniem decyzji [...] z dnia 28 kwietnia 2022 r. i ten dodatek zostanie w nowym stosownym załatwieniu jednak przyznany". W uzasadnieniu skarżący wskazał, że "aktualnie też wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania w/w decyzji, nieznane też w/w organowi, który wydał w/w decyzję". Dodatkowo podał, że został mu przyznany dodatek mieszkaniowy w dniu 24 listopada 2014 r. a w decyzji Prezydenta Miasta Lublin z dnia 28 kwietnia 2022 r. nie została ostatecznie wyjaśniona kwestia "rażącej dysproporcji". Wyjaśnił, że "gminni Mieszkańcy" wymyślili nałożenie na skarżącego kary, jaką w jego przekonaniu miało być pozbawienie go dodatku mieszkaniowego. W odpowiedzi na pisma z dnia 27 lipca i 1 sierpnia 2022 r. poinformowano skarżącego, że stosowna podstawa prawna rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku mieszkaniowego została zawarta zarówno w decyzji Prezydenta Miasta Lublin z dnia 28 kwietnia 2022 r. jak i decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 13 czerwca 2022 r. W kolejnym piśmie z dnia 3 listopada 2022 r. skarżący wniósł o pociągniecie do odpowiedzialności pracowników odpowiedzialnych za niezałatwienie "w stosownym rozumieniu art. 149 § 1-4 k.p.a." wniosku o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem decyzji w sprawie dodatku mieszkaniowego, a także o wyznaczenie nowego terminu załatwienia sprawy oraz pouczenie o prawie do wniesienia ponaglenia. Wskazał, że w dniu 1 sierpnia 2022 r. złożył wniosek o wznowienia postępowania jednak pomimo upływy dwóch miesięcy nie zostało wydane żadne rozstrzygnięcie w tej sprawie. Wobec takiej treści pisma – wniosek skarżącego został przekazany do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie. Postanowieniem z dnia 13 stycznia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie odmówiło wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia 13 czerwca 2022 r. utrzymującą w mocy decyzję z dnia 28 kwietnia 2022 r. w sprawie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu przywołano treść art. 145 § 1 pkt 5, art. 148 § 1, art. 150 § 1, art. 144 oraz art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej jako "k.p.a.") i wyjaśniono, że o okoliczności dotyczącej wyjaśnienia "rażącej dysproporcji", która ma być nową okolicznością faktyczną w sprawie skarżący dowiedział się z rozpatrywanej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 czerwca 2022 r., która została mu doręczona w dniu 17 czerwca 2022 r. Miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie przewidziany w art. 148 § 1 k.p.a. minął wnioskodawcy w dniu 17 lipca 2022 r., a wniosek o wznowienie został złożony w dniu 1 sierpnia 2022 r. dlatego należało odmówić wznowienia postępowania. Ubocznie Kolegium zauważyło, że "rażąca dysproporcja" w postaci posiadania przez skarżącego dwóch własnościowych mieszkań jest znana od kilku lata zarówno organowi I instancji jak i Kolegium i nie jest to nową okolicznością w sprawie. Nie jest także nową okolicznością w sprawie sposób wykładni przez organy obu instancji pojęcia "rażąca dysproporcja" zawartego w art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1335). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący wyraził swoje niezadowolenie i dezaprobatę wobec postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 stycznia 2023 r. jednocześnie wnosząc o uchylenie lub zmianę w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania "w oparciu o uprzednie rozstrzygnięcie ponaglenia z okresu [...] - [...] r." oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Wniósł niesprecyzowany wniosek o dopuszczenie dowodu z ustaleń z Wydziałem Mieszkaniowym w Lublinie oraz dowodów z dokumentów (znajdujących się już w aktach administracyjnych) oraz pisma [...] z dnia 10 lutego 2023 r. (nie zostało dołączone do skargi). W uzasadnieniu skarżący podał, że nie zapewniono mu na etapie postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym czynnego udziału w sprawie oraz uniemożliwiono wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Wskazał, że etapowo dowiadywał się o okoliczności stanowiącej podstawę złożenia "wznowieniowego" wniosku dlatego dopiero w dniu 1 sierpnia 2022 r. złożył stosowny wniosek. W pozostałym zakresie przedstawił okoliczności niezwiązane ze sprawą. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało dotychczasową argumentację. W piśmie z dnia 17 kwietnia 2023 r. skarżący wyjaśnił dodatkowo, że "co do złożenia wniosku wznowieniowego dowiedział się w oparciu nie wcześniej jak też o kolegialną korespondencję doręczoną mu w okresie od 1 lipca do 31 lipca 2022 r." Ponadto wskazał, że co najmniej dwa ponaglenia z okresu od 30 listopada do 30 grudnia 2022 r. nie były załatwione na dzień 12 stycznia 2023 r. w terminach określonych w art. 37 § 4 - 5 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje. Skarga jest bezzasadna i podlega oddaleniu. Należy skarżącemu bardzo wyraźnie wyjaśnić, że z akt sprawy w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że dnia 17 czerwca 2022 r. doręczona została mu decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 13 czerwca 2022 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Lublin z dnia 28 kwietnia 2022 r. znak: [...] w sprawie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego. Co istotne - decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest ostateczna. Zgodnie bowiem z art. 16 § 1 k.