III SA/Lu 149/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. D. na postanowienie Dyrektora Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] z udziałem Prokuratora Prokuratury Rejonowej w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego dotyczącego przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem o przyznanie prawa pomocy z dnia 4 lipca 2013 r., złożonym na urzędowym formularzu, skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że znajduje się w trudnej sytuacji rodzinnej i finansowej. W dalszej części wniosku skarżący wykazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką. Skarżący podał, że w skład jego majątku wchodzi dom o pow. [...] m2, objęty wspólnością majątkową małżeńską, natomiast córka nie posiada żadnego majątku. Wskazał, że ani on, ani jego córka nie posiadają własnych źródeł utrzymania. Podał, że pozostaje na utrzymaniu matki, która pobiera emeryturę w kwocie [...] zł, natomiast córkę utrzymuje żona, z którą pozostaje w faktycznej separacji. Na wezwanie referendarza sądowego skarżący nadesłał oświadczenie z dnia 29 lipca 2013 r. oraz część dokumentów źródłowych, do złożenia których został zobowiązany. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z unormowaniem art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, spoczywa na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji majątkowej i finansowej. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Oświadczenie strony skarżącej zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny sytuacji materialnej strony. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynikało, jakie są stałe miesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego i kto je ponosi, skarżący podał bowiem, że nie pracuje i nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów. Należało również wyjaśnić, jakie dochody (w kwocie brutto i netto) osiąga żona skarżącego i jego matka. W związku z powyższym skarżącego wezwano do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, w tym: oświadczenia wskazującego wysokość stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego oraz dokumentów źródłowych poświadczających wysokość tych wydatków i terminy ich ponoszenia; dokumentów źródłowych wskazujących na wysokość emerytury matki oraz wysokość dochodów jego żony w kwotach brutto i netto oraz wyciągów z rachunków bankowych skarżącego i jego żony z okresu ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nadesłał pismo z dnia 29 lipca 2013 r., w którym oświadczył, że miesięczny koszt opłat na utrzymanie domu wynosi ok. [...] zł (energia elektryczna, gaz, woda i ścieki, wywóz śmieci, telewizja i Internet, podatek od nieruchomości). Stwierdził, że z żoną ma rozdzielność majątkową, pozostaje z nią w faktycznej separacji (żona wyjechała do innego miasta) i nie posiada wiedzy o wysokości jej zarobków, ani o stanie jej rachunków i lokat bankowych. Wie natomiast, że żona utrzymuje córkę i opłaca rachunki za utrzymanie domu. Skarżący podał, że posiada rachunek w [...], jednakże nie ma na nim żadnych środków pieniężnych. Do powyższego pisma skarżący załączył faktury VAT za energię, gaz, wodę i ścieki, wywóz śmieci, telefon, decyzję w sprawie podatku od nieruchomości za 2013 r. oraz odcinek świadczenia matki za lipiec 2013 r. Analiza oświadczeń skarżącego i przedstawionych przez niego dokumentów, prowadzi do wniosku, że skarżący nie wykazał w pełni, jaka jest jego rzeczywista sytuacja materialna. Skarżący nie nadesłał wszystkich dokumentów do złożenia których został zobowiązany, w tym rachunków bankowych swoich i żony oraz dokumentów wskazujących na wysokość osiąganych przez żonę dochodów. Powoływanie się na okoliczność faktycznej separacji i rozdzielności majątkowej małżeńskiej jest bez znaczenia dla oceny zdolności skarżącego ponoszenia kosztów sądowych, bowiem majątek i dochody małżonki skarżącego, należy również brać pod uwagę przy ocenie jego możliwości płatniczych. Przepisy prawa rodzinnego nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego. Stosownie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), zwanej dalej k.r.o., małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy oraz współdziałania dla dobra rodziny. Obowiązek wzajemnej pomocy między małżonkami rozciąga się również na prowadzenie postępowania sądowego. Z obowiązku tego nie zwalnia pozostawanie w separacji faktycznej czy też ustanowienie rozdzielności majątkowej, bowiem w świetle przepisów prawa rodzinnego rozdzielność majątkowa małżeńska dotyczy zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami, a nie wzajemnych obowiązków małżeńskich (por. postanowienie NSA z 23 lipca 2009 r. I FZ 272/09 LEX 552228). Skarżący wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, nie podał wysokości miesięcznych dochodów małżonki, brak jest również pełnej informacji o jej majątku (nieruchomościach, zasobach finansowych). Zwrócić należy również uwagę, że jak wynika z decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości za 2013 r. grunt pod budynkiem mieszkalnym skarżącego jest opodatkowany jako grunt zajęty na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego. Skarżący natomiast nie podał informacji czy na terenie jego nieruchomości jest prowadzona taka działalność, czy z tego tytułu uzyskuje jakieś dochody. Sprzeczne są także informacje odnośnie dochodów matki skarżącego – we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że matka pobiera emeryturę w kwocie [...] zł, natomiast z odcinka świadczenia za lipiec 2013 r., wynika, że otrzymuje kwotę [...] zł. W świetle powyższego uznać należy, że wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, skarżący nie przedstawił swojej sytuacji materialnej w sposób rzetelny i wyczerpujący. Skarżący nie wyjaśniając wszystkich wątpliwości, przedstawiając swoją sytuację materialną fragmentarycznie, nie wykazał wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określonych art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.