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Dodatkowo decyzja ta jest również prawomocna, bowiem – stosownie do treści art. 16 § 3 k.p.a. decyzje ostateczne, których nie można zaskarżyć do sądu, są prawomocne. Bez wątpienia skarżący nie złożył skargi do sądu administracyjnego na wskazaną decyzję Kolegium. Powyższe oznacza, że uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach ściśle przez prawo przewidzianych. W piśmie z dnia 1 sierpnia 2022 r. skierowanym do Urzędu Miasta skarżący domagał się w sposób niesprecyzowany podjęcia działań mających na celu uczynienie zadość jego wnioskowi o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Co istotne pismo to nie pozostało bez odpowiedzi, bowiem w aktach sprawy znajduje się odpowiedź udzielona przez kierownika referatu w Wydziale Spraw Mieszkaniowych Urzędu Miasta Lublin z dnia 24 sierpnia 2022 r. Pomimo tego skarżący – tym razem pismem z dnia 3 listopada 2022 r. zażądał pociągnięcia do odpowiedzialności pracowników odpowiedzialnych za nieterminowe rozpatrzenie jego wniosku (z dnia 1 sierpnia 2022 r.) o wznowienie postępowania. W piśmie więc z 3 listopada 2022 r. w sposób jednoznaczny już wskazał, że domaga się wznowienia postępowania w sprawie jego wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Przechodząc do oceny prawej tak zarysowanego problemu należy skarżącemu wyjaśnić, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym decyzja ta zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego. Jednak, aby możliwe było merytoryczne ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie zakończonej już sprawy – najpierw weryfikacji formalnej wymaga sam wniosek o wznowienie postępowania. Zgodnie bowiem z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony, natomiast stosownie do treści art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Zgodnie z art. 149 § 3 i § 4 k.p.a., odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Wydanie postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania następuje, gdy wznowienie postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych jest niedopuszczalne, oraz gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu, określonego w art. 148 § 1 k.p.a. Odmowa wznowienia może nastąpić zatem z przyczyn formalnych, a nie merytorycznych. Należy podkreślić, że to strona ma wykazać zachowanie terminu do wniesienia podania o wszczęcie postępowania wznowieniowego. Wynika to wprost z brzmienia art. 148 § 1 k.p.a., zgodnie z którym strona zamierzająca doprowadzić do wszczęcia postępowania wznowieniowego powinna takie podanie wnieść w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Natomiast stwierdzenie przez organ administracji publicznej w fazie wstępnej postępowania, uchybienia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania, uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie sprawy, gdyż skutkować musi odmową jego wznowienia z przyczyn formalnych (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2022 r., sygn. II GSK 1960/18, czy z dnia 10 listopada 2021 r., sygn. I OSK 673/21, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Ponadto należy zgodzić się z uzasadnieniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 1 października 2013 r., II SA/Ol 591/13, LEX nr 1382469, zgodnie z którym jeżeli strona występując z żądaniem wznowienia postępowania w trybie art. 148 § 1 k.p.a., nie wskazuje przesłanek wznowienia postępowania, poprzestając jedynie na wskazaniu przepisów k.p.a., czy też w ogóle nie uzasadni wniosku, czy też wreszcie uzasadniając wniosek w sposób, który nawet bez głębszej analizy prowadzi do konkluzji, że argumenty tam wskazane nie stanowią przesłanek wznowienia postępowania, to właściwy do wznowienia postępowania organ administracji powinien w drodze postanowienia odmówić wznowienia postępowania, przyjmując, że istnieją formalne przeszkody do oceny wniosku w postępowaniu nadzwyczajnym. Czym innym jest bowiem stwierdzenie, że określone argumenty, czy też zarzuty, mogą stanowić podstawę wznowienia, ale w danej sprawie taką przesłanką nie są (ocena merytoryczna), a czym innym ocena, że przesłanka wznowienia postępowania w ogóle nie została wskazana (przeszkoda formalna). W przedmiotowej sprawie – właśnie na etapie wstępnego badania – prawidłowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wznowienia postępowania, z uwagi na fakt, że skarżący nie zachował terminu, w którym należało złożyć stosowny wniosek. Bezspornie bowiem o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego skarżący dowiedział się z treści decyzji Kolegium z dnia 13 czerwca 2022 r., doręczonej mu osobiście w dniu 17 czerwca 2022 r. Z decyzji tej dowiedział się także o przyczynach takiego rozstrzygnięcia. Natomiast pierwsze pismo, które zostało złożone przez skarżącego a dotyczyło wznowienia postępowania datowane jest na dzień 1 sierpnia 2022 r. Jednocześnie z pism skarżącego wybrzmiewa, że uzasadnieniem jego wniosku o wznowienie postępowania jest dowiedzenie się o nowej okoliczności w postaci niewyjaśnienia w sposób dostateczny podstawy do odmowy przyznania mu dodatku. Sam skarżący nie przedstawia także żadnych innych argumentów wskazujących na wystąpienie okoliczności stanowiących podstawę wznowienia. Na koniec odnosząc się do zarzutu naruszenia przez Kolegium zasady czynnego udziału strony w postępowaniu zawartej w art. 10 k.p.a. należy wyjaśnić, że zarzut ten może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. W sprawie skarżący nawet nie podejmuje próby takiego wykazania. Mając powyższe na uwadze skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest przy tym niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17, publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.